domingo, 26 de febrero de 2017

O ENTROIDO EN GALICIA





XABI LÓPEZ PICADO
CEIP Pedrouzos-Brión
 6º Curso


O Entroido é unha das festas máis importantes en Galicia, ademáis participa moitísima xente, tanto nos pobos coma nas cidades, varios destes carnavales contan coa cualificación de "Festa de Interese Turístico".

Viana do Bolo ( Ourense)

Aquí celébrase un dos Entroidos máis antigos de Galicia.
En Viana do Bolo os protagonistas son os Boteiros e Folións. Os Boteiros, como podedes ver nas fotos, son éstes que van vestidos con traxes coloridos, mascaras e  "penachos" encima da cabeza. Éstes traxes teñen un toque étnico moi interesante . Os Folións son comparsas de varias parroquias da zona que van tocando sobre todo instrumentos que son ferramentas agrícolas, como azadas, e tamén tambores, a tradición di que é para espantar a malos espíritos.




Verín ( Ourense)

Os Cigarróns, que son os personaxes principais destes carnavales, como podedes ver, levan uns traxes espectaculares, que pesan ao redor de 20 quilos, así que hai que estar moi en forma.
No Val de Verín lucen a máscara máis característica da Comarca de Monterrey , consta esta máscara dunha careta traballada en madeira e pintada de xeito que nela resáltense as cellas, as súas sonrosadas fazulas, amplo bigote, e o seu cínico sorriso mostrando a dentadura e unha falsa barba. Resaltar as grandes follalatas, tapando a cabeza, pintadas con motivos diversos, predominando os vegetales e os animais, sendo moi frecuente, tamén a representación do Sol e da Lúa.
Na cintura, faixa de varias voltas e por arriba dela o cinto de coiro do que colgan por detrás, seis grandes chocas. Estas chocas de cobre altérnanse segundo sexa o seu son, grave ou agudo. Ademáis de ir alternadas, deben tamén estar concertadas para que produzan o seu son característico. A arte dos Cigarrones consiste precisamente en mover con soltura chócalas, usando o propio movemento do corpo. Na man levan un látigo do que pende un pelexo.


Aínda que non hai nada demostrado, moitos investigadores remontan a súa orixe ao nacemento do ser humano.

Laza (Ourense)

Laza é outro dos lugares que debes visitar no Carnaval. Aquí entre as celebracións principais está a Farrapada e a Baixada da Morena. A farrapada consiste nunha batalla ao grande con trapos cheos de barro, faise pola mañá o Luns de Carnaval e pola tarde a Baixada da Morena, que se acaba con outra batalla campal de fariña, formigas e festa tola.

Ademais destas dúas festas, os personaxes principais aquí son os Peliqueiros, na seguinte foto poderedes velos cos seus impresionantes traxes, van correndo polo pobo, e se non apartas do seu camiño, pois danche coa "zamarra" que é como unha fusta que levan, é un símbolo de autoridade, de feito eles son a máxima autoridade do pobo durante eses días.




A súa orixe non está claro, o que si se coñece é que o seu nome vén da pel que levan detrás da careta.

Cobres -Vilaboa (Pontevedra)

Esta considerado un dos carnavais máis elegantes de Galicia. Madamas e Galáns van vestidos con disfraces moi coloridos, colares, plumas, moi vistosos. O día principal é o Martes, e van percorrendo o pobo bailando de casa en casa, onde lles dan donativos. Pola tarde celébranse xogos como "A Corrida do Galo" ou "Galo na vara".




Xinzo de Limia (Ourense)

Diversión e música son os grandes protagonistas do carnaval xunto  “As Pantallas” e a súa duración fan desta celebración un evento especial. As Pantallas son uns personaxes con traxe branco, máscara de cores, capa vermella con cintas de cores. Levan tamén campanillas. Dedícanse a perseguir vexiga en man, aos coñecidos varóns adultos que non van disfrazados, nunca a mulleres. Unha vez que lles colleron deben levalos en volandas ata o bar onde pagarán con cuncas de viño branco (Riberiro).
Todo comeza tres semanas antes do martes de carnaval, co Sábado de Petardazo; séguelle o Domingo Faraleiro; Sábado seguinte co Desfile e Colgamento de Meco; despois o Domingo Oleiro para continuar o Sábado de Mulleres e o Domingo do Corredoiro.
Continúa a semana seguinte coa recta final do Entroido: Venres, Sábado, Domingo, Luns do Entroido e o Martes, día máis importante co Gran Desfile do Entroido para continuar o Mércores co Enterro da Sardina e acabar co Domingo de Piñata.
Como dato curioso o entroido de Xinzo de Limia ten o mérito de ser o Carnaval máis longo de España. As Pantallas son os encargados de manter a orde, alegrar a festa ademais de xerar un son peculiar co son das campaniñas.






Barrio de Eiroas.- Ourense cidade

No barrio das Eiroas, lévase a cabo o entroido coa saída das pitas, un dos personaxes, recuperado fai uns 10 anos por un colectivo veciñal para participar no "Domingo Oleiro", no que veciños e algunha galiña inqueda, lanzáronse vaixelas de barro recreando unha tradición similar á de Xinzo, pola cal aquel a quen lle caia ao chan a "ola" e a rompa, terá que pagar unha rolda de desagravio.
A figura deste carnaval, a pita, toma o seu nome da "Voda dá Pita", que realiza cada Martes de Carnaval unha recreación irónica e a voda celebrada fai lustros na zona, por un viudo e unha viuda, chamada esta última como A Pita. 









domingo, 19 de febrero de 2017

DE XÚBILO




Suso Andrade cos presidentes das federacións española e galega (Tino Castro)- Campionato de España de Futbol Sala de Seleccións Autonómicas. Categoría Infantil


Á idade en que os rapaces entrabamos na adolescencia e só pensabamos en divertirnos comenzou a súa vida laboral. Un tempo inxente de traballo arreo que rematou hai uns días logo de máis de cincuenta anos, fins de semana inscluidos e ás veces en xornada nocturna. Sempre cordial e con bo talante cara os demáis. O tempo de ocio dedicábao ás aficións e aos amigos. Tamén á práctica e ó apoio do Deporte. Na Sociedade Deportiva Negreira sabían ben do  bo facer de Suso, pois os domingos nos que libraba tamén os destinaba a promocionar o fútbol, a única actividade deportiva que daquela era asequible.

O ano 1987 cando un grupo de veciños acordou organizar unha nova candidatura para as eleccións municipais pensamos nel. Tocoume a min facerlle a proposta e a súa resposta foi que tiña que pensalo. Unhas semanas máis tarde volvemos falar e non me preguntou cal sería o posto que ocuparía na lista, só me dixo que en Pedra Mámoa había uns terreos municipais que eran axeitados para unhas instalacións destinadas á promoción deportiva para os mozos e os maiores.

-Ben, pero habería que facer un anteproxecto e pensar o que se pode ubicar nese lugar, comenteille.
-Non hai problema, respostoume, falo con Pancho Leis e fainos un deseño coas instalacións que precisemos. Aos dous meses estaba exposto nun escaparate da Vila.

1989- Presentación das Escolas deportivas Municipais . Suso con Eliseo Ferreño e o Delegado Provincial de Cultura e Deportes da Xunta de Galicia, Jano Leis

Cando o presidente da Deputación asistiu ao mitin no Bar Mezquita para presentar a candidatura, ao entrar veu nun trípode o plano a cores e preguntou estrañado : Que fermoso.., pero quen vai pagar todo isto? A miña resposta foi instantánea: Vós!.. A cara de asombro fixo que Suso e os demáis compañeiros ríran cara a min. Cando se inaugurou o novo campo de fútbol, a terceira das novas instalacións, Salvador comentaba esta anécdota aos asistentes.

Que satisfactorio é, cando se ten a responsabilidade dun cargo público, rodearse de persoas eficientes nas distintas áreas de goberno, pensaba estes días ao presenciar algunha actuación dos protagonistas do que agora chaman nova política, que xa comezan a vida orgánica non dubidando en apartar aos que poideran poñer en perigo o seu posto. Suso facía propostas, revisaba proxectos e rodeouse na súa área de persoas como Eliseo Ferreño, un mestre con gran experiencia no eido deportivo.

A Suso débese a creación e posta en marcha das Escolas Deportivas Municipais que hoxe acollen a centos de persoas de todas as idades, a promoción da Carreira Popular e tanto organizaba campionatos de España no novo Pavillón como impulsaba outras actividades. Tamén novas instalacións deportivas e mellora das xa existentes. Sempre co seu traballo a punto e nos momentos difíciles, que non faltan en toda xestión pública, sabía prantarse e resolver dun xeito discreto.

Comenzo da Zona Deportiva de Pedra Mámoa


Suso Andrade foi sempre un home pragmático, unha persoa de firmes conviccións sociais, un destes amigos cos que gusta compartir as horas e disfrutar de momentos agradables. Onte  erguemos as nosas copas para desexarlle unha feliz prolongación do acontecer diario, agora sí con tempo  para dedicarse ó que lle gusta, porque a xubilación non é máis que prescindir do horario laboral para que a vida siga fluíndo.





miércoles, 8 de febrero de 2017

O OLLO DEREITO DE BRIGITTE BARDOT


B.B.


Quen dos que fomos mozos alá polos anos setenta non se acorda das películas e das cancións de Brigitte Bardot? Ademáis de actriz e cantante foi un mito erótico e unha icona sexual do mundo do espectáculo. Esta moza francesa nacida nunha familia burguesa foi educada dende pequena como correspondía á clase social á que pertencía, estudou música e danza e de contado trunfou no mundo do cine da man do seu primeiro marido, o director Roger Vadin.

Na súa carreira artísitica protagonizou máis de corenta películas, todas elas un éxito, e foron poucos os calendarios da época que non tiveron unha imaxe da actriz máis ou menos espida. Foi das poucas artistas europeas que veneraban nos Estados Uniodos, a súa chegada alí era toda unha festa.

Brigitte tamén destacou pola defensa dos dereitos dos animais. Foi famosa pola súa oposición ao sacrificio das focas do Ártico, onde máis de quince mil familias anuits vivían da pel, carne e grasa destes animais. Na férrea campaña que protagonizou chegou a tratar aos canadienses de criminais e conseguiu que en Francia se prohibira a importación de peles de foca. Tamén foi moi popular a batalla que mantivo para que non se mataran dous elefantes que padecían unha grave enfermidade. Recibiu as máis importantes condecoracións do goberno francés.

Pero ademáis foi unha férrea loitadora en contra dos inmigrantes e firme partidaria da imposición da pena de morte. Multárona cinco veces por incitar ao odio racial.

De pequena padeciu unha enfermidade chamada ambiopía que lle provocou a perda de visión do ollo esquerdo.






miércoles, 1 de febrero de 2017

A ORIXE DE BARCALA



                                             Val de Barcala               ( Foto Xurde Morán)

A comarca de Barcala constitúe unha unidade xeográfica formada polos concellos de A Baña e Negreira, así o decretou a Xunta de Galicia no seu plan de comarcalización, co artigo feminino diante. Durante séculos, as augas dun afluente do Tambre estiveron agardando que viñera alguén que as bautizara, mirando de cando en vez darredor e pensando que aínda non chegaran, pero un bo día, de súpeto, acadaron o nome do val que atravesaban.

Pero dende cando Barcala foi Barcala?


MOITO ANTES

De Gayo Plinio Segundo, escritor, científico, militar e naturalista romano dicía o seu sobriño (Plinio O Novo) que lía e estudiaba todo o día, facía resúmenes de todos os libros e cando viaxaba adicábase a observar e estudar as terras que visitaba, por iso é unha importantísima fonte de información da que hai que botar man para coñecer o noso pasado. Foi procurador na Tarraconiense no ano 73 e finou o 24 de agosto do 79 na erupción do Vesubio pois dende Miseno, pola curiosidade por ver de cerca aquel fenómeno, saiu coas súas naves para  conseguir tamén rescatar a uns amigos que estaban en perigo na bahía de Nápoles. Finou asfixiado polos gases do volcán.

Foron os romanos os que fixeron as primeiras divisións administrativas en Hispania. No 179 a. C. as dúas primeiras provincias, a Ulterior e a Citerior. Augusto dividiu a Ulterior, segundo ían conquistando as terras e sometendo á poboación, entre a Bética e a Lusitania e, posteriormente, Caracalla separou da Tarraconiense a Gallaecia. Logo fixéronse outras novas divisións ata completar un total de sete provincias.

Dos habitantes prerromanos desta nova provincia, conta Plinio e tamén Estrabón que tiñan un xeito de vida bastante primitivo, practicaban unha agricultura moi rudimentaria, vivían nos castros fundamentalmente da recolección de froitos, especialmente as landras dos carballos que secaban e logo facían unha fariña coa que amasaban o pan, a gandeiría de cabras e porcos e adicábanse principalmente á guerra e á rapiña e a súa incorporación á cultura romana e a súa administración foi máis lenta que os habitantes do Sur.

PERO...

Coa desaparición do imperio romano e a chegada dunha serie de grupos humanos, na maioría pertencentes aos pobos xermánicos, a terra foi o centro da vida das persoas, as cidades desapareceron e os reinos cristiáns que ían xurdindo dividíanse en feudos sendo o castelo o centro de poder e a maioría da poboación campesiña vivía en pequenas aldeas. Tempos aqueles nos que os catro xinetes do Apocalipsis: a fame, a peste, a guerra e a morte, campaban polos territorios. O señorío máis importante de Galicia chegou a ser o de Compostela, pola súa extensión e polo poder acadado polos arcebispos.

As terras comprendidas entre os ríos Támara (Tambre) e Ezar (Xallas) chamouse CÉLTIGOS polo nome que se lles daba aos seus habitantes. Alá polo século X este territorio perdeu a súa franxa costeira e xurdiron dúas novas circunscripcións: GENTINES a que estaba situada cara o Tambre e CARNOTA e no ano 1024 o rei Alfonso V doou a Santiago, segundo se recolle no Tumbo A da catedral, na franxa Sur a parroquia de Negreira: “in territorio célticos ripa Tamaris, Sanctum Iulianum de Nigraria”


Alfonso IX - Tumbo A

Pero foi no ano 1127, cando aparece a primeira referencia a Barcala : Alfonso VII concede a Diego Gelmírez as terras de Gentines, Célticos, BARCHALA e Carnota dependentes do castelo de San Xurxo, na serra do monte Pindo e case un século despois (1209) Afonso IX concede novamente a Santiago as terras anteriores sinalando que o arcebispo terá baixo o seu control ademáis das citadas dúas novas Avania ( A Baña) e Iallas ( Xallas) que logo pasaron a depender, segundo o profesor Baudilio Barreiro Mallón, do Conde de Altamira.(1)

Xa no século XIX Barcala tamén foi concello (1821) formando parte do partido xudicial de Outes e estaba formado pola maioría das parroquias dos actuais concellos de  A Baña e Negreira que se separaron na reforma de 1836.(2)

Malia as divisións administrativas a sociedade barcalesa é unha unidade social cun medio natural e patrimonial dignos de ser protexidos, os fermosos pazos de Cores e O Barro ( A Baña) e os de O Cotón e Albariña ( Negreira), antigos receptores das rendas agrarias, xunto coas igrexas e demáis construccións populares forman un conxunto único.


Río Barcala




(1) Ana Framiñán Santas e Xavier Rey Souto - Historia de Santa Comba de Xallas- Concello de Santa Comba.2003

(2) Xosé Fariña Jamardo. Os concellos galegos. Tomo VI.Fundación Barrié, 1991







jueves, 26 de enero de 2017

O BANDEIRÍN





Aquela tarde de verán foron os primeiriños en chegar, baixaron da furgoneta de Pepe de Patiño no medio daquel fermoso piñeiral de San Miguel de Reinante e entraron polo arco que se abría á explanada. Acordaran viaxar xuntos para amenizar as horas de coche polas tortuosas estradas de acceso á mariña luguesa. Elixiron o pavillón que máis lle gustaba e deixaron os bolsos enriba das literas, saíndo a visitar as instalacións e achegarse aos cantís da praia da Devesa, respirando a brisa daquel mar, moito máis rebuliderio que o das rías baixas ó que estaban afeitos.

De volta no campamento outro grupo ocupara as liteiras que deixaran baleiras. Os novos contaron que eran de Santiago e, pouco a pouco, ás primeiras verbas seguiron as presentacións. Eran mozos de cidade, dous deles coñecidos pola súa afección ao atletismo. Comezaba unha convivencia inesquecible que aínda perdura na memoria de moitos. Pola súa orixe decidiron poñer ao seu grupo Os Xacobeos.

Eran todos futuros mestres e estaban alí para facer o curso de Instructores de Educación Física ademáis de ser instruídos no que o Réxime denominaba Formación do Espíritu Nacional. A primeira mañá xa estaban formados no patio central, coa roupa deportiva para o izado das bandeiras, o discurso de presentación do Xefe do Campamento e os comentarios retranqueiros e polo baixo sobre as pernas daqueles homes vestidos de pantalón curto. Os organizadores das actividades tíñano todo programado e alternaban a E.Física con outras moito máis orientadas á persuasión ideolóxica e política.


A consigna de cada día era explicada polo Xefe, tiña que ser desenvolvida a través de murais, frases e debuxos de xeito repetitivo, utilizando as mellores técnicas propagandísticas para que os mozos aprenderan a conformar o seu pensamento e discurso. A comunicación persuasiva baseada na retórica da repetición que utiliza a publicidade, a propaganda e as campañas de desprestixio individuais ou colectivas.

Ao final do día o grupo que máis destacara era homenaxeado coa entrega do bandeirín, acto que se densenvolvía entre os aplausos de todo o campamento. A enseña gardábana ata o día seguinte, no que novamente se premiaría ó máis sobresaínte. O disfrute daquelas xornadas e a convivencia foi o obxectivo que se propuxeron Os Xacobeos que nunca se preocuparon por acadar o agasallo dos máis aplicados. O día que rematou a estancia foron felicitados públicamente por non caer “en motivacións máis apropiadas para nenos de once anos que para futuros mestres”. Toda unha lección


          Campionatos Escolares  ( Foto Concello de Santa Comba)

Aqueles mozos pasaron a educar a xeneracións de xóvenes, fomentando neles, ademáis doutros valores, o espírito deportivo. Froito desa dedicación foron os Campionatos Escolares que contribuiron á práctica do deporte de base e de élite, xa que daquela eran os colexios os que promovían este tipo de  actividades. 

Malia estar xubilados, algún deles aínda concorre ás carreiras populares onde o atopo cos seus grupos deportivos.








sábado, 21 de enero de 2017

O PAZO DA ALBARIÑA : Entre a lenda e a liñaxe





O Pazo da Albariña, chamado tamén de Varela ou do Capitán é, xunto ao Pazo do Cotón, unha das máis fermosas edificacións históricas do Val de Barcala. Situado no lugar da Chancela, parroquia de Logrosa do Concello de Negreira, mírase dende hai séculos na ribeira do río Tambre. A súa estructura fainos recordar as edificacións fidalgas que dende a baixa Idade Media proliferaron en Galicia.

O escritor Eugenio Carré Aldao (A Coruña, 1859-1932) sitúa neste pazo a lenda de Munia e Bernaldo. O xefe da fortaleza sae para a guerra á chamada do Rei na compaña do cabaleiro mentres a muller deste, a ama Munia, queda ao cuidado do fillo do señor. Pero un día de tormenta, cando paseaba co rapaz no colo pola beira do Tambre ao abeiro dos carballos, co estrondo dun trono o meniño esbara dos seus brazos caendo nas augas escuras do río mentres a muller berra entolecida chamando polo pequeno que desaparece arrastrado pola corrente.

Munia, tremando de medo, non se atreve a retornar ao castelo porque sabe que para ela non haberá perdón polo pecado do seu descoido e que o castigo será a causa da súa morte.

Cando o seu home Bernaldo retorna na compaña do señor e ó abrazala escoita dos seus beizos a desgraza da morte do neno, entende que para a súa muller non haberá clemencia. A xente armada acude á choza onde se refuxiara Munia e Bernaldo soborna ao xefe da tropa e convénceo de pagar el polo dano involuntario causado por Munia. Pero cando o verdugo baixa o machado para cortarlle a cabeza, nun movemento repentino, Munia coloca a súa ao lado nun derradeiro bico e dun so golpe rodan as dús cabezas.

A lenda remata cos corpos soterrados nun lugar onde naceron dous piñeiros que nos días de vento xuntan as súas copas axitándose queixosos na beira do camiño en recordo de Munia e Bernaldo.

O certo é que a realidade histórica e documentada recolle que o primeiro dono coñecido do Pazo foi Amaro López e por herencia pasou ao seu neto Juan Antonio López Fernández, nado en 1713, que casou con Ángela Suárez de Leis. O seu fillo Gregorio López Fernández de Leis, nado no pazo en 1772, casou con Mª Josefa Posse y Romero e foi o seu primoxénito Juan López de Leis (1805) o que obtivo executoria de fidalguía na Real Chancellería de Valladolid no ano 1827.

Como Juan morreu sen descendencia o Pazo da Chancela pasou a súa irmá Carmen López de Leis y Posse de Castro, casada con José Varela de Limia, chegando tamén por herdanza a José Varela de Limia y Méndez, casado coa Vizcondesa de San Alberto, Segunda Pais Gutiérrez. A súa filla Pilar, casada co Conde de Torre-Cedeira, Felipe Bárcena, procedeu a súa venda aos actuais propietarios a familia García Nimo.


Os brasóns dos Leis e os Varela están nos lados da porta de entrada ( Foto Concello de Negreira)

O Pazo da Albariña, situado nun fermoso entorno poboado de carballos centenarios é un dos edificios máis fermosos e mellor conservados do patrimonio histórico do Val de Barcala.





BIBLIOGRAFÍA : Torres, Pazos y Linajes de La Provincia de La Coruña. Carlos Martínez Barbeito . Diputación de A Coruña - 1978.






jueves, 5 de enero de 2017

POR EL CINCO DE ENERO




                                                                                      Negreira - 1986


……
Por el cinco de enero
en la majada mía
mi calzado cabrero
a la escarcha salía.
…….

 (Miguel Hernández)



Hoxe é noite de deitarse cedo  para os nenos que agardan inquedos  a chegada dos Reis Magos, no vaia ser….

A chegada dos Reis, o 6 de xaneiro,  é unha antiga tradición no occidente cristián. Noite de ilusión infantil e de sono inquedo polas pisadas dos camelos que cada ano parecen escoitarse. A maioría colocarán os seus zapatos na fiestra  ou debaixo dese piñeiro de cores  con que en moitas  casas se recibe a chegada do Nadal. Ou a carón do Nacemento, onde a tradición aínda perdura.

A primeira referencia ós  Reis Magos atopámola no Evanxeo de San Mateo: “. ...E  uns “magos” viñeron de Oriente a Xerusalén E ó ver ó neno coa súa nai María, puxéronse de xeonllos, adorárono e abrindo os seus tesouros ofrecéronlle ouro, incienso e mirra”. Logo, fixéronse  numerosas especulacións sobre o seu lugar de procedencia e o número deles.

Catedral de Colonia:Reliquias dos Reis Magos
Según Tertuliano eran orixinarios de Arabia e o español Prudencio, no século IV, que  das beiras do Golfo Pèrsico. O certo é que estas afirmacións  aceptáronse como válidas xa que así se representaba o seu aspecto  nas catacumbas de San Pedro en Roma e aínda que se descoñecen os seus nomes e cantos eran, unha tradición posterior atribuiulles os de Melchor, Gaspar e Baltasar.

Cóntase que ós Magos  convertiunos Santo Tomás e logo sufriron martirio. Os seus restos foron levados a Milán e no século XIII trasladados á  catedral de Colonia onde se gardan os seus cráneos nunha espléndida furna de ouriveiría.

Por iso hoxe saen ás rúas  as fachendosas cabalgadas nas que as SSMM reparten sorrisos, ilusións e esperanzas á rapazada das nosas cidades e pobos. Pola noite aparecerán os agasallos  para os que foron  bos durante o ano e algún carbón para os que non o  foron  tanto.



      E para os maiores, este fermoso poema de Miguel Hernández.


LAS DESIERTAS ABARCAS

Por el cinco de enero,
cada enero ponía
mi calzado cabrero
a la ventana fria.

Y encontraba los días
que derriban las puertas,
mis abarcas vacias,
mis abarcas desiertas.

Nunca tuve zapatos,
ni trajes, ni palabras:
siempre tuve regatos,
siempre penas y  cabras.

Me vistió la pobreza,
me lamió el cuerpo el río
y del pie a la cabeza
pasto fui del rocío.

Por el cinco de enero,
para el seis, yo quería
que fuera el mundo entero
una juguetería.

Y al andar la alborada
removiendo las huertas,
mis abarcas sin nada,
mis abarcas desiertas.

Ningun rey coronado
tuvo pie, tuvo gana
para ver el calzado
de mi pobre ventana.

Toda gente de trono,
toda gente de botas
se rió con encono
de mis abarcas rotas.
-
Rabié de llanto, hasta
cubrir de sal mi piel,
por un mundo de pasta
y unos hombres de miel.

Por el cinco de enero
de la majada mía
mi calzado cabrero
a la escarcha salía.

Y hacia el seis, mis miradas
hallaban en sus puertas
mis abarcas heladas,
mis abarcas desiertas.










martes, 27 de diciembre de 2016

EN EL PIER DE BANGOR






A pesar dos anos e da distancia non pasa un Nadal que non recibamos a felicitación, un pequeno libriño de relatos que contén algunha das súas experiencias das viaxes nos que a súa profesión de xornalista o levou polo mundo e que, pouco máis tarde, transforma nun agasallo tenro dos que emocionan e se fan inesquecibles.

Os anos foron pasando para todos e a vida fixo que cada un acabara seguindo camiños diferentes pero él, Cristóbal Ramírez, espíritu inquedo, segue sendo o de sempre, un tornado de creatividade e bo facer que nos agasalla coas súas crónicas xornalísticas ademáis de amosarnos os distintos camiños da Terra. Aínda onte falabamos do paso do tempo  e eu insistía na miña teoría de que a vellez é un estado de ánimo porque vellos de trinta e corenta coñezo mogollón e os regos na pel ou alopecia non son máis que raspaduras das areas que trae o vento. Ti eres novo porque así o comprobo cando che leo.

Por que será que sempre que un se atopa cun vello amigo a memoria revólcase e desfilan centos de imaxes que como fotografías van amosándose, traéndonos de novo vivencias que xa pasaron e por qué esas e non outras...? Sempre que falamos véxoo diante da máquina de escribir na mesa de madeira, redactando algún boletín informativo, practicando xa no que logo sería a súa segunda carreira e que posibilita que de cando en vez goce das súas ben artelladas crónicas, sempre comprometidas, coa defensa do medio ambiente, do urbanismo racional ou das causas xustas.

Hoxe lendo o agasallo deste ano fíxome viaxar a un lugar para min descoñecido e rematou cun tremor que tamén  fai somerxirnos no infinito, no baleiro do que viñemos e ao que algún día retornaremos. Lendo En El Pier de Bangor admiro o bo facer dun mestre do relato e do xornalismo. Tamén o agasallo de amizade de quen comparte o mellor de un, as súas vivencias, a súa familia e os bos desexos.

Grazas Cristóbal!







miércoles, 21 de diciembre de 2016

Pepe Ardeiro: Renacemento



Na lembranza daquel día no que escoitamos xuntos na Praza de Ferreiro  as verbas prohibidas que esnaquizaban o silenzo de pedra.



                                                            ( Antón Pulido)



RENACEMENTO

Relocía nos adouquíns da praza,
gastados nunha calma de noutrora,
o refreixo sacrílego e roxo
das bandeiras prohibidas.

As verbas eran aínda froles
sin espertar, pequenas cousas
pechadas aos incertos anuncios
de remotas libertades esvaídas.

O medo era aínda unha profunda
cadea que apreixaba
as ánimas dos homes indecisos.

Detrás de cada porta aínda quedaban
inquedanzas e falares baixiños.
Aínda co ar nos viña o cheiro a morto
resurxido na libertá das verbas
dende fai tempo interrumpidas.

E aínda nos escrutaban
tras das fiestras,
tras do anonimato escuro das cortinas,
cadavres vivos dun absurdo pasado,
enxendrando unha teimosa agarda,
moi difusa e segrada,
encol de sacros feudos e outras cousas
de honor, tal vez perdidas...

Mais no morno refreixo de ouro,
naquel fulxor de groria,
da serán estantía,
erguéronse solemnes e fortes,
como un cántico á vida,
aquelas voces de paz daqueles homes
que cambeaban ese senso das mentes
dunha Patria prohibida...

Lonxe,
as sementeiras abrollan impasibles...

Anda a xogar nas solprendidas rúas,
encanto do soar nos vellos muros,
ese noso,
ese nunca esquencido vello hino.....


E percíbese xa
no ar que se respira
a espranza lene dunha nova vida...



Xosé Manuel López Gómez “ Ardeiro”

na néboa dunha espranza






domingo, 11 de diciembre de 2016

RAÍCES : O adeus de Conchita






O pasamento de Conchita encheu de tristura a todos os que tivemos a honra de coñecela. Concepción Suárez Morilla foi durante corenta anos a Secretaria da Sociedade Cultural y Benéfica “Unión Barcalesa” da Habana, e xunto ao seu home Rolando Pérez Palmero, presidente xa falecido, mantivo vivo o espíritu da nosa terra e aglutinaron na centenaria asociación aos que alí quedaron e aos seus descendentes.

O actual presidente, Manuel Rodríguez Barreiro, comunicábanos a triste noticia e como até os derradeiros intres da súa vida, malia os problemas de saúde, seguía fiel ó seu compromiso coa Sociedade, da que formou parte dende o ano 1959:
Desde el año 1975 ocupo el puesto de Secretaria de la Junta Directiva hasta el día de hoy , escribía o 14 de setembro de 1914 , en todo este tiempo he llevado toda la información que genera el actuar diario de la sociedad, los libros, el control de los recibos, las actas y la documentación, el libro de registro del Panteón...

O seu pai tivera que marchar, como tantos outros a comenzos do pasado século, na búsqueda de oportunidades que esta terra lle negaba, dende a aldea de Lueiro (Negreira) integrándose cos seus paisanos para contribuiren a crear as escolas que non había na súa terra natal. Dende o ano 1920 formou parte da Unión Barcalesa ocupando diversos cargos na Directiva, da que chegou a ser Presidente. Casou cunha moza sevillana e  soubo inculcarlle á súa filla máis nova dende pequena os valores da solidariedade, o respeto pola súa cultura de orixe e a necesidade de continuar co labor que os nosos emigrantes comezaran no ano 1907. 


Conchita e Rolando

Cando no ano 1993 se iniciou o envío de axuda que os veciños dos concellos de Negreira, A Baña e Brión e logo a Asociación Alén Mar entregaron á Sociedade foi ela, xunto co seu home Rolando Pérez os que, coa colaboración do resto da Directiva, procederon dun xeito exemplar a recepcionar as toneladas de alimentos, medicamentos e material escolar, entregando equitativamente aos socios a parte correspondente, elaborando os documentos da recepción da cantidade entregada a cada un e remitindo copia ás entidades municipais e asociativa. O domicilio de Conchita e Rolando transformouse nunha farmacia á que acudían os barcaleses coa correspondente receta para retirar os medicamentos que foran enviados polos farmaceúticos da comarca.

Conchita era todo un exemplo de vitalidade, eficiencia e honradez. Na primeira visita a Barcala, acompañada do seu home, onde foron agasallados polos concellos, asociacións e veciños, fixeron efectivo o acordo de entregar os edificios das escolas de Aro, Cobas e Seoane pois, dicían, eso se ha hecho con el trabajo y la aportación de nuestros emigrantes y a Barcala debe volver, pasando así a formar parte do inventario dos concellos de Negreira e A Baña, cedendo este último, o edificio da de Seoane, á Asociación Barcalesa de esa parroquia. Daquela Conchita pediume que a leváramos a Lueiro, a pequena aldea que dende as ladeiras da marxe dereita do río Tambre mírase no espello do embalse Barrié de la Maza, para visitar a que fora casa de seu pai. Alí, diante da lareira, pediu que a deixáramos soa e durante tempo permaneceu seguramente falando coa memoria de seu pai e cumprindo o que ela dixo que fora sempre a súa maior ilusión, poder regresar algún día á casa dos seus ancestros.

O seu pasamento é un acontecemento moi triste, como xa o fora o de Rolando, para a súa familia e para os barcalesas da Habana e Barcala que tivemos a sorte de coñecela e sempre recordaremos con cariño a esa Conchita tan activa e solidaria que se mantivo fiel á memoria dos seus antepasados e os valores que lle souberon transmitir. Agora repousa xa no panteón do Cemiterio de Colón da capital cubana, na compaña dos centos de barcaleses e os seus descendentes que non puideron retornar á terra pero que seguirán presentes na nosa memoria.



Repartindo solidariedade



Recebemento a Conchita e Rolando na escola de Seoane-A Baña