martes 13 de marzo de 2012

ISAAC, O EDITOR DA MEMORIA

 Isaac Díaz Pardo : " Home de cultura, de proxectos,  ilustrador, pintor, ceramista e tamén editor da nosa memoria, da nosa Historia".

Por Illa Bufarda






.

sábado 10 de marzo de 2012

ATRACO PERFECTO





Manifestación na Coruña    (Foto EL PAÍS)



Deixémonos de circunloquios, é o que se chama roubar  porque se apoderan do diñeiro  con engano e en contra da  vontade dos seus donos. Así o manifestaron varios dos afectados no programa da noite de Voz TV. Agora, ata as persoas máis sinxelas o entenden, estano a sufrir directamente; chámanos ás súas casas para arrebatarlles os aforros de toda unha vida, o froito do seu esforzo e a garantía dunha vellez máis segura.

Son as víctimas do que  chaman “As Preferentes”.

Máis de cen  mil afectados en Galicia  manifestáronse hai poucos días en varias cidades  para que alguén os escoite. Xa chegou o tema ó Parlamento Galego e pouco a pouco  empeza a saberse. Ofreciánllelas abusando da confianza,  un investimento a prazo fixo durante cinco anos; agora din que é “a perpetuidade” e que xa non son donos do seu diñeiro, en moitos casos xa non cobran nin os xuros. Están organizándose en ADICAE Galicia e van recurrir por vía xudicial.

Pero os afectados somos todos. Ao mesmo tempo que isto acontecía, os bancos e as caixas de aforros  apoderáronse tamén do resto dos depósitos dos clientes, situación que os gobernos atallaron insuflándolles máis fondos, para que os impositores  non quedaran na ruína. Os estados  tivéron que pedir créditos para aportalles liquidez,  pero eles utilízanos  para un  incremento indiscriminado dos xuros, para roubar os fondos estatais e para contribuír á  eliminación de servizos públicos como a Sanidade e o Ensino, que pretenden explotar posteriormente. En Grecia e Italia suplantaron ós gobernantes e os seus empregados son agora o Goberno.

Esta organización chámase a sí mesma OS MERCADOS. A través das grandes corporacións mediáticas controlan a prensa, a radio e a televisión,  pervertindo a linguaxe e manipulando os conceptos. Á eliminación das leis e normas para poder levar a cabo os seus fins denomínana Desregulación ou Liberdade de Mercado; Crise á  situación que provocan  e as guerras que utilizan para roubar os recursos doutros países xustifícanas co argumento de que son para “Implantar  a Democracia”.

Chámanlles Ditadores ós gobernantes que non se someten  ós seus requerimentos, aínda que sexan elexidos polos cidadáns, e Réxíme os gobernos deses países. Á persoa que se opón ós seus desmáns denomínana Antisistema, cando son eles os que están a desmontar todo o entramado político social que constitúe a base da nosa sociedade. Toda unha inversión dos valores e  conceptos.

O Banco Central Europeo acaba de concederlles un segundo préstamo (diñeiro de todos) de UN BILLÓN de €  ao 1% ,  que eles volven a prestar aos estados ao 4%. Negocio redondo. Dese diñeiro nada chega ás empresas nin ás familias. Nada é froito da improvisación,  trátase  de implantar unha nova modalidade de escravitude, eliminando antes os dereitos laborais, rebaixando os salarios e creando unha gran oferta de man de obra barata. O  22 % da poboación española está xa por debaixo do nivel da pobreza e o 25 % en situación de risco.

Actúan a través dos seus axentes políticos, que logo son amplamente recompensados polos servizos prestados nas grandes empresas multinacionais como Endesa, Repsol ou  Telefónica, entre outras.

Son o auténtico Goberno Mundial.

                                                
                                                  EL ORDEN CRIMINAL DEL MUNDO




domingo 4 de marzo de 2012

O INIMIGO




Foto El País                          Estudantes en Valencia



GOETHE

Aquil señor burgués condecorado,
usía ou escelencia ben cebado,
que ronca con pracer na noite longa
e ten muller feliz de teta oblonga,
con dous fillos petisos, deportistas,
un pouco libertinos e "juerguistas",
idiotas pola nai, polo pai, grosos;
pondo dentes de can que venta os osos,
ponse a rosmar e morde:
"Eu prefiro a inxusticia ao desorde"

                                                                                Celso Emilio Ferreiro


Foto: El País                         Estudantes de Valencia
Foto El País                      Valencia: Os dereitos dos nenos

Foto EFE                                  Estudantes en Valencia


Dubidaba que foto poñer de cabeceira, pero como calquera delas me parece adecuada pois aí quedan, veña...



sábado 25 de febrero de 2012

CARRUSEL MUNICIPAL





Primeira Casa Consistorial do Concello de Negreira


 Recollen os medios de comunicación a posible fusión de concellos ordeada polos poderes económicos da U.E. coa finalidade de seguir a reducir os investimentos públicos. O Goberno da Xunta de Galicia e a Federación Galega de Municipios e Provincias mostraron xa a súa disposición a levar adiante a proposta.

 Dende que se instaurou a actual división municipal, hai máis de 150 anos, a situación sociopolítica mudou sustancialmente e os desequilibrios demográficos que se produciron nos últimos anos esixen un novo prantexamento, unha revisión dos actuais concellos que, nalgúns casos, subsisten moi precariamente.

 En moitos municipios estanse a prestar servizos sociais, culturais, deportivos e educativos, asumindo incluso competencias propias doutras administracións que, de non facelo, non existirían. Baixo ningún concepto se debe permitir a supresión destes dereitos con falsas xustificacións economicistas.


  Os actuais concellos teñen a súa orixe na Constitución de Cádiz de 1812 (Art. 310). As dificultades para a súa creación foron grandes, véndose dificultada polos periodos de goberno absolutistas que procederon á sustitución dos creados polas xurisdiccións do Antigo Réxime e en Galicia tamén pola dispersión da poboación en parroquias, pois da vontade delas para unirse dependía a formación das novas entidades municipais.

 O CONCELLO DE BARCALA figura xa na relación dos primeiros concellos constitucionais en 1821, formando parte do Partido Xudicial de Outes, creado o ano anterior. Estaba formado pola maioría das parroquias dos actuais concellos de Negreira e A Baña e ó facerse a división de Galicia en catro provincias, no ano 1822, ten que contribuir ós gastos da Deputación con algo máis de 8.497 reais, que o fai con moito o máis importante do partido xudicial.

 É en 1836 cando quedan constituidos os actuais de Negreira e A Baña que forman parte da nosa comarca, pero sometidos ós cambios propios da convulsa situación política da época.

 Créase o CONCELLO DE NEGREIRA  na nova división municipal coa denominación de CONCELLO DE ARO, formado polas actuais 18 parroquias e 3032 habitantes. A súa capitalidade foi trasladada logo a O Cotón, actual vila de Negreira, pero déixase sen efecto en 1841 voltando a Aro ata o 15 de maio de 1853 que se traslada de novo a Negreira, para facelo coincidir coa capitalidade xudicial, fixándose a Casa Consistorial no Pazo onde permaneciu durante anos e pasando a denominarse Concello de Negreira.

  En 1842 estivo a piques de desaparecer ó aprobarse unha reducción de concellos pola Deputación Provincial, quedando catro das súas parroquias formando parte do chamado de Sor e as 13 restantes do de Ponte Maceira, que pasaría a estar integrado tamén por 6 de Ames e 5 de Brión; un extenso concello sen dúbida, pero que se quedou só en proxecto.

 As quince parroquias do actual CONCELLO DE A BAÑA aparecen repartidas entre os concellos de BARCALA  e o de S. XOAN DA RIBA, formando parte do Partido Xudicial de Outes en 1820, cunha poboación de 3081 hab. Xúntanse na nova división municipal de 1836 para formar a demarcación actual.

            



Asemblea fundacional da
Mancomunidade de Concellos
 do Tambre
1990




 Os concellos de A Baña e Negreira conxuntamente co Concello de Brión crearon a MANCOMUNIDADE DE CONCELLOS DO TAMBRE, en xaneiro de 1990, para acometer conxuntamente diversos servizos, pois xa os dous municipios barcaleses viñan organizando actividades conxuntas. Outros concellos de Galicia seguiron o mesmo camiño.

  Aínda que a Xunta de Galicia puso en marcha o Plan de Desenvolvemento Comarcal, coa creación do mapa correspondente para a articulación do territorio en entidades superiores ós concellos, despois de varios anos e cunha rede de oficinas integrada por 170 empregados e máis de 100 millóns de € investidos, non foron quen de dotarse de capacidade xurídica, ó contrarios que outras comunidades autónomas, resultando un rotundo fracaso en canto á articulación administrativa do territorio.

 O fomento das mancomunidades foi un importante paso para a creación de entidades supramunicipais de xestión que, de ser fomentadas e apoiadas pola administración autonómica, hoxe serían un paso importante a ter en conta para unha nova ordenación teritorial. Son xa máis de 240 concellos os que de motu propio forman parte de mancomunidades, pero resulta evidente que non formaban parte do centro de interés da política autonómica.

 Agora, o obxectivo vai ser suprimir gastos e servizos, desmochar o Estado pola raiz e alonxar ós cidadáns dos seus representantes. Si é que así se lle pode seguir chamando ós votantes.




BIBLIOGRAFÍA:

CONSTITUCIÓN DE 1812-Editorial Maxtor-Valladolid-2001
EL ESTATUTO DE LOS MIEMBROS DE LAS CORPORACIONES LOCALES- Olalla Flores Fernández-E.Bayer Hnos.-2009
LIBROS DE ACTAS DE PLENOS- Concello de Negreira
OS CONCELLOS GALEGOS-Xosé Fariña Jamardo-Fundación Barrié de la Maza


jueves 23 de febrero de 2012

ROSALÍA DE CASTRO



                                          24 de FEBREIRO
 
                        DÍA DE ROSALÍA DE CASTRO






   




Embarque en A Coruña



                                                               PRA HABANA


                                                               Vendéronlle os bois,
                                                               vendéronlle as vacas,
                                                               o pote do caldo
                                                               e a manta da cama.

                                                               Vendéronlle o carro
                                                               e as leiras que tiña,
                                                               deixárono soio
                                                               coa roupa vestida.

                                                               "María, eu son mozo,
                                                               pedir non me é dado,
                                                               eu vou polo mundo
                                                               pra ver de ganalo.

                                                               Galicia está pobre,
                                                               e á Habana me vou...
                                                               ¡Adeus, adeus, prendas
                                                               do meu corazón!"




miércoles 8 de febrero de 2012

SAIR DO ARMARIO





       
        Os vellos contaban que as festas de máis sona que houbo en Negreira foran as de S. Amaro (Mauro); durante anos e anos acudía a xente de toda a redonda para disfrutar da romería que se adicaba ó santo abade. Ata o mesmo Uxío Carré Aldao, o 4 de xuño de 1922, publicou unha páxina en EL IDEAL GALLEGO ensalzando o acontecemento.

Procesión de S. Amaro-1910
        Pasado o tempo, aínda se seguían celebrando os actos relixiosos nos que a imaxe vestida do santo aparecía nun lugar prominente do altar da Capela do Cotón, lendo no seu libro e apoiado no bastón. Logo, desaparecía ata o ano seguinte sen que os máis pequenos fóramos quen de adiviñar se a súa interinidade estaba relacionada con algún dos miragres que se lle atribuían.

        O misterio descubriuse un Xoves Santo cando os rapaces, coma todos os anos, acudíamos ó Salón dos Arcos, que comunica a Capela co Pazo, para poñer os traxes cos que desfilábamos na procesión e un dos máis atravesados abriu o gran armario de madeira de castaño; os berros advertiron ós demáis que era o S. Amaro o que estivera fechado naquel gran moble, lendo no libro como quen non quere a cousa.

        O mesmo pasaba co patrón da parroquia, propiedade da familia dos de Xulián, que só ocupaba o lugar de honra uns días de xaneiro para logo voltar á casa dos seus donos. Eran uns anos tan raros que ata os santos máis importantes tiñámolos de prestado por uns días e logo voltaban ó armario.

        Co tempo fun sabendo que nas casas dos meus amigos, e tamén noutras, tiñan armarios nos que se gardaba, ás veces para sempre, as cousas das que non conviña falar. Sabíase porque moitos levábanas colgadas da mirada e porque nos pobos pequenos todo se acababa sabendo, aínda que a boca servira para mantela fechada.

        Na miña casa o gran armario da habitación dos meus pais era o santuario onde se gardaban os libros; nos dous corpos laterais estaban colocados como nun gran puzzle que eu gustaba de desmontar naqueles periodos de enfermidades infantís que alongaba o máis posible para, deitado na alfombra, disfrutar durante días daqueles tesouros. Con eles fun quen de viaxar polas rúas de Bagdad de Las Mil y una Noches, pasar as horas con Quasimodo percorrendo as torres da catedral de Notre Dame e ler os libros na mesma lingua que utilizaban os compañeiros da Chancela ou de Vilachán. Meu pai ensinábame neles que houbera un tempo no que Galicia tivera un himno, unha bandeira e incluso un Estatuto de Autonomía que se aprobara durante a Guerra nunha xuntanza das Cortes da República reunidas en Cataluña, no Mosteiro de Monserrat.

        Toda esta historia contáballa ós meus amigos sen moito éxito, decían que era froito da miña imaxinación e por moito empeño que poñía non podía demostralo porque tiña prohibido que aqueles libros saíran do armario.

        O que sempre me chamou a atención eran aqueles grandes de ferro que se exhibían nas oficinas bancaria, pola sensación de seguridade que transmitían. Os bancos locais eran dos indianos que tamén tiñan outros establecementos, un deles aproveitou o medo da postguerra para declarar a quebra e foron moitos os que nin se atreveron a esixir os seus aforros. Decíase que a nai do Sr. Saturno que traballaba ó xornal, ante a ameaza de botarse ó Tambre se non lle devolvían os seus cartiños, o único que recibiu foi palabras: "Pois xa que de nova pasaches fame, agora polo menos que non morras de sede".

        Ás veces tamén pasaba o contrario, cando o Banco Pastor se quedou coa banca de Hijos de Plácido Fabeiro  tiveron os propietarios que botar man do mellor avogado de España para logo de anos de pleitos cobrar o que lles correspondía. Vese que xa daquela o negocio do diñeiro  tiña tamén os seus riscos.

        Os grandes armarios de ferro acabaron por desaparecer das oficinas bancarias e o diñeiro foise para non se sabe onde. Coa inversión de valores que estamos a vivir, os banqueiros, que tamén saíron do armario, pasaron a desempeñar o rol daqueles heroes que protagonizaban as películas da nosa infancia, os atracadores, e que ó final sempre acababan caendo nas mans da policía.

        A diferencia cos de agora é que estes  gañan sempre.

 


domingo 5 de febrero de 2012

EL CULO

Juan José Millás

Publicado en EL PAÍS
        03-02-2012


          ¿Que hizo Spanair con los pasajeros atrapados, por la mala fe de sus directivos, en los aeropuertos de medio mundo? Pues ofrecerles hojas de reclamaciones. No bocadillos ni bebidas ni hoteles ni biberones para los bebés, no, solo hojas de reclamaciones, seguramente llenas de casillas con preguntas indescifrables, quizá con el test de Roschach adjunto. La hoja de reclamaciones devenía así en la última de una serie de burlas y atropellos que comenzaron al adquirir un billete falso, pues se estuvieron vendiendo billetes falsos hasta poco antes de la muerte súbita de la compañía.

          Las hojas de reclamaciones tienen un tacto suave, como el papel higiénico, porque quienes las ponen en circulación las utilizan para limpiarse el culo. España está en estos momentos llenas de hojas de reclamaciones y de culos. Los políticos, cada vez que nos dicen que hemos vivido por encima de nuestras posibilidades, nos están enseñando el culo, a veces nos lo enseñan al tiempo de limpiárselo con sus programas electorales.

         Estamos hartos de culos y de hojas de reclamaciones, casi se agradece cuando, por variar, nos hacen una peineta, como la de Aznar en la universidad de Oviedo. ¿Te engaña tu operadora telefónica? Hoja de reclamaciones. ¿Te estafa tu banco? Hoja de reclamaciones. ¿Te tima tu agencia de viajes? Hoja de reclamaciones. ¿Te estabulan en el pasillo del hospital? Hoja de reclamaciones, mire, yo soy un mandado, es todo lo que puedo hacer por usted. Y llevan razón, son unos mandados a punto de quedarse en el paro, nunca hubo tantos mandados dando la cara que ocultan los que mandan ni tantas hojas de reclamaciones ni tantos culos ni tantas peinetas. Hasta los señores del Tribunal Supremo, tan serios y oscuros todos ellos, le están cogiendo el gusto a levantarse la toga y mostrarnos sus partes en un gesto de burla, perra vida.

miércoles 1 de febrero de 2012

MINGOS E O PATULAS



O Pallal en 1960



 Neste pallal non se garda
nin herba verde nin seca
nin hai quen lle meta o dente
a un “pepito” de ternera.

   Copla de Entroido
      Negreira 1990


              A  modernidade mal entendida produce xenreira  porque acaba  co patrimonio arquitectónico e cos lugares máis emblemáticos. Cando se inmolaron os dous últimos edificios da Rúa da Cachurra, esquina Av.de Barcala, acabouse. Dende  entón deixaron de existir  dous inmobles tradicionais e  tamén o pallal  de María da Montouta.

               Pepito e Delfina ubicaron no pallal a súa taberna, unha  mestura da Galicia máis enxebre e os boliches da Calle Corrientes que pasean polos centos de tangos que Gardel derramaba nos  corazóns. O galego  convivía co lunfardo que Pepito exhibía con nostalxía nos momentos máis trascendentes das tertulias do Pallal. Foron anos de estadía na Arxentina que ningún dos membros da parella  podería esquecer.

               O Pallal era o acubillo da bohemia local nas noites de inverno; nas  tertulias xuntábase  os mellores conversadores da veciñanza a degustar  grolos de bo viño e ceibar párrafos alambicados envoltos no máis fino sarcasmo, que facían as delicias da pleiade de curiosos que formaban parte da tertulia. Só interrumpían as risas, os  sons do “¡ Teño un cantar miudiño…!”, e os “ ahí va eso, viejo” de Pepito,  acompañando as bandexiñas que esvaraban  a toda velocidade cos criollos ou cachiños de churrasco que primorosamente asaba Delfina.

              A ollada revirada de Mingos paseando polo mostrador  impoñía sempre un aquel de respeto cando ó pasar por diante dos máis asíduos saúdaba co seu ¡Oooola!.... acostumado.

             Mingos era o corvo que Pepito tiña adestrado, e que case falaba coma un neno de dous anos, parella de O Patulas, un can palleiro que, fora a alma, parecía unha persoa. Cando algún novo cliente chegaba a O Pallal e os de confianza pedían unha exhibición, Pepito decíalle: Patulas, Mingos ¡á moto!:  o corvo pousábase no lombo do can e logo á orde de ¡acelera!…o Patulas erguía a pata e o Mingos facía  o ¡rrrrrrrrrrrr..!!!. Ninguén podía entender os logros de Pepito na domesticación e socialización detes  persoaxes tan enxebres.

             Os dous compañeiros só tiñan vetado ó can do cabo da Garda Civil; nada máis aparecer pola beirarrúa da outra banda, arrancaba O Patulas  ladrando, escoltado por Mingos, e acribillaban ó pobre animal ata despois da carnizaría de Pancho. Por iso ó pasar por diante do establecemento  parábase, ollaba con desconfianza cara a porta, e logo cruzaba correndo.

             Cando nunha ocasión levamos alí a Torres, o capitán do Río Jatibonico da flota cubana que transportaba dende Vigo a axuda humanitaria, contaba pasmado  que alá na súa cidade de Holguín había nun bar un burro que bebía cervexa, pero que en nada semellaba o “nivel de entendemento“ do Mingos e O Patulas.

             Xa hai un tempo que O Pallal desapareciu da habitual ruta dos bohemios e con el un dos lugares máis exóticos e festeiros da Vila. O prisma  dende o que se irisaba  o acontecer diario descomposto en bandas multicores que o viño axudaba a magnificar .

            Estes días atópome a miudo con Pepito polas rúas e ó meu interese pola saúde de Delfina, respóstame logo, coa súa bondade de sempre, falándo  con nostalxia de Mingos, do Patulas, dos bos momentos vividos no Pallal. Tamén me pregunta polo Capitán. Pepito é o que se di un home educado, todo un cabaleiro.


 TESTEMUÑAS:

Fernando Carballo
Rubén Suárez
Pepito do Pallal 




sábado 21 de enero de 2012

GLOBOS


Fotograma de Le ballon rouge


          Decir que dende neno sentín fascinación polos globos non resulta nada excepcional, porque a todos os nenos lles gustan os globos de cores. Azuis, vermellos, amarelos, brancos que máis da,  porque son lixeiriños, suaves, grandes e para os picariños cheos de nada. Recordo que mos tiñan que inflar  porque era moi difícil  para un rapaz  tan pequecho.

          Os globos acompañáronme sempre, toda a miña vida  foi un encher globos de cores, coa imaxinación, coa espranza, cos afectos e coas tristuras. O futuro sempre se converteu nunha colección de globos  que ían a máis según camiñaba, inflaban, subían e,  ás veces, estalaban na faciana quedándose nun bluf. De cando en vez  non faltaron tampouco  os estoupadores que se adican a meterlle o alfinete.
        
       Algúns  foron unha auténtica ledicia, porque aparecían nos momentos mais vitais; aínda me lembro cando en Negreira pasamos a ter unha segunda fábrica de soños: o Cine Gran Vía. O primeiro que se proxectou naquela inmensa pantalla de Cinemascope foi o marabilloso documental O Globo Vermello, de Albert Lamorisse.

       Outras, unha fonte de disgustos, como cando o meu amigo e xornalista Cristóbal Ramirez foi  fotografar as cerdeiras en flor do Val do Xerte dende un globo aerostático en nun voo rasante acabou espetado nun balado e coas cámaras  nas costelas. Pero  tamén foi pasmo: ¿Alguén de vós presenciou algunha vez o despegue do Globo de Betanzos, esa mole de 25 m de alto que nun mar de  milleiros de persoas, erguéndose na noite do 16 de agosto, dende o ano 1875,  levando consigo todo un ano de traballo e de vida desa fermosa cidade galega?. Se nunca fóchedes, facédeo  este ano, paga a  pena.

      O meu destino foi pasar a vida ao redor dun globo terráqueo con rapaces e rapazas, estudando a súa pel, as súas engurras, as súas xentes e historias, e disfrutar cando comprobas que lles gusta. Pero sen dúbida, os máis fermosos de todos son os  globos de cores que aínda levo comigo e que axudades a encher vós, moitos e moitas dos que me estades a ler, que me acompañades cada día ou de cando  en vez; son moito máis fermosos que o da  fotografía.

         ¡De seguro!

miércoles 11 de enero de 2012

ALFREDITO

Alfredo Caamaño Pato


                                                                      

       Pode o corpo ser vencido,
       pode o Dereito ser torto,
       pero o lume que alancea
       xamais o veredes morto.

                        Celso Emilio Ferreiro
     
    

        El hogar en el que  se vive es la proyección externa de la personalidad y del alma de quien lo ocupa. También el pueblo, ese lugar en el que se convive desde la infancia, se lucha y se sufre y al final los que se fueron  quieren regresar para encontrarse con el pasado, porque la memoria forma parte de uno mismo. La mayor villanía que se puede cometer contra una persona es arrebatarle la vida  o expulsarla de su tierra,  privarla de su pasado, de su gente y de sus recuerdos.

Elena Suárez Suárez
        Hace unos años pude visitar una exposición en el Kiosco Alfonso de A Coruña sobre el exilio español. Era un homenaje a tantos y tantos ciudadanos que fueron obligados a dejar su tierra para proteger su vida, como consecuencia de la barbarie fascista que asoló los campos y ciudades de España a partir de la sublevación militar de 1936. Más de 500.000, entre ellos intelectuales, académicos, artistas o simples trabajadores que escaparon así de la brutalidad: Castelao, Luis Seoane, Carlos Velo, Rafael Alberti, Antonio Machado, Pablo Picasso, Pau Casals, Claudio Sánchez Albornoz…. un ejército de intelectuales que pasaron a nutrir las universidades y el mundo de la cultura en los países de acogida en donde demostraron que otra España sí era posible.

        Fue un largo y reposado paseo por la Historia de una época convulsa hasta que una de las paredes me gritó, con grandes caracteres, uno de los nombre allí escritos: ALFREDO CAAMAÑO PATO. Era el “Alfredito” de mi pueblo, el que aun seguía presente en las conversaciones silenciosas, en cientos de casas de familia que seguían recordándolo a pesar del tiempo transcurrido, el marido de Elenita a la que admiraban tantas mujeres por su arrojo, valentía y firmeza de ideas.


                                                                    LOS CAAMAÑO

         La familia Caamaño,  la más importante de la comarca de Negreira desde el siglo XIX, de talante liberal y culto, estaba emparentada con los señores del Pazo del Cotón de la que Teresa Caamaño era propietaria y con la familia Reino entre otras. Detentaba el poder político y administrativo durante el periodo de la Restauración monarquica. Manuel Caamaño Ferreiro ocupó la Alcaldía por un largo periodo en el primer tercio del siglo XX, al mismo tiempo que sus familiares desempeñaban los cargos más importantes en el ámbito local de la Judicatura, compaginando el poder municipal con su cuñado Victoriano Fabeiro, salvo en el periodo de la Dictadura de Primo de Rivera.

         El gobierno autocrático que impuso la Monarquía sustituyò a los miembros de la  Corporación Municipal por personas adeptas que forzaron el desalojo de los Caamaño de las principales instituciones locales, provocando graves conflictos por la supresión del Juzgado de 1ª Instancia de Negreira, a propuesta de la Alcaldía, y luego por  la denuncia interpuesta contra Manuel Caamaño Pato por manifestaciones de tipo político realizadas en el Bar Mezquita y que supusieron su detención  en el Cuartel de Santa Isabel de Santiago de Compostela.

        Con las elecciones de 1931 y la  proclamación de la II República llegó de nuevo a la Alcaldía Victoriano Fabeiro, del Pazo del Cotón;  José Reino Caamaño fue elegido Diputado en Cortes y otros familiares desempeñaron también  importantes cargos políticos durante este periodo.

Antigua residencia de Alfredito y Elena en Negreira
      Alfredito, joven abogado hijo de Alfredo Caamaño Ferreiro, destacó pronto por sus ideales democráticos, presidiendo Izquierda Republicana de Negreira, el partido político de Manuel Azaña. La actividad del mismo, compuesto por varios centenares de jóvenes, se limitaba a participar en las manifestaciones del 1º de Mayo y del 14 de abril, fecha de proclamación de la Segunda República. Su jóven mujer, Elena Suárez, Elenita, encabezaba siempre todas las actividades públicas de la agrupación local.

       Pero la joven República Española, que tanta ilusión despertó en las clases más desfavorecidas que intuían su utilidad para crear una sociedad más justa, tuvo desde el principio importantes y poderosos enemigos: Los terratenientes que se oponían a la Reforma Agraria, los militares que no aceptaban la reforma del Ejército, los grandes empresarios que rechazaban las leyes laborales que favorecian a los trabajadores, la Iglesia Católica que se negaba a perder el monopolio que venía ejerciendo sobre la enseñanza. A los pocos meses de su proclamación comenzó la preparación de un golpe de estado que  dirigido por el General Sanjurjo  fracasó al año siguiente (1932).

       El 18 de julio de 1936, después de las eleccións generales  que había ganado el Frente Popular, se produjo un nuevo golpe militar que desencadenó la guerra civil y una cruel y sanguinaria represión.


         Se tendrá en cuenta que la acción ha de ser en extremo violenta para reducir lo antes posible a un enemigo fuerte y bien organizado. Desde luego serán encarcelados todos los directivos de partidos políticos, sociedades o sindicatos desafectos al Movimiento, aplicándose castigos ejemplares a dichos individuos para estrangular los movimientos de rebeldía o huelga.
                                                                   General Mola


        En Negreira, al igual que en la mayoría de los pueblos y ciudades  se formó de inmediato el Comité de Defensa de La República, siguiendo las indicaciones del Gobierno Civil, presidido por Alfredo Caamaño Pato y se incantauron las armas existentes en los domicilios particulares. Hubo manifestaciones de apoyo por parte de los trabajadores y se organizó una expedición para colaborar en la defensa de Santiago de Compostela.

        
Amancio Caamaño Cimadevila-Gobernador Civil de Pontevedra

            Con la entrada de las tropas golpistas el día 26 comienza la represión, con la implicación de un grupo de vecinos, contra todas las personas consideradas desafectas y con especial saña  contra los miembros de izquierda de la familia  Caamaño. Alfredo, su hermano Manolo, sus primos Pepe y Chucho,  tuvieron que refugiarse- al igual que el resto de las personas de ideología republicana o izquierdista- en domicilios  amigos. A las detenciones siguieron las torturas,  palizas y fusilamientos.

           El 12 de noviembre es asesinado en Pontevedra Amancio Caamaño Cimadevila, médico cirujano que había sido Presidente de la Diputación y Gobernador Civil y sus propiedades incautadas. El 3 de diciembre, en Santiago, Fernando D. Caamaño que era funcionario del Ayuntamiento de dicha ciudad y en junio del año siguiente Carlos Reino Caamaño, médico y alcalde de Verín, hermano menor del diputado José Reino Caamaño que también fue represaliado por la encendida defensa de los republicanos de Santiago juzgados en el consejo de guerra celebrado en esa ciudad.


Carlos Reino Caamaño
        Alfredo, con su hermano Manuel, logran llegar a la zona republicana a través de Portugal y Francia pero en tanto  se vengan con su esposa Elenita. Encarcelada en Negreira, con sus cinco hijos- Alfredo, Matilde, Sirio, Violeta e Iván el más pequeño, con tan solo 1 año- repartidos por las casas de su familia. Condenada a ocho de prisión fue recluída en la cárcel de A Coruña.

        La historiadora Aurora Marco en las memorias de María Teresa Alvajar que está preparando para su publicación, relata su estancia en esta cárcel y dice : ..me preguntaban entre esperanzadas y temerosas por sus maridos. Dio la casualidad que al marido de Elenita, esposa de un juez o magistrado,  yo lo había tratado mucho en Barcelona ,así que pude hablarle de él .Elenita lloraba emocionada. Era una mujer muy guapa, con el pelo negro y muy ensortijado y unos hermosos ojos azules”…luego fue enviada a un penal. El penal femenino de Saturrarán (Guipúzcoa) adonde la enviaron, era un  centro de reclusión franquista de los  más duros; en él  murieron 107 reclusas y 48 niños por los malos tratos, la inanición y las enfermedades e incluso se hizo desaparecer a un centenar de ellos, arrebatándolos a sus madres, según los testimonio y documentos aportados al juez Baltasar Garzón.

        Al terminar la Guerra Civil, Manuel se exilió a México y Alfredo a Venezuela, por Santo Domingo. En Caracas se reunió, por fin, con Elenita y sus hijos que lograron desplazarse a ese país después de tantos años de sufrimiento.

        En 1954 pudo el matrimonio hacer una breve visita a Negreira para abrazar a sus familiares y amigos y regresar a Venezuela de nuevo.

        A pesar de la masacre cometida contra esta familia, varios de sus miembros siguieron distinguiéndose por la defensa de sus ideales democráticos y de justicia social; durante la Dictadura los hermanos JesúsJosé Caamaño colaboraron con la guerrilla antifranquista y el Socorro Rojo ayudando económicamente a las familias de los represaliados. En las revueltas universitarias de mayo de 1968, Blanca Caamaño y su hemano José fueron unos de los líderes estudiantiles más comprometidos. 

       Hoy, muchos de los descendientes de esta familia nicrariense están desperdigados por diversos lugares de Galicia y en el extranjero, pero no están ausentes de la memoria de este pueblo.

                                                               ALBUM

Alfredo Caamaño y Elena Suárez con su hijo Sirio



Amancio Caamaño con Castelao y Maquieira-1934




BIBLIOGRAFÍA :

-Alzamiento y Guerra Civil en Galicia –Carlos Fernández-Edicións do Castro- 2000
-El exilio español (1936-1978)-Juan Martín y Pedro Carvajal-Círculo de Lectores-
-Guerra Civil: Que pasou en Galicia e en España –Federico Cocho-E.Xerais-2011
-Historia de la Guerra Civil Española-Hugh Thomas-Círculo de Lectores-1977
-La política de la venganza-Paul Preston-Ediciones Península-1995
-Médicos Ourensanos represaliados en la Guerra Civil y en la Posguerra-David Simón Lorda-Fundación 10 de marzo-2010
-Mulleres na guerrilla antifranquista galega-Aurora Marco-Edicións Laiovento-2011
-Negreira na Guerra do 36-Amancio Liñares-Edicións do Castro- 1993
-O Val de Barcala : 1900-1936-Feiraco-Amancio Liñares -1986


DOCUMENTOS AUDIOVISUALES :
CAUSA 1021 - Consello de Guerra contra os defensores da República en Verín. Documental. Edición: Xosé Lois Santiago e Pablo Ces. CIG (Confederación Intersindical Galega)-2011


FUENTES ORALES:
José Caamaño Pose
Blanca Caamaño
Aurora Marco

FOTOGRAFÍAS:
Manolita Ruso
Familia Caamaño
Proxecto Nomes e Voces
Amancio Liñares