domingo, 29 de marzo de 2015

VIENTOS DEL PUEBLO



Los poetas somos viento del pueblo; nacemos para pasar soplando a través de sus poros y conducir sus ojos y sus sentimientos hacia las cumbres más hermosas .
(Miguel Hernández)





Un 28 de marzo moría en la cárcel de Alicante el poeta Miguel Hernández. Hace algo más de  cuarenta que se ha editado el LP  con sus poemas más populares envueltos  en las hermosas melodías de Joan Manuel Serrat. Se  escuchaba en los lugares públicos, en las emisoras de radio y en las reuniones de amigos siendo en poco tiempo un éxito de ventas. En la actualidad está editado en formato digital. Así se popularizaron  sus poemas, como la tabla de multiplicar, que decían que con música se grababa para siempre.

Por eso aún se cantan en lugar  de recitarlos: El niño yuntero: Carne de yugo ha nacido/ más humillado que bello..., Canción para la libertad, Vientos del pueblo o El romancillo de mayo. Miguel Hernández, pastor de cabras, se hizo poeta en contacto con la Naturaleza.

Lo más importante de un poeta es su obra, pero su vida fue un compromiso con los suyos, por eso lo dejaron morir de tuberculosis, en la cárcel, a las 5,30 de la mañana del 28 de marzo de 1942,con 31 años. Dicen que no pudieron cerrarle los ojos y a eso Vicente Aleixandre le dedicó un poema.

Miguel Hernández había recibido una carta de su mujer, Josefina Manresa, en la que le contaba que no tenía para comer más que pan y cebollas y le dedicó a su bebé el poema Las nanas de la cebolla :
En la cuna del hambre
mi niño estaba,
con sangre de cebolla
se amamantaba..
…...
Vuela niño en la doble
luna del pecho;
él triste de cebolla,
tú satisfecho.
No te derrumbes.
No sepas lo que pasa
ni lo que ocurre.

Aunque comenzó siendo un poeta costumbrista, pasó a ser un poeta social, comprometido con la defensa de los más débiles, porque a pesar de haber estado en contacto con figuras importantes del mundo de las Letras nunca olvidó sus orígenes y siempre se consideró un hombre del pueblo. Es una de las figuras más relevantes de las Literatura  Española.














jueves, 12 de marzo de 2015

O GRILO





                                                                     (Foto López Tuñas)




Temos a vantaxe de vivir nun medio natural rico en especies vexetais e animais que é propicio para entrar con bo pé no mundo do coñecemento científico porque para a súa adquisición é fundamental partir do concreto para chegar ao abstracto. O mundo que nos rodea é o primeiro contacto coa realidade que debe ser aproveitado polos máis pequenos para comezar a coñecer o medio no que viven e pasar logo a outros niveis de coñecemento.
 Dende hai uns anos Coñecemento do Medio é unha materia escolar, asignatura  reemprazada así sen máis polas Ciencias Naturais, pasando os rapaces e rapazas a memorizar esquemas e clasificacións que nos retornan a sistemas propios doutras épocas, deixando á marxe o desenvolvemento de capacidades como a observación, a reflexión ou a valoración medioambiental. Non se pode respetar aquelo que se descoñece.
É a consecuencia de marxinar no mundo educativo ás Ciencias da Educación: A Pedagoxía, A Psicoloxía Infantil, a Didáctica ou a Metodoloxía; convertir o proceso de formación das persoas nun conxunto de xenialidades.

Estes días aproveitamos o bo tempo para camiñar de vagar polo campo. Aprender a ver e a observar. O primeiriño, un pequeno burato na herba que lles chamou a atención aos nenos.

-E logo, ese buratiño?
-Pois é un burato, moi ben feito....seguro que o fixo un bicho.
-Collede un xunco e metédeo dentro, logo dádelle voltas a ver o que sae....

-E se sae algo que nos pica?

xa sae....!!!!
-No teñades medo, probade e veredes...

Nuns segundos de movemento apareceu o animaliño todo espelido pola porta do seu tobo, con movementos nerviosos, ante os que ousábamos violentar o seu repouso.

-Un grilo! E podemos collelo coa man?
-Pois si...

Todo se volveu mirar e remiralo xirando a man para que non fuxira. E veña a preguntar por outros insectos, e porque se lles di ortópteros, e por que cantan para atraer ás femias, e logo este si é máis escuro será unha femia...; e de que se alimentan, e son bos ou malos....

-E como aprendeches a sacalos do seu tobo?
-Porque o facíamos de nenos.

-E si lle das e lle das e non sae para fóra?
-O máis practico era mexarlle no burato e saía correndo, pero mellor levar unha botelliña cun pouco de auga; case nunca se precisa porque non se resisten ao rozamento do xunco ou a palliña.O mesmo que che pasa a ti cando non das saído da cama e mamá faiche cóxegas.

-Pois mira que son argalleiros, ás veces pola noite,cando fai bo tempo, parece que temos unha orquestra arredor da casa!





sábado, 7 de febrero de 2015

COS VOSOS CARTOS





Cruceiro de S. Cibrán-A Baña



Irmáns, irmáns da Baña,
que nas terras lonxanas da Arxentina
tendes o pensamento día e noite
cravado eiquí en Galicia,
permitide que a miña probe pruma 
contar asenlle neste ledo día 
vosa obra benzoada encol de tantas 
e tantas regalías.
Deixade que a estas xentes que me escoitan,
a todas as familias 
que acodiron a honrar a vosa festa,
de Xallas e da Mahía,
das terras milagreiras de Barcala,
da cibdá do Apóstol bendecida....,
lles diga eiquí do voso esforzo inxente
si é que o iñorase alguén, ou con malicia
non quixera, coitado, confesalo
e rendervos a xusta preitesía
que por canto fixestes e faguedes
merescedes da terra ben querida.

Cos vosos cartos pol-os campos celtas
érguense moitas casas a porfía:
son Escolas e nelas os meniños
 axéitanse pra loita pola vida;
cos vosos cartos ten Galicia fontes;
cos vosos cartos ten a terra ermidas;
cos vosos cartos vai a lus os pobos,
e hai cimiterios como os que hai nas vilas.


Irmáns, irmáns de Baña,
que nas terras lexanas da Arxentina
tendes o pensamento día e noite
decote eiquí en Galicia,
alá vai miña homilde gratitude
e con ela a das ialmas ben nacidas...
Que nosa santa Nai do Bon Suceso
protexa as vosas vidas!

                                                      A Baña, setembro do 1950




José Fernández da Ponte
                                                                     MESTRE


José Fernández Ponte, natural de Tabeirós ( A Estrada), foi mestre na Baña onde casou con Asunción García Amigo. Durante a súa vida ademáis de escritor desenvolveu unha gran actividade cultural e social; foi nomeado "socio de honor" pola Sociedad Hijos del Ayuntamiento de la Estrada en Cuba e foi presidente da Asociación de Maestros.
Exerceu tamén  a docencia en Noia, foille concedida a Cruz de Alfonso X el Sabio, entregada o 13 de xullo de 1964 e  adicáronlle unha rúa nesa vila.



lunes, 26 de enero de 2015

PERICLES




Hace un tiempo tomé la decisión de denominar este blog con el nombre de Ágora que es como los griegos llamaban al espacio publico más importante de la ciudad (polis), donde los ciudadanos se reunían para escuchar a los filósofos, celebrar sus asambleas y discutir de los asuntos comunes (política).

También de colocar en la cabecera la fotografía de la Plaza Sintagma de Atenas, con algunos ciudadanos expectantes ante el edificio de su Parlamento, en el que los representantes de la plutocracia ("preponderancia de los ricos en el gobierno del Estado”) llevaban a cabo la tarea de demolición de los derechos fundamentales de su sociedad. Grecia, en pocos años pasó a ser un ejemplo de lo que no debe ser un país.

Atenas es el origen de la Democracia, hace unos 25 siglos se dotó de un sistema político en el que sus ciudadanos pasaron a ser los protagonistas del gobierno y a convertirla en la ciudad-estado más desarrollada, culta y poderosa de toda la Hélade. La cuna de las artes y de las ciencias: de la Filosofía, la Medicina, la Física, las Matemáticas … la base de nuestra cultura y de nuestra civilización.

Ayer la Plaza Sintagma ha hecho honor a su nombre (grupo de elementos que funcionan como una unidad) y por obra y gracia de la victoria de Syriza, en las elecciones generales que acaban de celebrarse, la ilusión  y la esperanza de que otra política es posible empiezan a florecer en la Hélade. También en el resto de Europa. Sin duda Pericles se sentiría orgulloso.

Esperaré un plazo prudencial y tendré que sustituir la fotografía de cabecera por otra en la que el Ágora, centro de reunión de ciudadanos, aparezca cumpliendo la función para la que ha sido creada. Como ayer noche.








miércoles, 7 de enero de 2015

PERO, POR QUÉ ES INVIERNO...?



                                                              (Foto: López Tuñas)


Algunos internautas se preguntan en las redes sociales por qué en nuestro país estamos en invierno, si  el planeta Tierra se encuentra en su perihelio, es decir, en el punto de su órbita más cercano al Sol, a 147 millones de Km de distancia  y cuando está en el afelio, el punto más lejano ( 152 millones) es verano.

Las estaciones del año se definen por la temperatura y la duración del día y la noche, consecuencia del movimiento de traslación alrededor del Sol y la inclinación del eje terrestre. La diferencia de calor recibido en la Tierra entre el perihelio y el afelio es de un 6% lo que por si solo no explica la diferencia térmica entre las distintas estaciones. Se produce por un fenómeno físico, ya que los rayos solares proporcionan más calor cuando llegan perpendicularmente que cuando caen oblicuos. Un haz de rayos sobre la misma sección tiene que calentar mayor superficie cuanto más oblícuo cae. También tiene que atravesar una porción mayor de atmósfera que absorbe calor (17%), por lo que al recorrer un mayor espacio atmosférico su pérdida aumenta.

Se explica muy bien con una lupa, que al concentrar los rayos solares sobre un papel puede llegar a quemarlo.




Cuando la Tierra se encuentra en el perihelio, el hemisferio Norte está inclinado en sentido contrario al Sol, por eso los rayos solares caen oblicuos y la parte oscura es mayor que la iluminada , por lo tanto las temperaturas son bajas y la noche dura más que el día.Es invierno.

 En el hemisferio Sur, al contrario, los rayos del sol caen más perpendiculares y la parte iluminada es mayor que la oscura; las temperaturas más elevadas y mayor duración de las horas de sol que las de oscuridad. Es verano.

Cuando la Tierra se encuentra en el afelio (julio) la posición de su eje, como consecuencia de la traslación, es la contraria por lo que nosotros estamos en verano y en el hemisferio Sur en invierno.

Los que viven en el Ecuador, lo tienen claro. Calor e igual duración los días y las noches.





jueves, 11 de diciembre de 2014

DECLARACIÓN UNIVERSAL DOS DEREITOS HUMANOS



Aprobada e proclamada pola Asemblea Xeral das Nacións Unidas 
o 10 de decembro de 1948






ARTIGO 25

1- Toda persoa ten dereito a un nivel de vida adecuado que lle asegure, así como á súa familia, a saúde e o benestar e, en especial a alimentación, o vestido, a vivenda, a asistencia médica e os servicios sociais necesarios; ten así mesmo dereito ós seguros en caso de desemprego, enfermedade, invalidez, viuvez,vellez ou outros casos de perda dos seus medios de subsistencia por circunstancias independentes da súa vontade.

2- A maternidade e maila infancia teñen dereito a cuidados e asistencia especiais. Tódolos nenos teñen dereito a igual protección social.




CONSTITUCIÓN ESPAÑOLA
Do 27 de decembro de 1978


ARTIGO 47

Tódolos españois teñen dereito a disfrutar dunha vivenda digna e axeitada. Os poderes públicos promoverán as condicións necesarias e establecerán as normas pertinentes para faceren efectivo este dereito, regulando a utilización do solo de acordo co interés xeral para que se impida a especulación.
A comunidade participará nas plusvalías que nazan da acción urbanística.











domingo, 7 de diciembre de 2014

SE FOSE RICA......!





Entramos nese comercio polo medio das frores bermellas, azuis, brancas, verdes; as macetas de cristal e porcelana. Sempre é unha ledicia entrar nunha froristería, enche os sentidos. As frores agasállanse as persoas que se queren, tamén ás que xa non están. Nun lugar de España hai un país onde o día do seu patrón no canto de maltratar animais, agasállanse frores e libros. Son así.

Antonte  tamén queríamos mercar frores para recibir a un matrimonio amigo que viña á nosa casa, por iso fomos alí e achegámonos ao mostrador. A conversa soaba a preocupación e inquedanza. Dúas mulleres falaban coa que atendía o establecemento e mentres que, de costas, collía un xarrón dunha estantería  decíalles :

 “Se fosea rica quedábame sen nada, porque ía repartilo todo!”.
 
Ao darse a volta comprobamos que a bondade das persoas vese tamén na limpeza da mirada.



martes, 2 de diciembre de 2014

TARTA DE LIMÓN






Estas rapazas chegaron ao museo e, como vedes, continuaron inmersas no seu mundo virtual, como si o entorno non existise, recibindo a información que outros lle envían.

Si amasas fariña, ovos e zucre, e logo lle engades o que queiras: chocolate, améndoas ou limón, e metes todo no forno, fas unha tarta. Podes adornala co que che pareza. Cada un, ao seu gusto. Tamén podes mercala nunha confitería. Menos traballo.

Asemade podes acender a tele, escoitar o que contan e logo formarte unha idea da realidade cos ingredentes que nos facilitan e os que lle engadas. No entanto, se pertences a un partido político, telo máis fácil, xa cha facilitan elaborada.

Así, ás veces, imos construíndo o universo de cada un ou conformando unha opinión sobre as persoas, sen coñecer os elementos de xuízo, sen analizalos e sen extraer as nosas propias conclusións; vivindo tamén nun mundo virtual no que son os demáis os que facilitan os ingredentes que lles interesan. Aceptámolos e aí quedan.

Quizais por iso existen dous universos, o real e o imaxinario que é o que normalmente coñecemos.




sábado, 29 de noviembre de 2014

A ESCOLA DE BROÑO




                               O Mestre Joaquin Abril cos seus  alumnos de Broño-1931


Escoiteille contar ao meu avó como a comezos do pasado século unha comisión de veciños da súa parroquia, Broño, desprazouse ao concello de Negreira a pedir que lles fixeran unha escola, para aprender a ler as cartas que os seus familiares emigrados en Cuba lles mandaban. A resposta foi taxante: Ler xa sei eu, así que traédeme as cartas que vos direi o que poñen.

A Asociación Cultural “Santa Mariña”  editou hai anos  a súa segunda revista na que José Daniel Casal Leis publica unha fermosa reportaxe sobre os primeiros mestres da escola creada, logo de moitos esforzos , no 1927 e a imborrable pegada que deixaron.

D. Joaquím Abril Casellas chegou dende a cidade de Barcelona a aldea de Broño en 1931 e algúns dos seus antigos alumnos, xa maiores, emocionábanse ao falar da importante labor do mestre. O Catalán, como lle chamaban, era un home afectuoso co alumnado; visitaba ás familias regularmente, impartía clases aos adultos, gratuitamente, polas noites e promovía iniciativas veciñais como a creación da Sociedade Agropecuaria de Broño. Tamén lembran as actividades que realizaban, da Festa da Árbore e as visitas a outras escolas do Concello para observar o traballo que os rapaces facían e como logo eran correspondidas.

Durante as vacacións do verán, o mestre mantiña correspondencia escrita cos alumnos maiores para que se habituaran a redactar cartas e nalgúns casos, cóntanos Daniel Casal, debido á precariedade económica dalgunhas familias, facéndose cargo do custo dos selos de correos.

O mestre Abril pasou a desempeñar o seu labor docente na súa terra, na localidade de Sant Fost de Campsentelles (Barcelona) onde se xubilou. No ano 1975 puxéronlle o seu nome ao novo colexio e posteriormente adicáronlle unha rúa. Alí escribiu:....... En esta recordada aldea de Broño- Negreira dejé parte de mi corazón y vertí mis primeras lágrimas profesionales al ausentarme en 1933.
Alumnos de Broño nos anos 60

A súa ausencia foi suplida pola mestra compostelá Dna. Lourdes Iglesias Fernández quen tamén se implicou profundamente co alumnado e os problemas dos veciños, continuando co importante labor educativa e cultural comenzada polo mestre anterior, coas visitas ás familias, clases nocturnas e coa promoción da Sociedade Agropecuaria de Broño. Malia ter que abandoar o traballo docente seguiu mantendo unha relación moi estreita coa parroquia e no ano 2006 foi agasallada cunha emotiva homenaxe .

Os veciños da parroquia, no ano 1957, arrincaron a pedra  e carrexárona por turnos da canteira do Monte de A Pena para construír o novo edificio escolar sufragado por eles, os emigrantes e mesmo a Unión Barcalesa da Habana, que xa levaba construidas outras tres escolas na comarca de Barcala. Os planos  foron elaborados por José Carballo Ferreiro  e José Leis Ardións. Na actualidade uilízase polos veciños como Local Social.





Canto esforzo realizado e que importante labor o dos mestres nas nosas parroquias, traballando, a meirande parte das veces, en condicións máis que precarias. Tamén meritorio o da Asociación Cultural “Santa Mariña” que está a recuperar con estas publicacións o patrimonio sociocultural de Broño.




lunes, 17 de noviembre de 2014

ÍAN FECHANDO PORTAS....



                                                                           ( Foto López Tuñas)


Agás as de todos os cines galegos que se abrirán o día 21 deste mes de novembro para permitirnos gozar dun agasallo cinematográfico baseado na obra do escritor ourensá Eduardo Blanco Amor (1897-1979). A ESMORGA, unha das primeiras novelas galegas da posguerra traducida ao castelán, catalán, italiano, francés e inglés, que xa conta cunha versión cinematográfica do ano 1977 titulada “ Parranda”, e tamén foi levada ao teatro.

A troula desenfreada durante 24 horas de Aladio, o Milhomes, ou Papaganduxos, ou Setesaias ou o Maricallas. Cipriano Canedo, Cibrán, O Pega ou o Castizo, tamén o Tiñica ou o Puchapodre, porque de rapaz tivera a tiña e duroulle ata mozo, por eso andaba coa gorra moi apegada. Xanciño, O Boca, ou o Alifante ou tamén Peitodemacho. A cinta vainos permitir visualizar un texto mítico das letras galegas, pasando a formar parte da filmografía que nos trae ao recordo películas tan inesquecibles coma Sempre Xonxa, de Chano Piñeiro (1989), A lingua das volvoretas (1999), O lápis do carpinteiro ou O bosque animado.

Está dirixida por Ignacio Vilar e é unha coproducción de Vía Láctea Films e a senlleira Editorial Galaxia. A primeira proxección pública tivo lugar no marco do Festival Internacional de Cine de Ourense. No seu reparto conta con populares e fantásticos actores como Miguel de Lira, Karra Elejalde e Antonio Durán ”Morris”. 



                                                                                       (Foto López Tuñas)


.¡ Que ben se estaba, sandiós, na morneza daquela bodega, que hastra daba preguiza o porse a pensar que aquelo finaría de alí a pouco e que un tería que saír e apandar outra vegada coa chuvia, co vento, coas cousas do mundo cabrón...!

                                                                                                            ( A ESMORGA)


"Namentras eu cavilaba, os outros cantaron, bailaron e pintaron a rabia facendo cantas tolerías se lles ocurreu...."