jueves, 18 de mayo de 2017

HISTORIAS PARA NO DORMIR









O título corresponde a unha exitosa serie da TVE emitida dende 1966 a 1968 e dirixida por Narciso Ibáñez Serrador, pertencente ao xénero de terror e contou con capítulos tan suxerentes como La pesadilla, La zarpa, La alarma ou El Vidente. Tivo logo unha continuidade noutra serie titulada “Historias para pensar”, conxunto de relatos, desta volta máis profundos e intelectuais, que tamén acadou un gran éxito de audiencia.

Hai catro anos paroume na rúa un funcionario municipal para preguntarme se lembraba de cando foran doadas ao concello as escolas construídas pola Unión Barcalesa da Habana, pois precisaban saber a data exacta. A miña contestación foi pronta e escueta: Mira no Libro de Actas do ano 1993, alí está. Respostoume que non era posible porque o Libro que contén as actas das sesións plenarias dende finais do 1989 ata maio do 1995 roubárano e xa a Secretaria puxera a correspondente denuncia no Xulgado. Eses libros, resposteille, estiveron sempre nun armario pechado da Secretaría, pero non hai problema, cando deixei o cargo no Concello pedinlle ao Secretario si me podía dar unha copia das actas da Comisión de Goberno e do Pleno dos doce anos na Alcaldía e entregaoumas en catro archivadores. Ao chegar á casa, consúltoas.

A miña sorpresa foi maior cando cheguei á casa para consultar o arquivador coas actas correspondentes a esas datas e non estaban. E non se trataba dun simple cambio de lugar, dos catro arquivadores, só quedaban tres, o cuarto- cos acordos plenarios- desaparecera. Ata hoxe.


HISTORIAS PARA PENSAR


Hai uns días chamáronme das oficinas municipais porque aparecera  nunha carpeta, dentro dun armario, unha serie de actas plenarias sen encadernar, en follas correspondentes aos anos en cuestión (1989-1995), para proceder á súa sinatura. Achegueime ata a casa do Concello na compaña do que fóra primeiro tenente de alcalde nesa altura e, efectivamente, alí habia un lote de actas, en follas soltas numeradas e sen sinatura que, lixeiramente, revisamos.

Na entrevista coa señora Secretaria pedímoslle que solicitara copia deses documentos á Subdelegación do Goberno ou á Consellería de Presidencia, a onde se remitían puntualmente logo de cada sesión, debidamente asinadas polo Secretario e o Alcalde, coa finalidade de repoñer o Libro e tamén cotexalas coas aparecidas na citada carpeta, pois nunha primeira revisión aparecía o acordo da Contratación dan Normas de Planeamento Urbanístico parcialmente tachado. E aínda que ela o descoñecía, a falsificación de acordos non era unha novidade:

O 27 de marzo de 1985 o Pleno da Corporación no punto 5º da Orde do Día, por unanimidade, e despois do informe da Comisión Investigadora formada por representantes dos grupos políticos acordou exercitar toda clase de accións legais pola  falsidade dun acordo plenario que recollía un pequeno párrafo engadido e nun punto alleo a ese asunto, polo que se procedía á venda de tres vivendas de titularidade municipal, párrafo que non figuraba no borrador asinado polos concelleiros e sí no Libro de Actas. Tamén se procediu á lectura do informe da comparecencia dos membros da corporación anterior que manifestaron non ter tomado dito acordo. Pasados cinco anos, o Xulgado, que non fixera ningún trámite nin tomara decisión algunha, comunicou que o asunto quedaba prescrito e as vivendas deixaron de ser de titularidade municipal.

Quedamos á espera a ver que novidades nos depara esta nova historia se é que as actas orixinais chegan ao concello e poden ser cotexadas coas apócrifas, de recente aparición.








martes, 16 de mayo de 2017

TODOS OS 17 DE MAIO




Suso Vaamonde coas alumnas do C.P. de Santa Comba


Dende o ano 1963, coincidindo co centenario da primeira edición de Cantares Galegos de Rosalía Castro, cada 17 de maio celébrase o Día das Letras Galegas. É a festa da Lingua e da Cultura que este ano está adicada ao escritor Carlos Casares.

O 17 de maio de 1978 os membros da Asociación Cultural Afonso Eáns celebramos en Negreira a entrega de premios do Concurso de Contos en galego, no Cine Gran Vía. Participaban alumnos e profesores dos colexios públicos da contorna, co patrocinio da Obra Cultural de Caixa Galicia.

Daquela, o galego non formaba parte do Ensino pero no Coléxio Público de Santa Comba xa se puxera en marcha un programa escolar na lingua nai que presentamos, xunto co mestre Xabier Garrote, á Inspeccción Técnica de Educación e que, logo da súa aprobación foi apoiado polo Director do centro e os demáis mestres compañeiros. O galego era a língua materna e nela empezaron a ser escolarizados dous grupos de rapaces. Cunha programación innovadora que incluía entre outras disciplinas a Música (Javier foi o fundador da Escola de Gaitas de Ortigueira e do Festival do Mundo Celta) e a Educación Sexual con todo o material didáctico elaborado por nós. Unha experiencia moi enriquecedora para todos.

Aquel ano acudimos ó festival de Negreira en varios autocares para presenciar a actuación do cantante Suso Vaamonde. As nosas alumnas subiron ao escenario acómpañándoo nas súas cancións, mentres os que estaban entre o público facían coro, porque as sabían todas, todiñas...: dende “Galicia docemente está ollando ao mar “ ata O Cuco , pasando polas que tiñan as letras de Rosalía, Curros ou Añón. Na clase de Música aprendían a entoar con elas. Anos despois nunha viaxe en avión dende Madrid coincidín no asento á beira de Suso Vaamonde, quen me lembraba con moito agarimo aquela actuación e a sorpresa de que os nenos souberan as súas cancións.

Na fotografía están cantando na compaña da Secretaria da A. Cultural, Maria Rosa Silva, e entre o público centos de rapaces coas bandeiriñas galegas feitas de papel.

Hoxe aqueles nenos e nenas xa teñen fillos e algunhas netos, pero estou seguro que aínda se lembran con agarimo daquel fermoso Día das Letras Galegas no que tanto disfrutamos. 


Cine Gran Vía- NEGREIRA. 17 de maio de 1978





domingo, 30 de abril de 2017

REFOXOS





Os recordos compartidos son un elemento vivencial aos que o río da vida dalles un aire nostálxico que nos conmove. Onte camiñaba de vagariño pola beira do río e pareime na Balsa, a nosa, onde de novos disfrutábamos do sol do verán e convivíamos apaciblemente. Nese tramo fluvial había tres muros que atravesaban o cauce embalsando a auga para desviala polas canles dos muíños que logo facían mover os rodicios: O de Garrido, que aínda se conserva intacto e podemos admirar pola súa fermosa cascada; o de Vilachán, que desviaba a auga para o que aínda se conserva e o de Refoxos, xa parcialmente esbarroncado, para outro que había na marxe dereita do cauce e que está en ruinas. Os tres levaban o nome dos respectivos muíños.

Naquel lugar apacible de auga embalsada aprendemos a nadar e a convivir por nós mesmos, ollando como facían os mellores e pelexar contra a auga, tragando a que fose preciso, ata que, pouco a pouco, te mantiñas a flote entre os berros de ánimo dos amigos. Que pracer bucear entre as augas xélidas ante o silenzo das troitas, paradas sobre os seixos e as areas do fondo, que ollaban con pasmo aos intrusos que ousaban entrar no seu mundo! Malia os centos de rapaces que durante xeracións aprenderon a nadar naquelas augas, non se recorda percance algún, pois a prudencia era o acordo implícito da confianza dos pais, que acompañaban a nosa autonomía dende lonxe. Logo os máis atrevidos pasaron a facelo no Tambre.

Pero foi a chegada da modernidade e o nomeamento dun alcalde, Antonio García Abeijón, baixo cuxo mandato foi construida a piscina pública no que era Coto Escolar. A instalación estaba dotada incluso de trampolíns dende onde os máis arriscados locían a súa valentía mergullandose de cabeza ou do que cadrase. A partires daquela a Balsa de Refoxos foi quedando pouco a pouco no esquecemento, vivindo na memoria dos menos novos.

Daquela liberdade de xogos da que gozabamos os rapaces pasouse a unha sobreprotección física e psicolóxica que chegou até o alfombrado do chan nos lugares de xogo, para que os meniños non se magoen cando caen e sempre coas nais e os pais pegados a eles, por se os precisan defender do empurrón doutro. O mesmo acontece coa sinrazón de darlles sempre por bo todo o que fan, non contradecilos ou poñerlles límites cos demais.

A integración dos nenos na escola é o primeiro paso para aprender a convivir en sociedade e transformarse en adultos que saiban vivir en libertade, para empezar a socializarse e entender que os dereitos das persoas acaban onde comenzan os dos demáis. Os alumnos non se escolarizan só para instruirse nas materias curriculares, pois os centros educativos, como o seu nome indica, teñen tamén outra importante función que é a de educar a través da convivencia e da adquisición de coñecementos.

Agora o río é un lugar de paseo, esparcimento e de evocación de recordos das historias xuveniles na balsa de Refoxos. Tamén  a posibilidade de disfrutar  da frondosa contorna pola que discorre o paseo fluvial.







miércoles, 19 de abril de 2017

AURELIO AURELIANO



                                                           Santa Eulalia de Logrosa                     (J.M.L.T.)     


Aurelio foi un persoaxe que viviu en Logrosa (Negreira) alá polo século IV. A agricultura debeu ser o seu medio de vida, traballo duro como correspondía aos estratos inferiores da sociedade, pois en Roma non todo era esplendor. Admiramos en Pompeia as domus e a forma de vida dos patricios, pero eran só unha minoría, o resto da sociedade vivía con moitos menos recursos.

Morreu Aurelius Aurelianus non moi novo, aos 36 anos. A esperanza de vida nesa altura era de trinta, debido ás condicións dos traballos e ás enfermidades que, segundo as invertigacións feitas sobre restos humanos atopados nas excavacións, eran maioritarias a artritis e o cancro de osos. Esa cifra  non se superou en España ata finais do século XIX.


A esperanza de vida é a idade media da morte,  non a da poboación máis lonxeva, condicionada pola alimentación, as epidemias ou os conflictos sociais. Na época romana víase disminuida pola intensa mortandade da poboación menor de quince anos. Tómase como un importante indicador do benestar social. A partires da Revolución Industrial aumentou de xeito espectacular pola mellora dos hábitos hixiénicos, como o lavado das mans, a depuración das augas e a rede de sumidoiros pero sobre todo pola evolución da Medicina e as campañas de vacunación. Na actualidade a media mundial está en 67 anos.

No libro A flor da figueira, falando dunha muller coetánea de Aurelianus que tamén morou en Logrosa, Aebura Cilena, contaba que as igrexas consagradas a Santa Eulalia, que foi vítima de martirio na capital da Lusitania, Emerita Augusta (Mérida), estaban situadas sobre antigos cimiterios romanos, por iso foi que no de Santa Eulalia de Logrosa foron atopadas varias estelas funerarias, entre elas a de Aurelius Aurelianus (1). O mesmo aconteceu coas tumbas de épocas posteriores, como un sarcófago medieval aparecido a finais da década dos cincuenta do pasado século, co gallo do acondicionamento da estrada de acceso á aldea. Ata alí nos desprazamos os veciños e o daquela alcalde, José Abeijón, para observar o achádego, que causara gran expectación.


A estela funeraria, como corresponde, está consagrada aos deuses Manes, que eran os protectores do defunto e da súa sepultura. A inscrición aínda permite ler: D (is) M (ani) b(us) Aureli (us) Aurelianus annorun XXXVI : (Consagrada) ós Deuses Manes (aquí xaz) Aurelius Aurelianus de 36 anos.

Que a terra lle sexa lixeira (STTL), como se decía no antigo Imperio, que equivale á locución cristiana“ Requiescat in pace” o que sería o actual DEP.




(1) Museo do Pobo Galego - Santiago de Compostela.





lunes, 10 de abril de 2017

ME SALE DEL ALMA !





Quen queira cantar á Terra
dunha maneira atinada,
que se vaia lonxe dela
xa verá como lle canta.
                J.Rodríguez


Joseito da Revisora era o nome que lle daban os seus amigos de infancia a José Rodríguez Rodríguez. Dunha familia de oito irmáns, os dous maiores naceron na cidade de Holguín (Cuba) onde os seus pais estaban emigrados. Como a moitos outros galegos a José tamén lle tocou o triste destino da emigración, despois de pasar a súa infancia en Negreira na casa familiar onde súa nai, a Señora Francisca, dedicou moitísimos anos ao ensino na compaña das súas fillas, Purita e Sofía.

José era unha persoa sensible que empezou a escribir dende que tiña dez anos, segundo dicía porque tiña necesidade de exteriorizar os seus sentimentos e os poemas saíanlle da alma. Emigrou a Bos Aires no ano 1950 e deixou unha ampla obra poética chea de sentimento e morriña, que se manifesta ao longo de toda ela. Confésábase un defensor da rima : No suenan muy bien los versos / sin rima que los sostengan / ave de alas recortadas / quiere volar y no vuela.

Durante a súa visita a Negreira compartimos moitas horas de conversas nas que, ademáis de falar da súa infancia, lembraba a a influencia que tivo nel o seu mestre D. Juan Garrido e da necesidade de volcar o seu silencio interior. Influído dende moi pequeño pola lectura dos poetas casteláns e galegos como Campoamor, Becquer, Rosalía ou Curros.

A súa obra inédita está recollida en dez libros de poesía castelán e cinco en galego e, ademais, seis en prosa. No seu corazón e na súa memoria sempre estivo presente o pobo no que pasou a súa infancia e xuventude.

José cantou a poetas como Pondal, Rosalía ou Miguel Hernández :
….
Recordando al fiel pastor
No expreso los campos lloran,
No digo los montes tiemblan,
Esta congoja es más honda...
Por la idea perseguida
Sin hallar misericordia;
Era la carne del pueblo
Que sufría sin derrota
En la sangre varonil
Acorralada en la sombra.
…....


Casa natal de José Rodríguez


A NEGREIRA

Suman anos distanciados con recordos
En ausencia do meu pobo máis amado,
Coas ledicias que se alonxan e non perdo,
Ti ,Negreira, si que fires sen horario.

A beldá que recibimos soio invita
A un soño moi enxebre; e soñarán
Tantos fillos, teus piñeiros que dormitan
E os campos con un verde cal imán.

Brotarán nos nosos vales matizados
De herbas, flores e tamén fecundidá;
E os ventos que son castos e aromados
acompáñante con solidaridá.

Que de veces ese sol alumiando
Cos seus raios teus fogares bicaría,
E dos vidros alfombrando os interiores
O haber da evocadora poesía.

Xa brindaron en bandadas mañanceiras
Tantos cantos entre merlos e gorriós,
E nas casas as fermosas anduriñas
Cos sus niños alegraron teus balcóns.

Arrabaldos moi humildes que eu lles canto,
Como Campos e o pretiño Vilachán,
E agochada Negreiroa enfeitizada
Arredada deses ríos que se van...

Rodeándote Logrosa coa Chancela,
Con Fontán a carballeira, e piñeiraes
Que se estenden alongadas e te velan
ternamente polas veigas e fogares.

O castelo de Varela silencioso
Que rendido polos anos...Cantos son
os recordos dese Tambre rumoroso
E os soños de ese Pazo do Cotón!

Sobre todo as tres cruces que se erguen
Elevando o teu reflexo celestial;
de Logrosa, a capela bela e santa
Coa añosa cruz do templo parroquial.

Dendes neno coas memorias arrodéome
Cariñoso te relembro permanente
E no claro da miña alma eres desexo..
Si, Negreira, serei teu eternamente.

( Do Libro Terceiro: Homes e Terra - 31 de xaneiro de 1941)


EPIGRAMA-nº 7

Caeu no río de cu
Manueliña do Rueiro
E dille Pedro ao pasar
por alí un pouco serio:
-Antes lavábase a cara,
Como cambiaron os tempos!



Curros Enríquez



JOSÉ DEBUXANTE

Os debuxos de José Rodríguez están no Centro Galego de Bos Aires; no Concello de Negreira, onde deixou un de Castelao asinado por el; nos domicilios dos seus amigos e familiares. Rosalía, Curros Enríquez, Ramón Cabanillas e outros importantes poetas galegos tamén saíron do lápiz de José para quedar inmortalizados en fermosos retratos. A poesía, a talla, o debuxo e o teatro, foron as súas afeccións. 
 
O desexo de José Rodríguez Rodríguez era vir morrer ao seu pobo, pero esa ilusión non se cumpriu pois o 29 de novembro do ano 2013, finou na cidade de Bos Aires onde residía.Pero segue vivo na súa abondosa obra literaria, no recordo dos seus familiares de aquí e de acolá e dos amigos que tivemos a honra de coñecelo.






lunes, 3 de abril de 2017

TRES, ERAN TRES...




                                           Foto Emilio Forján (La Voz de Galicia)


A preocupación da Unión Europea pola depuración das augas residuais trouxo millóns de euros para que as cidades e as vilas mantiveran o medio natural limpo de contaminación, dotanto incluso aos pequenos pobos dos medios adecuados para que o mar e os ríos mantivesen puras as súas augas e non se vira aínda más alterado o ecosistema. En moitos casos estes fondos foron administrados de xeito inadecuado, como pasou en algunhas poboación da provincia de Ourense, onde se instalaron depuradoras de barcos que nunca chegaron a funcionar.

En Negreira acaba de ser instalada unha estación dotada, ao parecer, dos máis modernos medios para depositar no río as augas fecais unha vez purificadas, cun investimento de algo máis de seis millóns de euros, con fin de resolver definitivamente os problemas de depuración “creados” pola derruba da estación que ata o de agora veu funcionando e que, construida en 1997, tantos quebradeiros de cabeza xenerou a parte do vecindario e tamén á administración municipal.

Situada no casco urbano contou, dende o principio, coa oposición dos veciños da parte baixa do pobo, afectadas as súas vivendas pola instalación, que non estaban dispostos a soportar as molestias do cheiro, e temerosos de que o arrecendo rematara tamén cos seus pequenos negocios e  coa saúde dos seus.

Os problemas comezaran cando o proxecto foi presentado ao Pleno da Corporación Municipal para a súa aprobación e os concelleiros socialistas, daquela na oposición, descubriron que figuraba nos planos ubicada nos terreos do campo da feira, colindantes co río. As autoridades municipais respostaron que era un erro do proxecto e que sería ubicada nos terreos de recheo fluvial, como logo fixeron. Pero a Comisión Provincial de Patrimonio comezou a poñer impedimentos debido a que non se gardaban as distancias reglamentarias co último vestixio do Pazo do Cotón, que era un muro de pedra ao outro lado da estrada. Resolveron o problema derrubando o citado muro e deixando o vestixio máis lonxe. Os informes técnicos foran maioritariamente negativos, pois a súa ubicación estaba prevista na zona de protección de Augas de Galicia.

Cansos de loitar sen ser escoitados, os veciños afectados recorreron ao daquela Presidente da Xunta que, segundo eles, manifestoulles que “a persoa que máis entende en todo o mundo de depuradoras son eu, e esa non vai cheirar, punto !” E así se construíu a tristemente famosa depuradora. A veciña propietaria da vivenda máis próxima a ese espazo recurriu á Xustiza pois, ademáis de ser a máis perxudicada, a estrada de acceso á súa casa foi ocupada por parte das instalación e o seu pozo contaminado. 

Anos máis tarde o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia ditaminou que a depuradora debía ser derrubada por incumprir cos trámites legais e estar construída en chan non urbanizable de especial protección patrimonial. Os recursos presentados polo Concello non serviron de nada e así se dilapidou un millón de euros. Onte, un dos veciños dicía que, malia todo, a desgraza non fora tan grande como coa a anterior, pois nese mesmo lugar estivera tamén outra máis antiga.




Na década dos cincuenta do pasado século, Negreira foi un dos primeiros pobos de Galicia en contar cunha depuradora, malia non ter funcionado nunca, pois as autoridades municipais desa altura acordaran que o seu custo de mantemento era inasumible para as arcas municipais. O gran vaso de formigón chantado no chan e cruzado por unha pasarela metálica era o lugar onde os rapaces ían tirar pedras contra os batracios que nadaban nas augas da choiva do inverno que enchía o recipente. Os máis atrevidos ata chegaron a entrar para ver a maquinaria oxidada que durante anos estivo pechada na caseta de cemento dun lateral.

A desgraza fixo que unha noite de domingo, Emilio, un veciño da Chancela de Abaixo caera no vaso da depuradora. Logo de non retornar á súa casa, ó día seguinte, a familia e os amigos organizaron unha intensa búsqueda do home que apareciu morto na instalación. Aos poucos días un camión con volquete enchiuno de terra, tapándoo para sempre.







sábado, 25 de marzo de 2017

PERO...POR QUÉ ES PRIMAVERA?






…..
Salid a encontrarla
por esos caminos,
¡va loca de soles
y loca de trinos!
.
                 Gabriela Mistral


Los medios de comunicación anuncian la llegada de la primavera pero no es necesario, la estación más generosa del año estalla  como un regalo para los sentidos; la vista, el olfato y el oído reciben el impacto de la Naturaleza que se manifiesta de nuevo en todo su esplendor. Los árboles de Galicia se visten de gala, miles de turistas se desplazan al Valle del Jerte para disfrutar del espectáculo de los cerezos en flor y más al Sur, en Andalucía, los geranios que pueblan las calles florecen de nuevo mientras la gente se para y cierra los ojos para percibir en toda su intensidad el olor de las flores de azahar que adornan de nuevo los naranjos de las avenidas. Al mismo tiempo el piar de las golondrinas que regresan anuncian por las calles la buena nueva.


¿Por qué?



El movimiento de traslación de la Tierra y la inclinación del eje terrestre (23º27´30´´) señalan las cuatro estaciones del año definidas por la temperatura terrestre y la duración de los días y las noches. El 21 de marzo y el 23 de septiembre, los rayos del Sol caen perpendiculares al Ecuador y la línea que separa la parte iluminada (día) de la parte oscura (noche) pasa exactamente por los polos y en ese momento la noche y el día tienen la misma duración en todos los lugares de la Tierra. El 21 de marzo señala el comienzo de la primavera en la zona templada del hemisferio Norte, entre el círculo Porlar Ártico y el Trópico de Cáncer, y el otoño en la del hemisferio Sur. Los días empiezan a crecer y la temperatura aumenta.

Al incrementarse las horas de luz y la temperatura las plantas recobran su vitalidad, echan mano de las substancias de reserva que almacenaron durante todo el invierno y comienza de nuevo su ciclo vital.

¿Y quién las avisa ?




Las plantas están atentas a la longitud del día y a la temperatura y perciben la estación del año a través de unas proteínas que sintetizan sus hojas. Cuando aumenta la temperatura del suelo, lanzan unos tallos de exploración con unas pequeñas hojas que detectan la luz. Cada minuto genera unos nanogramos de proteínas especiales. Por la noche se degradan poco a poco y la cantidad de proteina actúa como una memoria que le indica la longitud del día. Según se va incrementando se activa el mecanismo de floración y las plantas recobran su vitalidad echando mano de las substancias de reserva que han venido almacenando durante todo el invierno.

La primavera es el momento en que hay que desenclavar la vista de las pantallas, volcarse en el mundo que nos rodea y disfrutar del abanico de sensaciones que cada año nos obsequia el ciclo de la Naturaleza.




martes, 7 de marzo de 2017

D. VICTORIANO COAS NETAS



                                                                     Foto: M.López López


En 1950 mercou a súa cámara Kodak e logo dun periodo de aprendizaxe, cando remataba o traballo, comezou coas fotografías familiares, dos amigos e das persoaxes populares: Ramón da botica ou Manolo da ferretería. Tamén nas romerías, a de San Xurxo de Gonte entre outras. As cámaras naquela altura tiñan certas dificultades, había que medir a distancia ao obxectivo, regular a apertura do diafragma e tamén a velocidade de obturación, en función da mobilidade dos obxectos ou a claridade do día. A fotografía pasou a ser a súa afección favorita, conscente da importancia das imaxes para perpetuar a memoria visual do pasado.

Cando lle falou de fotografalo respostoulle que prefería facelo rodeado da súas netas na horta do Pazo. Atrás quedaran xa os intensos anos na alcaldía e incluso a súa etapa de Presidente da Deputación da Coruña, tamén das longas viaxes a cabalo polos camiños do concello, cada vez que alguén requería da súa axuda como médico. D.Victoriano Fabeiro era un home pragmático e consideraba as comunicacións fundamentais para o desenvolvemento da sociedade, así promoveu a continuación das obras da estrada Santiago- Muxía e a apertura da de Negreira ao Marco do Cornado. Tamén a instalación do primeiro aparello telefónico na Vila, xa comunicada polos servizos de Correos e Telégrafos. Ademáis trasladou a Casa do Concello dende o Pazo do Cotón ao edificio adquirido na Carreira de San Mauro, onde hoxe está a Casa da Cultura. Os tempos cambiaran e non se consideraba apropiado mantela no seu domicilio.

A fotografía, un pouco deteriorada polo paso dos anos é un documento que reflicte a moda infantil de mediados dos cincuenta, nos traxes das nenas,  e a vestimenta tradicional dun cabaleiro na cadea do reloxo de peto ou no sombreiro.








domingo, 26 de febrero de 2017

O ENTROIDO EN GALICIA





XABI LÓPEZ PICADO
CEIP Pedrouzos-Brión
 6º Curso


O Entroido é unha das festas máis importantes en Galicia, ademáis participa moitísima xente, tanto nos pobos coma nas cidades, varios destes carnavales contan coa cualificación de "Festa de Interese Turístico".

Viana do Bolo ( Ourense)

Aquí celébrase un dos Entroidos máis antigos de Galicia.
En Viana do Bolo os protagonistas son os Boteiros e Folións. Os Boteiros, como podedes ver nas fotos, son éstes que van vestidos con traxes coloridos, mascaras e  "penachos" encima da cabeza. Éstes traxes teñen un toque étnico moi interesante . Os Folións son comparsas de varias parroquias da zona que van tocando sobre todo instrumentos que son ferramentas agrícolas, como azadas, e tamén tambores, a tradición di que é para espantar a malos espíritos.




Verín ( Ourense)

Os Cigarróns, que son os personaxes principais destes carnavales, como podedes ver, levan uns traxes espectaculares, que pesan ao redor de 20 quilos, así que hai que estar moi en forma.
No Val de Verín lucen a máscara máis característica da Comarca de Monterrey , consta esta máscara dunha careta traballada en madeira e pintada de xeito que nela resáltense as cellas, as súas sonrosadas fazulas, amplo bigote, e o seu cínico sorriso mostrando a dentadura e unha falsa barba. Resaltar as grandes follalatas, tapando a cabeza, pintadas con motivos diversos, predominando os vegetales e os animais, sendo moi frecuente, tamén a representación do Sol e da Lúa.
Na cintura, faixa de varias voltas e por arriba dela o cinto de coiro do que colgan por detrás, seis grandes chocas. Estas chocas de cobre altérnanse segundo sexa o seu son, grave ou agudo. Ademáis de ir alternadas, deben tamén estar concertadas para que produzan o seu son característico. A arte dos Cigarrones consiste precisamente en mover con soltura chócalas, usando o propio movemento do corpo. Na man levan un látigo do que pende un pelexo.


Aínda que non hai nada demostrado, moitos investigadores remontan a súa orixe ao nacemento do ser humano.

Laza (Ourense)

Laza é outro dos lugares que debes visitar no Carnaval. Aquí entre as celebracións principais está a Farrapada e a Baixada da Morena. A farrapada consiste nunha batalla ao grande con trapos cheos de barro, faise pola mañá o Luns de Carnaval e pola tarde a Baixada da Morena, que se acaba con outra batalla campal de fariña, formigas e festa tola.

Ademais destas dúas festas, os personaxes principais aquí son os Peliqueiros, na seguinte foto poderedes velos cos seus impresionantes traxes, van correndo polo pobo, e se non apartas do seu camiño, pois danche coa "zamarra" que é como unha fusta que levan, é un símbolo de autoridade, de feito eles son a máxima autoridade do pobo durante eses días.




A súa orixe non está claro, o que si se coñece é que o seu nome vén da pel que levan detrás da careta.

Cobres -Vilaboa (Pontevedra)

Esta considerado un dos carnavais máis elegantes de Galicia. Madamas e Galáns van vestidos con disfraces moi coloridos, colares, plumas, moi vistosos. O día principal é o Martes, e van percorrendo o pobo bailando de casa en casa, onde lles dan donativos. Pola tarde celébranse xogos como "A Corrida do Galo" ou "Galo na vara".




Xinzo de Limia (Ourense)

Diversión e música son os grandes protagonistas do carnaval xunto  “As Pantallas” e a súa duración fan desta celebración un evento especial. As Pantallas son uns personaxes con traxe branco, máscara de cores, capa vermella con cintas de cores. Levan tamén campanillas. Dedícanse a perseguir vexiga en man, aos coñecidos varóns adultos que non van disfrazados, nunca a mulleres. Unha vez que lles colleron deben levalos en volandas ata o bar onde pagarán con cuncas de viño branco (Ribeiro).
Todo comeza tres semanas antes do martes de carnaval, co Sábado de Petardazo; séguelle o Domingo Faraleiro; Sábado seguinte co Desfile e Colgamento de Meco; despois o Domingo Oleiro para continuar o Sábado de Mulleres e o Domingo do Corredoiro.
Continúa a semana seguinte coa recta final do Entroido: Venres, Sábado, Domingo, Luns do Entroido e o Martes, día máis importante co Gran Desfile do Entroido para continuar o Mércores co Enterro da Sardina e acabar co Domingo de Piñata.
Como dato curioso o entroido de Xinzo de Limia ten o mérito de ser o Carnaval máis longo de España. As Pantallas son os encargados de manter a orde, alegrar a festa ademais de xerar un son peculiar co son das campaniñas.






Barrio de Eiroas.- Ourense cidade

No barrio das Eiroas, lévase a cabo o entroido coa saída das pitas, un dos personaxes, recuperado fai uns 10 anos por un colectivo veciñal para participar no "Domingo Oleiro", no que veciños e algunha galiña inqueda, lanzáronse vaixelas de barro recreando unha tradición similar á de Xinzo, pola cal aquel a quen lle caia ao chan a "ola" e a rompa, terá que pagar unha rolda de desagravio.
A figura deste carnaval, a pita, toma o seu nome da "Voda dá Pita", que realiza cada Martes de Carnaval unha recreación irónica e a voda celebrada fai lustros na zona, por un viudo e unha viuda, chamada esta última como A Pita. 









domingo, 19 de febrero de 2017

DE XÚBILO




Suso Andrade cos presidentes das federacións española e galega (Tino Castro)- Campionato de España de Futbol Sala de Seleccións Autonómicas. Categoría Infantil


Á idade en que os rapaces entrabamos na adolescencia e só pensabamos en divertirnos comenzou a súa vida laboral. Un tempo inxente de traballo arreo que rematou hai uns días logo de máis de cincuenta anos, fins de semana inscluidos e ás veces en xornada nocturna. Sempre cordial e con bo talante cara os demáis. O tempo de ocio dedicábao ás aficións e aos amigos. Tamén á práctica e ó apoio do Deporte. Na Sociedade Deportiva Negreira sabían ben do  bo facer de Suso, pois os domingos nos que libraba tamén os destinaba a promocionar o fútbol, a única actividade deportiva que daquela era asequible.

O ano 1987 cando un grupo de veciños acordou organizar unha nova candidatura para as eleccións municipais pensamos nel. Tocoume a min facerlle a proposta e a súa resposta foi que tiña que pensalo. Unhas semanas máis tarde volvemos falar e non me preguntou cal sería o posto que ocuparía na lista, só me dixo que en Pedra Mámoa había uns terreos municipais que eran axeitados para unhas instalacións destinadas á promoción deportiva para os mozos e os maiores.

-Ben, pero habería que facer un anteproxecto e pensar o que se pode ubicar nese lugar, comenteille.
-Non hai problema, respostoume, falo con Pancho Leis e fainos un deseño coas instalacións que precisemos. Aos dous meses estaba exposto nun escaparate da Vila.

1989- Presentación das Escolas deportivas Municipais . Suso con Eliseo Ferreño e o Delegado Provincial de Cultura e Deportes da Xunta de Galicia, Jano Leis

Cando o presidente da Deputación asistiu ao mitin no Bar Mezquita para presentar a candidatura, ao entrar veu nun trípode o plano a cores e preguntou estrañado : Que fermoso.., pero quen vai pagar todo isto? A miña resposta foi instantánea: Vós!.. A cara de asombro fixo que Suso e os demáis compañeiros ríran cara a min. Cando se inaugurou o novo campo de fútbol, a terceira das novas instalacións, Salvador comentaba esta anécdota aos asistentes.

Que satisfactorio é, cando se ten a responsabilidade dun cargo público, rodearse de persoas eficientes nas distintas áreas de goberno, pensaba estes días ao presenciar algunha actuación dos protagonistas do que agora chaman nova política, que xa comezan a vida orgánica non dubidando en apartar aos que poideran poñer en perigo o seu posto. Suso facía propostas, revisaba proxectos e rodeouse na súa área de persoas como Eliseo Ferreño, un mestre con gran experiencia no eido deportivo.

A Suso débese a creación e posta en marcha das Escolas Deportivas Municipais que hoxe acollen a centos de persoas de todas as idades, a promoción da Carreira Popular e tanto organizaba campionatos de España no novo Pavillón como impulsaba outras actividades. Tamén novas instalacións deportivas e mellora das xa existentes. Sempre co seu traballo a punto e nos momentos difíciles, que non faltan en toda xestión pública, sabía prantarse e resolver dun xeito discreto.

Comenzo da Zona Deportiva de Pedra Mámoa


Suso Andrade foi sempre un home pragmático, unha persoa de firmes conviccións sociais, un destes amigos cos que gusta compartir as horas e disfrutar de momentos agradables. Onte  erguemos as nosas copas para desexarlle unha feliz prolongación do acontecer diario, agora sí con tempo  para dedicarse ó que lle gusta, porque a xubilación non é máis que prescindir do horario laboral para que a vida siga fluíndo.