lunes, 6 de junio de 2011

RÍOS CON VIDA


                                         Desembocadura do Xallas no Ézaro               Foto: J.M. López Tuñas


      No río Xallas foron construidas catro grandes presas hidroeléctricas cun réxime de explotación que constitúe unha auténtica agresión ecolóxica.

      A presa de Santa Uxía mantivo seco durante anos os 1,4 quilómetros finais comprendidos entre o muro e a fervenza do Ézaro, onde desemboca no mar. De cando en vez  liberaban un  pequeno caudal abrindo a fervenza  para contentar aos turistas  algúns días do ano.

      Foron as denuncias interpostas por RÍOS CON VIDA as que obrigaron a Ferrolatlántica a liberar un caudal mínimo de 2,23 m3 /sg,  que é só un 10 % do caudal medio do río  e que aínda non é suficiente  para un  bo estado ecolóxico.

      A empresa propietaria do embalse foi denunciada por presunta comisión dun delito contra os recursos naturais pola captación abusiva das augas públicas.Tamén o foron os responsables da Xunta de Galicia que naquel momento o permitiron. Esta mesma empresa é obxecto doutro proceso penal por desecar un embalse no mesmo río en novembro de 2007, provocando unha gran mortandade de troitas.

      RÍOS CON VIDA  é unha ONG estatal adicada á conservación e restauración de ríos, defendendo unha ética recreativa na pesca fluvial. Está formada por 4.000 persoas de distintos lugares de España coordinadas por unha Xunta Directiva elexida en asamblea cada dous anos. Fundada en 1979 adícase tamén á protección, estudo  e coidado dos ecosistemas acuáticos. É decir ven a desempeñar unha función que por Lei corresponde a distintos organismos da administración autonómica, que nalgúns casos actúan como cómplices das empresas enerxéticas que están a destruir numerosos  ríos e  montes de Galicia  ante a indiferencia da nosa cidadanía.

      Hoxe podemos disfrutar dun marabilloso espectáculo no Ézaro contemplando a fervenza e un entorno recuperado  dun xeito exemplar polo Concello de Dumbría.

jueves, 26 de mayo de 2011

MONTE PINDO: EL OLIMPO GALLEGO

                                                                     Foto: J.M. López Tuñas


..........
Eu soñei ver na cume do Pindo
adornados de mirto e loureiros,
escritores, poetas, guerreiros.
que sorrindo se daban a man.
..........
           
  Francisco Añón Paz
                                                                        A Galicia


         El monte Pindo es el Olimpo gallego. Eleva su majestuosidad a orillas del Atlántico que con sus vientos y lluvias va esculpiendo las formaciones graníticas y le confiere ese aire mitológico que desde siempre se le ha atribuido.
        Otea desde lo alto uno de los paisajes más espectaculares de nuestro litoral, tanto es así que hasta el río Xallas excavó su lecho rocoso para abrirse camino y lanzarse desde las alturas a los brazos del mar.
Desembocadura del Xallas
        Desde los albores de la Historia el hombre ha atribuido a los montes un carácter sagrado. En  las religiones más antiguas constituyen el nexo con Dios y en las primeras culturas urbanas, desde  Mesopotamia a Centroamérica, los templos se alzaban escalonadamente hacias los cielos para coronarse con el santuario.
        Francisco Añón Paz, al igual que otros escritores e intelectuales que han contribuido a la construcción del imaginario social de los gallegos, compara  este monte con el Olimpo griego y lo hace morada de los genios de nuestra cultura y de los más gloriosos antepasados.
En marcha...
        Ascender al monte Pindo desde la iglesia de este pueblo, por la ruta pedregosa que conduce hasta la cumbre de Pena Moa,  es todo un reto para el tesón y las piernas.Y si vas precedido de medio centenar de adolescentes se transforma ya en una proeza. Las profesoras de nuestro Instituto Carmen Vales, Luisa Nieto y Mercedes Rey nos conducen por esta ruta de senderismo tan espectacular como difícil. Las formaciones rocosas, los enormes pedregales y las maravillosas vistas que van surgiendo a medida que ascendemos hasta la cumbre resarcen, junto a la alegre  compañía del alumnado, todo el esfuerzo que la empresa requiere. Tres horas de camino, de roca en roca y de picacho en picacho.
        La ovación al llegar a Pena Moa  compensa el esfuerzo y aunque no pudimos localizar a la pléyade de escritores, poetas y “guerreiros” a los que canta Añón, la panorámica que desde allí se contempla, desde el Cabo Finisterre hasta el extremo Sur de la Playa de Carnota, es  todo un regalo para el espíritu.
        Luego, la  comida y  la bajada con mucha precaución porque las piernas flojean y los resbalones se producen a cada paso. Apoyo a los rezagados y ánimos compartidos. Y sobre todo la alegría de haber alcanzado  la cumbre de nuestro Olimpo. 

Playa de Carnota desde A Moa


lunes, 16 de mayo de 2011

17 de maio – DÍA DAS LETRAS GALEGAS


               
                                           Poemas de José M. López Gómez "Ardeiro"





                                                       
O recanto profundo dos piñeiros
fálanos da túa nova moradía,
vivindo cos silencios compañeiros
letargo noutra vida fuxidía.

Levando calma a onde a dor vivía,
sementache-la paz polos outeiros,
polas chairas da terra penedía,
na busca de horizontes verdadeiros.

Respirando nos teus beizos a canción,
quedouno-la ledicia de quererte
sabendo da túa obra a devoción.

E tendo nós a sorte de aprenderte,
e na morte levar ti a resurrección,
non ficará nin tempo de esquecerte.


                                                                                            Xosé M. López Ardeiro
                                                                                             (Un xardín no tempo)

miércoles, 11 de mayo de 2011

OFRENDA ÁS NAIS BARCALESAS

                                         Cementerio de Colón - La Habana             ( Foto Guije)         


         A Unión Barcalesa da Habana celebrou o pasado día 8 o Día da Nai, cunha ofrenda no panteón da Sociedade a todas as nais barcalesas que non poideron voltar e descansan alí, no mausoleo que a Sociedade ten no Cemiterio de Colón. A Xunta Directiva e socios depositaron a ofrenda floral como cada ano.

         Repousan no panteón da Barcalesa 180 asociados e familiares que a miudo reciben a visita dos seus , de aquí e de alá. Son os que optaron por quedarse ou non tiveron a sorte de reunirse de novo en Barcala coa súa xente. Alí seguen a ter o recordo e o agarimo dos  familiares e amigos.

        Un paseo por esta necrópole habanera amósanos panteóns e nomes de concellos, comarcas e parroquias de todos os lugares de Galicia. Aproximadamente uns sesenta mausoleos: Sociedade de Ortigueira,Sociedade de Beneficencia, Naturales de Galicia...contribúen coa súa maxestuosidade a darlle relevancia a este cemiterio, o máis fermoso e importante  da Habana que está declarado Monumento Nacional.

         Foi o arquitecto ferrolá Calixto Loira Cardoso o autor do mesmo en 1871 e o nome de Cristóbal Colón débese a que estaba previsto que alí repousaran os restos do descubridor que se atopaban na Catedral da Habana, aínda que logo foron trasladados á catedral de Sevilla en 1898.

Presidente e Vicepresidente da U.B.
         Nun principio decidiuse erguerlle un monumento por suscripción popular, según conta  Xosé Neira Vilas, a proposta do gobernador colonial da Illa o marqués de Pezuela, pero a gran mortandade causada polo cólera naqueles anos derivou a iniciativa cara o cemiterio " xa que no vello non cabía tanto morto".

         Cando algún  barcalés   se achega á Habana e visita aos directivos da Unión Barcalesa, o Panteón no Cemiterio de Colón é  visita obrigada. Os actos máis importantes da Sociedade contan sempre cunha ofrenda  aos asociados desaparecidos e esta homenaxe ás nais, que o é tamén a todas as mulleres emigradas da nosa comarca, ven sendo tradicional na Habana dende hai moitos anos.
 
 
 

martes, 19 de abril de 2011

GALEGOS

Ruth Matilda Anderson-Feira-Porco no carro-Betanzos 1926


      Hoxe no mostrador da librería había unha morea de libros de Paul Preston. Cando lía a contraportada dun deles, Manola, unha das persoas que  amablemente atende  aos que alí imos, díxome que en España a Historia sempre a tiñan que contar os de fóra. É verdade, que seríamos sen a memoria que nos  trasmiten Malraux, Heminway, Hugh Thomas ou o mesmo Preston, pois simplemente  persoas cun pasado que, salvo excepcións,  nos venden permanentemente os que se aproveitaron del.

      Estes intelectuais e investigadores  pertencen a outras linguas e outras culturas e gracias ao seu traballo podemos reconstruir dun xeito claro o noso historial colectivo.

      A Historia dos galegos é  dura e correosa, difícil de agradar ós  sensibles  padais, por iso os nosos intelectuais nola presentan a miudo envolta en poesía, humor ou mesmo musicada

Foto Ruth Matilda Anderson
      
Ruth Matilda Anderson foi unha desas persoas ás que debemos unha imaxe nidia do noso pasado. Entre 1924 e 1926 viaxou por Galicia facendo fotografías de gran calidade para a Hispanic Society of América de Nueva York, que xunto cunha ampla documentación recollida, conseguiu plasmar unha imaxe moi realista da sociedade galega desa época: O mar e o campo, as vilas e as cidades, os nenos e os adultos…As fotografías desta viaxe expóñense na Sede da Fundación Caixa Galicia, en Santiago, ata a primeira semana de xuño.

   
  A mostra ofrécenos a posibilidade de viaxar a un pasado non tan lonxano e coñecer a vida cotiá das nosas xentes que ollada  dende a  modernidade non nos é tan allea como pensamos.





martes, 5 de abril de 2011

JUAN TUÑAS “ROMPERREDES”: IN MEMORIAM


Homenaje en el Estadio Azteca de México


       Ayer lunes  Juan Tuñas Bejeneta , “Romperredes”, abandonó las canchas terrenales a la edad de 93 años para unirse al equipo de los Ángeles de la liga Celestial. Así nos lo comunica desde México su hijo y  amigo Manolo Tuñas .

      Gran futbolista y  excelente persona, Juan Tuñas “Romperredes” fue distinguido en el año 2005 como Gloria del Deporte Cubano, con cuya selección había participado en los Campeonatos del Mundo de Francia del año 1938 llegando a los cuartos de final después de eliminar a Rumanía.

      Su padre, Manuel Tuñas Carballo, era de la parroquia de Aro en el Ayuntamiento de Negreira, desde donde emigró a Cuba.

      Juan Tuñas “Romperredes", conocido por ese sobrenombre por haber roto las mallas de las porterías con alguno de sus potentes cañonazos, desarrolló parte de su vida deportiva en México como  futbolista profesional, en donde residía en la actualidad y era muy apreciado,  quedando campeón de  Liga dos veces con el  Real Club España .

      En los últimos tiempos su familia había recuperado el contacto con Negreira y su hijo Manolo se desplazó el pasado año  en compañía de su hija Marcia para presenciar aquí el triunfo de España en la final del Campeonato del Mundo  de Futbol, dejando muchos amigos.

      Un cariñoso recuerdo para este gran deportista y nuestro pésame a su familia que tanto lo está echando de menos.




Con la camiseta del España de México



Tuñas, Lángara y Moreno







r


lunes, 4 de abril de 2011

EL MAESTRO CAYETANO


        Esta tarde después de una larga conversación con un grupo de amigos me paso a revisar la actualidad con la lectura de una serie de informaciones y artículos periódisticos,  lo que hace que me detenga en uno sobre  la tradición de la intolerancia en España.

        Las acertadas consideraciones del articulista y escritor Javier Cercas, traen a mi memoria la historia de Cayetano y el devenir  que ha dejado como herencia el tipo de sociedad en la que hoy nos toca vivir.

      Cayetano Ripoll  era Maestro en Ruzafa, un pueblo de Valencia. Se había enfrentado  a los franceses cuando invadieron España y  prisionero pasó varios años en el país vecino. Allí conoció las ideas de la Ilustración, la libertad de pensamiento y los libros de los más ilustres pensadores como Voltaire, Rousseau o Montesquieu. En su trabajo diario educaba a los alumnos conjugando la fe y la razón. Por eso fue denunciado  ante el Tribunal de la Inquisición (Junta de Fe) por liberal.

         En el proceso, al que no se le permitió  asistir, fue objeto de varias acusaciones como las de  no ir a misa, no enseñar el catecismo, rezar a Dios y no a la Virgen María y fue  condenado a muerte. La Junta de Fe llevó a Ripoll al patíbulo en la primavera de 1826 con el respaldo del Ministro de Justicia Francisco Tadeo Calomarde. Dado los tiempos que corrían se ejecutó la sentencia en la horca  y no en la hoguera como era tradicional, siendo representada ésta por un barril con unas llamas pintadas en el que se introdujo su cuerpo para ser luego incinerado en  el edificio de la Inquisición.

       Cayetano Ripoll fue la última víctima del Santo Oficio y su muerte causó un gran impacto en Europa ayudando a engrandecer la Leyenda Negra.

La Inquisición: Diego Rivera
                                                     
       La Inquisición Española es tan antigua como el Estado, siendo creada por los Reyes Católicos en 1478. Durante casi 400 años,  salvo cortos periodos  propiciados por los gobiernos liberales,  instauró un régimen de terror y control del pensamiento con miles de víctimas quemadas en las plazas públicas en los solemnes Autos de Fe en  los que participaban los ciudadanos escupiendo, insultando y arrojando toda clase de objetos a los reos que, disfrazados con el sambenito y el capirote, eran luego sacrificados en la hoguera. Sus chillidos  traladaban los cerebros de los asistentes que quedaban así inmunizados ante cualquier veleidad renovadora.

       El Santo Oficio ha  sido una medida muy  eficiente para el control del pensamiento. Ya en 1502 mediante una Pragmática los Reyes Católicos establecen un control sobre la entrada de libros y las publicaciones quedan supeditadas a la concesión de licencias. A partir  del primer Índice de Libros Prohibidos  en España (1551)  los más insignes escritores quedan excluidos: Bocaccio, Dante, Luis Vives, Voltaire, Rousseau … y condenados a muerte todos aquellos que osaran  leerlos.

       Aunque la Inquisición fue abolida  el 15 de julio de 1835, de nuevo  la unión de la Cruz y la espada cien años después (La Cruzada), además de cientos de miles de exiliados, ha poblado de tumbas los cementerios,  carreteras y bosques de España  y muchos cuerpos enterrados a lo largo y ancho del país siguen sin ser localizados salvo los recuperados por la ARMH.

       "La intransigencia en España sigue presente en nuestra sociedad y por tanto  en muchas instituciones. Nuestra fastuosa tradición de intolerancia se manifiesta a diario  y sin tolerancia no hay civilización, ni libertad ni democracia, porque la democracia es sólo la manifestación política de la tolerancia. La  libertad y la civilización no se aprenden en 40 años".





sábado, 26 de marzo de 2011

PAROUSE A LÚA

Foto: Jesús Manuel Rodríguez Casabiell


NEGREIRA  :  PAZO DO COTÓN

Parouse a Lúa en Negreira para ver.....

martes, 1 de marzo de 2011

NOVA DIRECTIVA DA UNIÓN BARCALESA

                          CENTRO GALEGO DA HABANA ( Foto López Tuñas)


  
           A Unión Barcalesa de La Habana renovou a Xunta Directiva  o pasado 19 de febreiro no Centro Galego da capital cubana.
       A decana das asociacións da nosa comarca segue lozana e vigorosa logo de cumplir os 103 anos de existencia. Como xa é habitual infórmannos da xuntanza do pasado día 15 na que estiveron presentes 120 asociados e baixo a atenta mirada de Castelao, que preside a antiga cafetería do Pazo hoxe convertido en Salón de Xuntas, procedeuse á renovación de parte dos directivos que desempeñarán os seus cargos ata dentro de tres anos.


Presidente: Rolando Pérez Palmero
Xunta Directiva
Vicepresidente: Manuel J. Rodríguez Barreiro     
Tesorera:Mercedes Castellanos Cartaya
Vicetesorero:Julio G. Barreiro Pérez
Secretaria:Concepción Suárez Morilla
Vicesecretaria:Sandra Lllano Bolaños
Vocales:Gerardo Fernández Bonetti
Sonia García Rosario 
Eduardo Mijares Suárez
Mabel Legón Morgado
Exiquio Campo Amigo
Aldo Nilo Pla Martínez 
Janet Pagés Hernández

Asemblea


        


       Rolando Pérez é o Presidente electo dende 1969 e xunto coa súa dona Conchita Suárez, a Secretaria, viñeron sendo o motor da entidade que conta con máis de 300 socios.
        O pasado ano estivo aquí en Negreira  o Vicepresidente Manuel Rodríguez Barreiro, que foi recibido no Concello nun acto no que ademáis do Sr. Alcalde e representantes da Corporación Municipal estiveron presentes o Cónsul de Cuba e representantes da Asociación para a Solidariedade Alén Mar .
        A laboura que no pasado realizou na Comarca de Barcala esta sociedade foi encomiable xa que a ela se debe a construcción das escolas de Aro, Covas, e Seoane. Ademáis doutras moitas aportacións e da formación e axuda que levou a cabo cos emigrantes da nosa comarca en Cuba.
        Como sabemos que siguen habitualmente estas publicacións, enviámoslle unha aperta moi forte para todos.


domingo, 20 de febrero de 2011

A FUMAR Á RÚA


    

      Fumar din que é un pracer, tamén un gran negocio para uns poucos. Para min, nin unha cousa nin a outra. E cando o fago dun xeito pasivo, un incordio. Degustei os meus primeiros cigarros ós catorce anos, na compaña do meu amigo Pepe Ruso, o día do seu santo. Ese 19 de marzo chovía e para que non nos viran fumamos no monte ó abrigo dunha gran caseta de madeira. Tempo despois, cando descubrín que se trataba dun taller de  pirotecnia  xa se me foron definitivamente as ganas de fumar.

      A nova regulación do consumo do tabaco nos lugares públicos, tivo un impacto social e  mediático case comparable ó dos máis duros recortes e pérdidas de dereitos que se están a producir en España. Foi a  falta de consideración dos fumadores e o impacto negativo que está tendo para a saúde o que levou ó que xa parecía inevitable: fixar ós límites do dereito de uns onde comezan os dos demais, eliminando así a función social que o disfrute do cigarro conleva.

     O mal tempo fíxome regresar de novo ó mundo do tabaco, pero esta vez sen nicotina. Teño que confesar que un dos meus empeños na última viaxe a Cuba- non foron tantas como me gustaría- foi o de conseguir un exemplar bibliográfico  que dende facía anos rabeaba por coñecer: El contrapunteo cubano del tabaco y el azucar. Logo de interminables camiñatas, no mercado de libros antigos da Plaza de Armas,  frente ó Palacio de los Capitanes Generales  puden, despois do consabido regateo, botar man de tan ansiado tesouro.

   Contrapunteo, en América, expresa un desafío poético  e esta profunda e deliciosa obra  de Fernando Ortiz  reflicte o contraste e a convivencia entre o moreno tabaco e a blanconaza azucre que ó longo da mesma bailan un apretado danzón exhibindo  os seus amores e contradiccións nos que  a historia, a etnoloxía e a transculturación marcan o ritmo.

   O tabaco é unha planta  de América e o seu primeiro contacto con España tivo lugar o mesmo día do Descubrimento. Os nativos daquela pequena illa onde arribaron as carabelas, Guanahaní, ó ver aqueles homes que despregaban os seus pendóns e que pensaban descendidos dos ceos ofrecéronlles numerosos presentes, entre eles segundo relata Cristóbal Colón no seu Diario de a bordo, unhas follas secas que non eran senón tabaco, como un ritual saúdo de paz.

   Para os pobos indíxenas formaba parte das súas vidas, das súas menciñas, das súas costumes e da súa relixión pois era parte fundamental das cerimonias rituais. Ademais do pracer sensual que lles proporcionaba tiña un carácter profundamente social.

   A chegada a  Europa nas súas distintas variedades: pó, cachimba e cigarro, transformouno en  ocio e negocio, pracer e veleno. Aquí foi obxecto dos mais fortes amores e de crueis persecucións. Recolle Count Corti  na súa historia do tabaco  o proceso de Rodrígo de Jerez ó retornar de Cuba a Andalucía como se puxo a fumar tabaco dos indios e foi condenado polo Santo Oficio, xa que botar fume pola boca só podía ser cousa de posesos do demo. Cando saiu das mazmorras da Inquisición, despois de longos anos, comprobou como os seus veciños de Ayamonte xa se deran ao hábito satánico de fumar.




   Hoxe, nos países máis desenvolvidos, estase regulando o uso do tabaco nos lugares públicos mentres se advirte do perigo que representa para a saúde dos consumidores. Será posible conxugar o disfrute coa moderación, o pracer coa saúde e os dereitos coas obrigas? O tempo nos irá dicindo si este hábito milenario conservará o seu caracter  social ou quedará relegado ó simple papel de vicio solitario.