.......E LOGO CHEGOU A EXB

E un mal día tallaron os soños infantís e comezaron a destruír todo un mundo de fábula: o refuxio na fermosa pradaría cuberta de carballos que eran o acubillo das nosas fantasías.

                                                 ( Foto: Galicia Máxica)

Primeiro o da beira do camiño, no que Joseíto quedou colgado pola man no burato do niño de peto ao non poder sacala cando ía  coller os oviños, logo os demáis: o máis alto de todos “El Águila del Caribe” onde no bico das pólas situábamos os vixías para avisar dos ataques dos piratas como nos contos de El Cachorro, despois os que acollían nas súas copas aos que lataban (“facer a gata “ decíamos daquela) para fuxir das labazadas que acompañaban as leccións do Catecismo e da táboa de multiplicar. E o de máis alá, no que agochado no alto estreei, unha tarde de Xoves Santo, a filarmónica que me trouxera meu pai e que, segundo me ameazou o frade, ía condearme para toda a eternidade. Un por un foron eliminando todos os da “Robleda” e diante da nosa tristura.

Logo foi a Canteira Grande, cuberta de xuncos, ramallos e pozas polo inverno, por onde trotaban os imaxinarios cabalos dos vaqueiros do Oeste; os camións foron recheando día tras día a gran fondeira ata facela desaparecer. Decían que alí ían construír uns colexios para acoller as escolas que estaban desperdigadas pola vila, case todas en locales de aluguer.

E para rematar, a presa, a Presa do Coto poboada de xuncos, libélulas, rás e cagudos, na que polo verán saíamos de pesca e onde decían os maiores que se podía, ás veces, cazar serpes. Foi coma se, de súpeto, quixeran arramplar coa nosa infancia.

Colexios de Negreira

De contado empezaron a erguerse os novos colexios que con sorna chamábamos do “Plan Viruta”, porque estaban feitos dunha mestura de cemento con viruta de madeira, unha modernidade que viña de Madrid pero que os máis ousados descubriron axiña que cun pau afiado podían facerse buracos nas paredes. Acabaron por impermeabilizalos con alcatrán para frear as pingueiras do inverno e reforzalos con vigas de ferro, grazas ás protestas do mestre D. Marcelino, que foi ameazado por meterse, disque, en algo que non lle competía. Máis adiante fóronse mellorando e remataron acollendo as novas escolas graduadas, nas que os alumnos estaban distribuídos por aulas segundo a idade, o que non acontecía nas anteriores, de nenos e nenas.

O certo é que foi un avance importante no caduco sistema educativo e tamén unha posibilidade de abrir unha nova zona de crecemento urbanístico, pois os donos do Pazo estaban dispostos a urbanizar todos os terreos entre o casco urbán e os novos colexios. Chamáronlle a Zona Nova e foi algo así como a chegada da modernidade. E cando lle fixeron a escalinata de acceso e colocaron o busto de D. Victoriano todos empezamos a ollalos de lonxe e a decir que quedaba ben.

Por eles pasaron xeracións de rapaces e rapazas, mestres e mestras que aínda viven no recordo.

Co paso dos anos foron derrubadas para construír o novo Colexio do Coto ao que xa se incorporaría todo o alumnado do termo municipal.

Era a chegada da EXB.

AIRES DA MIÑA TERRA

Que fermosas melloras  fixeron na cidade de A Coruña ao monumento de MANUEL CURROS ENRÍQUEZ !! Toda unha homenaxe ao noso poeta e tamén a unha das obras máis senlleiras do escultor galego FRANCISCO ASOREY. Nos xardíns de Méndez Núñez, xunto cos de outras persoalidades de Galicia: Concepción Arenal, Emilia Pardo Bazán, Daniel R. Castelao, Manuel Murguía, Eduardo Pondal ou Valle Inclán.

                                   Monumento a Curros               ( Foto López Tuñas)

Foi inaugurado no ano 1934 polo presidente da República Niceto Alcalá Zamora coa asistencia, entre outras autoridades, do Presidente da Real Academia Galega, institución promotora, e contando coa axuda económica dos nosos emigrantes en Cuba e Arxentina. Todo de granito, é tamén unha loubanza ao mundo do traballo, labregos e mariñeiros, debidamente representados na escultura que está asentada sobre os monstruos combatidos polo poeta: o caciquismo, a usura e a inxustiza.

Recordo hai anos o abandono no que se mantivo este conxunto escultórico, que logo foi recuperado con sucesivos arranxos e agora luce como se merece. Honra á cidade lembrar aos persoeiros ilustres e manter viva a memoria de quen tanto loitou pola xustiza e a dignidade do seu pobo. Os restos de Curros Enríquez repousan na Coruña, traídos dende Cuba, onde finou. O seu cadaleito foi acompañado por máis de 40.000 persoas polas rúas da cidade ata o Cemiterio de San Amaro.

Ouh! meiga cibdá da Cruña,

cibdá da torre herculina,

de xeneracións recordo

máis fortes que as de hoxe en día,

cibdá que por sobre os mares

érgue-la cabeza altiva,

cal onte nas túas murallas

o brazo de María Pita :

¿Que tes nese teu recinto,

que tes pros que te visitan,

que conocerte non poden

sin que deixarte non sintan?

….........

M Curros Enríquez

( Aires da Miña Terra)

MOROS Y CRISTIANOS

                                                   ÁVILA                             ( Foto López Tuñas)

Pues resulta que las sociedades también tienen memoria igual que los hombres, las mujeres y los niños y aquellos acontecimientos importantes que van marcando el paso de los años definen para siempre su personalidad y su manera de ser. Estos días en Denia comienza la celebración de la Fiesta de Moros y Cristianos, con tanta tradición en diferentes ciudades españolas. Los desfiles coloristas por la calles de la ciudad al ritmo de la música y los cohetes serán de nuevo un homenaje a la convivencia de culturas y a la etapa de soberanía secular de los musulmanes en la Península Ibérica.

        ( Foto López Tuñas)

 Hoy, como preludio y en la calle Marqués de Campo, se celebra un gran concurso de paellas a leña, en homenaje al cereal que hace siglos, igual que otras tantas exquisiteces, los musulmanes han traído de Asia. Los mozos de la charanga cuelgan en las hojas de los árboles los alegres compases de Paquito el Chocolatero, mientras los grupos levantan los vasos y tararean siguiendo el ritmo al compás del pasodoble, entre el humo de las paelleras. Todos participan de la fiesta porque para ellos la fiesta no es tal si no son los protagonistas. Decenas de paellas se alinean en una gran mesa esperando el veredicto del jurado, para luego ser degustadas entre aplausos y jolgorio.

Mientras en  la laguna salobre de Calpe  los elegantes flamencos conviven con centenares de peces que a diario se mueren por un exceso de salinidad de las aguas, rodeados de millares de edificios y rotondas que ocupan todo el espacio útil y mucho más. Un lugar donde sólo queda el consuelo de degustar una fenomenal paella de señoret, mientras Luz se ríe a carcajadas de las ocurrencias que puede provocar una traidora sangría, observando los esfuerzos del Peñón de Ifach para desclavarse y ponerse a salvo del tremendo "boum" urbanístico que lo amenaza.

Toledo

Afortunadamente Altea es otra historia que huele a azahar,  donde los lienzos de colores cuelgan de las ventanas y Guadalés ( El río de los alisos) una espectacular y diminuta población entre rocas que merece visitarse.

Toledo, en el camino de regreso, ha sabido preservar su historia, crisol de las tres culturas: cristiana, musulmana y judía, donde su Escuela de Traductores ha recuparado para Europa los tratados de filósofos, matemáticos, escritores y científicos greco-latinos que los árabes tradujeron, estudiaron y comentaron y trajeron a la Península desde Oriente y aquí fueron traducidos al latín, hebreo y árabe. Una delicia pasear por sus calles y degustar los exquisitos productos que Al Ándalus nos ha dejado en herencia. 

                                                                            ( Foto López Tuñas)

BREOGÁN

                                                        Breogán- A Coruña                               (  Foto López Tuñas )

Luis do Oriel tivo que facer varias viaxes para librar as mesas de toda a impedimenta que deixaron un grupo de estudiantes madrileños que, na compaña dun profesor, veñen percorrer o Camiño de Fisterra. Estaban moi ledos porque acababan de recibir as notas da Selectividade pero preocupados, pois algúns deles tiñan os pés cubertos de bochas e falaban de dividir as estapas e facelas maís curtas.

Estes días, comenta, aumentou moito o fluxo de peregrinos e peregrinas de todas as nacionalidades que veñen percorrer o Camiño e nótase na Vila, nas terrazas dos bares cheas de xente de todas as idades que ramatan aquí a etapa dende Compostela. Pola estrada, a pé ou en bicicleta, atopámonos con este fluxo de camiñantes, que veñen a cumprir con esta antiga tradición.

Un grupo de mulleres irlandesas pediu que lles servira unha bebida típica de Galicia. Coa amabilidade de sempre levoulles varias botellas de augardente, licor café, caña de herbas... explicándolle o proceso de fabricación de cada unha e as súas características. Logo do arrecendo, do estudo detido das brevaxes e dun intercambio longo de opinións, a decisión decantouse pola augardente.

Carlos de Lola observaba con atención a escea e ocorréuselle decir dende o alto da súa corpulencia e coa sorna que o caracteriza :

 This liquor is manly!

Unha das fillas de Breogán, ferida no seu feminismo, pegou un bote e de pé, diante da ollada sorprendida dos presentes, zumbouse de penalty dous cazolos de aguardente berrando : 

THIS LIQUOR IS WOMEN!!!!

Galicia e Irlanda son sen dúbida dúas caras da mesma moeda.

NIN CHORANDO NIN XEMENDO

O pasado 8 de marzo o Concello de Negreira adicaballe o Día da Muller Traballadora a Sofía Rodríguez, nun acto de homenaxe á muller que finou un mes antes de que se lle tributara tan merecido recoñecemento, a que pasou a súa vida educando aos máis pequenos. Case un mes despois finaba tamén a súa irmá Carmiña.

Ese día contabamos como todos os irmáns axudaban na labor docente da Escola da Revisora: Purita, José autor dos poemas que publicamos neste Blog hai agora un ano e Manuel, aquel mozo que polo verán nos ensinaba  Xeografía no mapa que debuxaba no campo e que xa ten superado as nove décadas dunha vida chea de fortalezas. Hoxe remitiume unha ducia de poemas do seu libro Anduriñas nos que reflicte a nostalxia de vivir lonxe da súa terra. Recollo eiquí un deles, en homenaxe a esta querida familia.

Nin chorando nin xemindo

Alexeime dos teus campos

dos teus ríos e das fontes,

de ise ceiño estrelado,

de isa quietude da noite;

de ises ventiños norteiros

que veñen afusquiñados,

coma fuxindo dos demos

para quedar no chan sagrado .

Das augas moinas que caen

e regan os teus encantos

docemente, aloumiñando

coma facendo o miragre,

que Deus elixiu o Ceio

rincón tan privilexiado,

que vos bendice e non sei

si quedas grorificado.

Pero si sei na saudade

recoñecer a virtude

para quererche máis e máis,

e sentir esa inquedume,

dos recordos que me afrixen

cada día e cada instante,

e soio unha espranza humilde

poidera ser que me salve.

Non escoito os paxariños

que ó xurdir como amapolas

aló, de mañá moi cedo

fan chirrio entre as follas

dos carballos e ameneiros;

intras xestas e toxales

de ises montes sempre cheos

de vida por todas partes.

Non vexo os campos cas frores

que aledan o meu esprito,

que se alcontra enfermo lonxe

de ises ventos solermiños

dos que me alexei un día

e vou chorando por vida.

Pra pior desgracia miña:

¡Que lonxe deles non viva!

Quixera ser coma o trono

que espertando ós máis durmidos,

levaran aos meus saloucos

para os deixar no chan querido.

Aliviar esta tormenta

de penas que levo dentro,

e que as nubes non alexan

nin chorando nin xemindo.

                                                 Manuel Rodríguez Rodríguez

PEDRO ARMESTRE

                                                                  San Fermín                                     (Pedro Armestre) 

A fotografía, que xa forma parte da nosa vida cotiá, pode ser tamén un importante documento social ademais dunha arte.

O galego Pedro Armestre acaba de ser galardoado co Premio de Xornalismo Ortega y Gasset na modalidade de xornalismo gráfico pola súa fotografía sobre o San Fermín do pasado ano. Tamén con anterioridade a mesma foto recibiu o Premio Internacional Rey de España.

Este documentalista gráfico de Verín comezou traballando para a axencia de noticias Europa Press en 1993 e na actualidade, despois de colaborar en diversos medios informativos, tamén o fai para a axencia France Press. Distínguese por adicarse a amosarnos a través da cámara os distintos aspectos da nosa sociedade que merecen ser destacados, de aí que os premios recibidos proceden tamén das ONG coas que colabora como Greenpeace ou Manos Unidas que o agasallou o pasado ano polo seu traballo de xornalismo social e solidario.

Así mesmo foi galardoado co Premio A Imaxe de Galicia do Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia e Novagalicia Banco, pola de un brigadista nun incendio forestal. As súas reportaxes sobre o drama dos incendios foron publicadas por diversos medios españoles e internacionais.

A Imaxe de Galicia-2013

O traballo de Pedro Armestre non é froito da improvisación, como bo profesional planifica as súas tomas e busca a perfección; a foto agasallada este ano xa fora realizada no 2011 pero, segundo declarou a EL PAÍS, era moi plana e agardou ata xullo de 2013 a que as condicións de luz foran as adecuadas para repetila. Tamén o ano pasado tivo que ser hospitalizado ao recibir unha cornada cando realizaba unha reportaxe sobre El toro de la Vega. As súas reportaxes fotográficas son publicadas a miudo en xornais de todo o mundo.

É unha regalía que teñamos profesionais da comunicación audiovisual coa calidade técnica, o compromiso e a profesionalidade de Pedro Armestre 

El Toro de la Vega

Incendio no Empurdá

GOETHE

                                                                                     Foto: Sebastián Salgado

"Goethe"

Aquil señor burgués condecorado,
usía ou escelencia ben cebado,
que ronca con pracer na noite longa,
e ten muller feliz, de teta oblonga,
con dous fillos petisos, deportistas,
un pouco libertinos e "juerguistas",
idiotas pola nai, polo pai, grosos;
pondo dentes de can que venta os ósos,
ponse a rosmar e morde:
"Eu prefiro a inxusticia ao desorde".

                                     Celso Emilio Ferreiro

                                     Longa noite de pedra
                                  1962

 

VEÑO DA VIRXE DA BARCA.....

                                              A pedra de abalar                ( Foto López Tuñas)

Hoxe pola mañá o faro Vilán ollaba con tristura cara o outro lado da ría, onde as ondas bravías  tamén  se cebaron co Santuario da Virxe da Barca e a súa contorna. Ata a pedra de abalar foi desprazada, como se pode ver na foto,  rompendo de novo unha das súas beiras, a que xa fora restaurada hai uns anos. Durante séculos as pedras resistiron os embates do mar bravío pero desta vez non puido ser.

Contan os muxiáns que só abalaba os días da festa da Virxe ou de cando en vez. Hai varios anos, coa axuda de dous amigos, conseguimos movela co seu característico tum-tum, pero noutras ocasións nin cen persoas podían facelo.

Hoxe, desprazada pola forza do mar, xa non está no seu punto de equilibrio. Poderán de novo os romeiros subirse na pesada lousa para cumprir coa tradición centenaria?

                                                                                    ( Foto López Tuñas)

 Nos arredores as gaivotas chiaban por enriba da escuma das ondas co seu voo desafiante, mentres os visitantes ollaban pasmados a desfeita do lugar.

Nas praias e dunas da ría quedaban as pegadas dos temporais, logo da calma propia que segue ás grandes tempestades. Algúns surfeiros arriscados tentaban bailar nas súas táboas diante dos que paseábamos pola beiramar  gozando, logo de meses, destes días de sol dunha primavera que se fai de rogar. 

                                          Cara a Praia dos Muíños             ( Foto López Tuñas)

AS PEGADAS DO TEMPO

 

A miúdo dise que é o tempo quen fai que as pegadas desaparezan nas cousas e nas persoas pero é máis ben a acción humana a que provoca os cambios, a que realmente modifica a realidade.

Onte nun paseo polas rúas desertas parámonos diante da porta pequena da Capela do Pazo do Cotón, onde aínda fican restos dunha pintada feita no ano 1935 e que a pesares do tempo trascorrido mantén os trazos e a cor vermella da pintura. Foron varios os intentos por facela desaparecer, picando e repicando nas pedras pero a pintura segue estando aí.

Pertence a unha época histórica na que a Igrexa mantiña unha dura campaña contra a tarefa lexislativa da República e as leis que consideraba opostas ao seu ideario e o control sobre as conciencias que tradicionalmente viña exercendo, dando lugar a enfrentamentos cos sectores máis desfavorecidos da sociedade. Moitos anos despois deses acontecementos, aínda podía lerse LA RELIGIÓN OPRIME Y ENVILECE.

A pintada foi seguramente froito do ambiente político xeral máis que dunha acción puramente local pois o párroco de Negreira, D. Manuel Lamas, non utilizaba para o culto naqueles anos esa Capela, como agora ven sendo habitual, debido as malas relacións que tiña cos donos do Pazo e no Consello de Guerra celebrado en Santiago de Compostela, a finais do 1936, contra varios veciños de Negreira, mantivo unha férrea defensa dos acusados, aos que chamou en todo momento “mis feligreses”. Pola súa ubicación o entorno do Pazo do Cotón foi un lugar de concentración da maioría da poboación que acudía ás feiras dominicales que alí se celebraban

Foi tamén soporte de inscripcións reivindicativas en varias ocasións e etapas históricas: Na década dos anos 70 no lintel desa mesma porta apareceu, un domingo á mañá, a inscripción AMNISTÍA SÍ, pola campaña que se estaba levando a cabo nos últimos anos da Ditadura para a liberación dos sindicalistas e membros de partidos políticos detidos. Logo, xa nos oitenta, na parte lateral dos arcos NON AO BINGO, contra o xogo que se practicaba no Casino e aínda despois de ser borrada, outra no mesmo lugar insultando a un xoven concelleiro que se distinguía pola súa oposición ao goberno municipal daquela altura.

O Pazo do Cotón, foi o primeiro edificio da vila nicrariense e o que  deu lugar ao seu primeiro nome, lugar de residencia dos antigos donos das terras, Casa Consistorial e centro do poder político e económico. Tamén, como se ve, soporte de reivindicacións e  protestas cidadáns naqueles anos nos que os medios de comunicación social non existían ou estaban en mans duns poucos.

Capela do Cotón

LUME, AUGA, AIRE, TERRA

                               Encoro Barrié de la Maza     ( Foto López Tuñas)

As imaxes dos incendios impresionan e a Natureza calcinada só produce tristura. O peor que podía pasar pasou, logo do lume chegaron as choivas, as riadas.

Hai poicos meses as lapas arrasaban máis de 16 mil hectáreas de monte en Galicia, segundo o Ministerio de Agricultura, Alimentación e Medio Ambiente, en máis de tres mil incendios, algúns deles de grandes proporcións.

O concello de Negreira volveu a ser de novo protagonista nos medios de comunicación pola magnitude dos mesmos especialmente na zona alta do Concello, nas parroquias de Liñaio e Barbazán, superando as 600 hectáreas de superficie queimada. Os técnicos falaban do problema que causaría ao solo as riadas que se poideran xerar nun inverno especialmente chuvioso. E os malos augurios cumpríronse. As características orográficas das zonas afectadas, con elevadas pendentes, están a someter ás ladeiras a unha forte erosión que impedirá, de seguro, que a superficie queimada se recupere coa relativa celeridade con que adoita facelo nas zonas atlánticas.

 

                                                    EROSIÓN                     ( Foto López Tuñas)

 O encoro Barrié de la Maza, no río Tambre, entre os concellos de Brión e Negreira, recolle as augas das pendentes que foron especialmente afectadas polas lapas. É desolador contemplar a superficie queimada, os danos producidos no ecosistema forestal e a perda de materia orgánica que da lugar a unha degradación progresiva do medio. Tristura produce ademáis a destrución da paisaxe, de por si importante polo seu carácter emotivo, cultural ou ecolóxico, pero tamén o impacto sobre o solo, a fauna e a calidade da atmósfera que esta praga conleva.

Estes días as madeireiras están a traballar. As riadas arrastran ao fondo do río Tambre toneladas de sedimento, xa de por si escaso nos solos forestais, e polos caborcos van quedando as ponlas, follas e materia orgánica que a choiva arrastra día tras día, deixando ás ladeiras peladas. 

                                       DEFORESTACIÓN              ( Foto López Tuñas)

Agora, a agardar anos a que o chan recupere a materia orgánica que se foi e que, de novo, medren outras prantas; uns 20 anos para as especies máis rápidas e 30 ou 40 para as pináceas. Que pouco a pouco os animais volten a ocupar o seu hábitat. E que o aire reciba de novo o osíxeno que estas especies desaparecidas lle suministraban para purificalo.

Acceso ao encoro Barrié de la Maza

As estradas rurais son víctimas tamén do excesivo tonelaxe