Ágora

SAIR DO ARMARIO

2012-02-08T21:49:00.016+01:00

Os vellos contaban que as festas de máis sona que houbo en Negreira foran as de S. Amaro (Mauro); durante anos e anos acudía a xente de toda a redonda para disfrutar da romería que se adicaba ó santo abade. Ata o mesmo Uxío Carré Aldao, o 4 de xuño de 1922, publicou unha páxina en EL IDEAL GALLEGO ensalzando o acontecemento.

Procesión de S. Amaro-1910

Pasado o tempo, aínda se seguían celebrando os actos relixiosos nos que a imaxe vestida do santo aparecía nun lugar prominente do altar da Capela do Cotón, lendo no seu libro e apoiado no bastón. Logo, desaparecía ata o ano seguinte sen que os máis pequenos fóramos quen de adiviñar se a súa interinidade estaba relacionada con algún dos miragres que se lle atribuían.

O misterio descubriuse un Xoves Santo cando os rapaces, coma todos os anos, acudíamos ó Salón dos Arcos, que comunica a Capela co Pazo, para poñer os traxes cos que desfilábamos na procesión e un dos máis atravesados abriu o gran armario de madeira de castaño; os berros advertiron ós demáis que era o S. Amaro o que estivera fechado naquel gran moble, lendo no libro como quen non quere a cousa.

O mesmo pasaba co patrón da parroquia, propiedade da familia dos de Xulián, que só ocupaba o lugar de honra uns días de xaneiro para logo voltar á casa dos seus donos. Eran uns anos tan raros que ata os santos máis importantes tiñámolos de prestado por uns días e logo voltaban ó armario.

Co tempo fun sabendo que nas casas dos meus amigos, e tamén noutras, tiñan armarios nos que se gardaba, ás veces para sempre, as cousas das que non conviña falar. Sabíase porque moitos levábanas colgadas da mirada e porque nos pobos pequenos todo se acababa sabendo, aínda que a boca servira para mantela fechada.

Na miña casa o gran armario da habitación dos meus pais era o santuario onde se gardaban os libros; nos dous corpos laterais estaban colocados como nun gran puzzle que eu gustaba de desmontar naqueles periodos de enfermidades infantís que alongaba o máis posible para, deitado na alfombra, disfrutar durante días daqueles tesouros. Con eles fun quen de viaxar polas rúas de Bagdad de Las Mil y una Noches, pasar as horas con Quasimodo percorrendo as torres da catedral de Notre Dame e ler os libros na mesma lingua que utilizaban os compañeiros da Chancela ou de Vilachán. Meu pai ensinábame neles que houbera un tempo no que Galicia tivera un himno, unha bandeira e incluso un Estatuto de Autonomía que se aprobara durante a Guerra nunha xuntanza das Cortes da República reunidas en Cataluña, no Mosteiro de Monserrat.

Toda esta historia contáballa ós meus amigos sen moito éxito, decían que era froito da miña imaxinación e por moito empeño que poñía non podía demostralo porque tiña prohibido que aqueles libros saíran do armario.

O que sempre me chamou a atención eran aqueles grandes de ferro que se exhibían nas oficinas bancaria, pola sensación de seguridade que transmitían. Os bancos locais eran dos indianos que tamén tiñan outros establecementos, un deles aproveitou o medo da postguerra para declarar a quebra e foron moitos os que nin se atreveron a esixir os seus aforros. Decíase que a nai do Sr. Saturno que traballaba ó xornal, ante a ameaza de botarse ó Tambre se non lle devolvían os seus cartiños, o único que recibiu foi palabras: "Pois xa que de nova pasaches fame, agora polo menos que non morras de sede".

Ás veces tamén pasaba o contrario, cando o Banco Pastor se quedou coa banca de Hijos de Plácido Fabeiro tiveron os propietarios que botar man do mellor avogado de España para logo de anos de pleitos cobrar o que lles correspondía. Vese que xa daquela o negocio do diñeiro tiña tamén os seus riscos.

Os grandes armarios de ferro acabaron por desaparecer das oficinas bancarias e o diñeiro foise para non se sabe onde. Agora, coa inversión de valores que estamos a vivir, os banqueiros, que tamén saíron do armario, pasaron a desempeñar o rol daqueles heroes que protagonizaban as películas da nosa infancia, os atracadores, e que ó final sempre acababan caendo nas mans da policía.

A diferencia cos de agora é que estes gañan sempre.

EL CULO

2012-02-05T21:41:00.001+01:00

Juan José Millás

Publicado en EL PAÍS

03-02-2012

¿Que hizo Spanair con los pasajeros atrapados, por la mala fe de sus directivos, en los aeropuertos de medio mundo? Pues ofrecerles hojas de reclamaciones. No bocadillos ni bebidas ni hoteles ni biberones para los bebés, no, solo hojas de reclamaciones, seguramente llenas de casillas con preguntas indescifrables, quizá con el test de Roschach adjunto. La hoja de reclamaciones devenía así en la última de una serie de burlas y atropellos que comenzaron al adquirir un billete falso, pues se estuvieron vendiendo billetes falsos hasta poco antes de la muerte súbita de la compañía.

Las hojas de reclamaciones tienen un tacto suave, como el papel higiénico, porque quienes las ponen en circulación las utilizan para limpiarse el culo. España está en estos momentos llenas de hojas de reclamaciones y de culos. Los políticos, cada vez que nos dicen que hemos vivido por encima de nuestras posibilidades, nos están enseñando el culo, a veces nos lo enseñan al tiempo de limpiárselo con sus programas electorales.

Estamos hartos de culos y de hojas de reclamaciones, casi se agradece cuando, por variar, nos hacen una peineta, como la de Aznar en la universidad de Oviedo. ¿Te engaña tu operadora telefónica? Hoja de reclamaciones. ¿Te estafa tu banco? Hoja de reclamaciones. ¿Te tima tu agencia de viajes? Hoja de reclamaciones. ¿Te estabulan en el pasillo del hospital? Hoja de reclamaciones, mire, yo soy un mandado, es todo lo que puedo hacer por usted. Y llevan razón, son unos mandados a punto de quedarse en el paro, nunca hubo tantos mandados dando la cara que ocultan los que mandan ni tantas hojas de reclamaciones ni tantos culos ni tantas peinetas. Hasta los señores del Tribunal Supremo, tan serios y oscuros todos ellos, le están cogiendo el gusto a levantarse la toga y mostrarnos sus partes en un gesto de burla, perra vida.

MINGOS E O PATULAS

2012-02-01T20:18:00.023+01:00

O Pallal en 1960

Neste pallal non se garda
nin herba verde nin seca
nin hai quen lle meta o dente
a un “pepito” de ternera.

   Copla de Entroido
      Negreira 1990

              A modernidade mal entendida produce xenreira porque acaba co patrimonio arquitectónico e cos lugares máis emblemáticos. Cando se inmolaron os dous últimos edificios da Rúa da Cachurra, esquina Av.de Barcala, acabouse. Dende entón deixaron de existir dous inmobles tradicionais e tamén o pallal de María da Montouta.

               Pepito e Delfina ubicaron no pallal a súa taberna, unha mestura da Galicia máis enxebre e os boliches da Calle Corrientes que pasean polos centos de tangos que Gardel derramaba nos corazóns. O galego convivía co lunfardo que Pepito exhibía con nostalxía nos momentos máis trascendentes das tertulias do Pallal. Foron anos de estadía na Arxentina que ningún dos membros da parella podería esquecer.

               O Pallal era o acubillo da bohemia local nas noites de inverno; nas tertulias xuntábase os mellores conversadores da veciñanza a degustar grolos de bo viño e ceibar párrafos alambicados envoltos no máis fino sarcasmo, que facían as delicias da pleiade de curiosos que formaban parte da tertulia. Só interrumpían as risas, os sons do “¡ Teño un cantar miudiño…!”, e os “ ahí va eso, viejo” de Pepito, acompañando as bandexiñas que esvaraban a toda velocidade cos criollos ou cachiños de churrasco que primorosamente asaba Delfina.

              A ollada revirada de Mingos paseando polo mostrador impoñía sempre un aquel de respeto cando ó pasar por diante dos máis asíduos saúdaba co seu ¡Oooola!.... acostumado.

           Mingos era o corvo que Pepito tiña adestrado, e que case falaba coma un neno de dous anos, parella de O Patulas, un can palleiro que, fora a alma, parecía unha persoa. Cando algún novo cliente chegaba a O Pallal e os de confianza pedían unha exhibición, Pepito decíalle: Patulas, Mingos ¡á moto!: o corvo pousábase no lombo do can e logo á orde de ¡acelera!…o Patulas erguía a pata e o Mingos facía o ¡rrrrrrrrrrrr..!!!. Ninguén podía entender os logros de Pepito na domesticación e socialización detes persoaxes tan enxebres.

             Os dous compañeiros só tiñan vetado ó can do cabo da Garda Civil; nada máis aparecer pola beirarrúa da outra banda, arrancaba O Patulas ladrando, escoltado por Mingos, e acribillaban ó pobre animal ata despois da carnizaría de Pancho. Por iso ó pasar por diante do establecemento parábase, ollaba con desconfianza cara a porta, e logo cruzaba correndo.

            Cando nunha ocasión levamos alí a Torres, o capitán do Río Jatibonico da flota cubana que transportaba dende Vigo a axuda humanitaria, contaba pasmado que alá na súa cidade de Holguín había nun bar un burro que bebía cervexa, pero que en nada semellaba o “nivel de entendemento“ do Mingos e O Patulas.

             Xa hai un tempo que O Pallal desapareciu da habitual ruta dos bohemios e con el un dos lugares máis exóticos e festeiros da Vila. O prisma dende o que se irisaba o acontecer diario descomposto en bandas multicores que o viño axudaba a magnificar .

            Estes días atópome a miudo con Pepito polas rúas e ó meu interese pola saúde de Delfina, respóstame logo, coa súa bondade de sempre, falándo con nostalxia de Mingos, do Patulas, dos bos momentos vividos no Pallal. Tamén me pregunta polo Capitán. Pepito é o que se di un home educado, todo un cabaleiro.

TESTEMUÑAS:

Fernando Carballo
Rubén Suárez
Pepito do Pallal

GLOBOS

2012-01-21T19:10:00.017+01:00

Fotograma de Le ballon rouge

Decir que dende neno sentín fascinación polos globos non resulta nada excepcional, porque a todos os nenos lles gustan os globos de cores. Azuis, vermellos, amarelos, brancos que máis da, porque son lixeiriños, suaves, grandes e para os picariños cheos de nada. Recordo que mos tiñan que inflar porque era moi difícil para un rapaz tan pequecho.

Os globos acompañáronme sempre, toda a miña vida foi un encher globos de cores, coa imaxinación, coa espranza, cos afectos e coas tristuras. O futuro sempre se converteu nunha colección de globos que ían a máis según camiñaba, inflaban, subían e, ás veces, estalaban na faciana quedándose nun bluf. De cando en vez non faltaron tampouco os estoupadores que se adican a meterlle o alfinete.

       Algúns foron unha auténtica ledicia, porque aparecían nos momentos mais vitais; aínda me lembro cando en Negreira pasamos a ter unha segunda fábrica de soños: o Cine Gran Vía. O primeiro que se proxectou naquela inmensa pantalla de Cinemascope foi o marabilloso documental O Globo Vermello, de Albert Lamorisse.

       Outras, unha fonte de disgustos, como cando o meu amigo e xornalista Cristóbal Ramirez foi fotografar as cerdeiras en flor do Val do Xerte dende un globo aerostático en nun voo rasante acabou espetado nun balado e coas cámaras nas costelas. Pero tamén foi pasmo: ¿Alguén de vós presenciou algunha vez o despegue do Globo de Betanzos, esa mole de 25 m de alto que nun mar de milleiros de persoas, erguéndose na noite do 16 de agosto, dende o ano 1875, levando consigo todo un ano de traballo e de vida desa fermosa cidade galega?. Se nunca fóchedes, facédeo este ano, paga a pena.

      O meu destino foi pasar a vida ao redor dun globo terráqueo con rapaces e rapazas, estudando a súa pel, as súas engurras, as súas xentes e historias, e disfrutar cando comprobas que lles gusta. Pero sen dúbida, os máis fermosos de todos son os globos de cores que aínda levo comigo e que axudades a encher vós, moitos e moitas dos que me estades a ler, que me acompañades cada día ou de cando en vez; son moito máis fermosos que o da fotografía.

         ¡De seguro!

ALFREDITO

2012-01-11T19:13:00.039+01:00

Alfredo Caamaño Pato

       Pode o corpo ser vencido,
       pode o Dereito ser torto,
       pero o lume que alancea
       xamais o veredes morto.

                        Celso Emilio Ferreiro



        El hogar en el que se vive es la proyección externa de la personalidad y del alma de quien lo ocupa. También el pueblo, ese lugar en el que se convive desde la infancia, se lucha y se sufre y al final los que se fueron quieren regresar para encontrarse con el pasado, porque la memoria forma parte de uno mismo. La mayor villanía que se puede cometer contra una persona es arrebatarle la vida o expulsarla de su tierra, privarla de su pasado, de su gente y de sus recuerdos.

Elena Suárez Suárez

Hace unos años pude visitar una exposición en el Kiosco Alfonso de A Coruña sobre el exilio español. Era un homenaje a tantos y tantos ciudadanos que fueron obligados a dejar su tierra para proteger su vida, como consecuencia de la barbarie fascista que asoló los campos y ciudades de España a partir de la sublevación militar de 1936. Más de 500.000, entre ellos intelectuales, académicos, artistas o simples trabajadores que escaparon así de la brutalidad: Castelao, Luis Seoane, Carlos Velo, Rafael Alberti, Antonio Machado, Pablo Picasso, Pau Casals, Claudio Sánchez Albornoz…. un ejército de intelectuales que pasaron a nutrir las universidades y el mundo de la cultura en los países de acogida en donde demostraron que otra España sí era posible.

        Fue un largo y reposado paseo por la Historia de una época convulsa hasta que una de las paredes me gritó, con grandes caracteres, uno de los nombre allí escritos: ALFREDO CAAMAÑO PATO. Era el “Alfredito” de mi pueblo, el que aun seguía presente en las conversaciones silenciosas, en cientos de casas de familia que seguían recordándolo a pesar del tiempo transcurrido, el marido de Elenita a la que admiraban tantas mujeres por su arrojo, valentía y firmeza de ideas.

                                                                    LOS CAAMAÑO

         La familia Caamaño, la más importante de la comarca de Negreira desde el siglo XIX, de talante liberal y culto, estaba emparentada con los señores del Pazo del Cotón de la que Teresa Caamaño era propietaria y con la familia Reino entre otras. Detentaba el poder político y administrativo durante el periodo de la Restauración monarquica. Manuel Caamaño Ferreiro ocupó la Alcaldía por un largo periodo en el primer tercio del siglo XX, al mismo tiempo que sus familiares desempeñaban los cargos más importantes en el ámbito local de la Judicatura, compaginando el poder municipal con su cuñado Victoriano Fabeiro, salvo en el periodo de la Dictadura de Primo de Rivera.

         El gobierno autocrático que impuso la Monarquía sustituyò a los miembros de la Corporación Municipal por personas adeptas que forzaron el desalojo de los Caamaño de las principales instituciones locales, provocando graves conflictos por la supresión del Juzgado de 1ª Instancia de Negreira, a propuesta de la Alcaldía, y luego por la denuncia interpuesta contra Manuel Caamaño Pato por manifestaciones de tipo político realizadas en el Bar Mezquita y que supusieron su detención en el Cuartel de Santa Isabel de Santiago de Compostela.

        Con las elecciones de 1931 y la proclamación de la II República llegó de nuevo a la Alcaldía Victoriano Fabeiro, del Pazo del Cotón; José Reino Caamaño fue elegido Diputado en Cortes y otros familiares desempeñaron también importantes cargos políticos durante este periodo.

Antigua residencia de Alfredito y Elena en Negreira

      Alfredito, joven abogado hijo de Alfredo Caamaño Ferreiro, destacó pronto por sus ideales democráticos, presidiendo Izquierda Republicana de Negreira, el partido político de Manuel Azaña. La actividad del mismo, compuesto por varios centenares de jóvenes, se limitaba a participar en las manifestaciones del 1º de Mayo y del 14 de abril, fecha de proclamación de la Segunda República. Su jóven mujer, Elena Suárez, Elenita, encabezaba siempre todas las actividades públicas de la agrupación local.

       Pero la joven República Española, que tanta ilusión despertó en las clases más desfavorecidas que intuían su utilidad para crear una sociedad más justa, tuvo desde el principio importantes y poderosos enemigos: Los terratenientes que se oponían a la Reforma Agraria, los militares que no aceptaban la reforma del Ejército, los grandes empresarios que rechazaban las leyes laborales que favorecian a los trabajadores, la Iglesia Católica que se negaba a perder el monopolio que venía ejerciendo sobre la enseñanza. A los pocos meses de su proclamación comenzó la preparación de un golpe de estado que dirigido por el General Sanjurjo fracasó al año siguiente (1932).

       El 18 de julio de 1936, después de las eleccións generales que había ganado el Frente Popular, se produjo un nuevo golpe militar que desencadenó la guerra civil y una cruel y sanguinaria represión.

         Se tendrá en cuenta que la acción ha de ser en extremo violenta para reducir lo antes posible a un enemigo fuerte y bien organizado. Desde luego serán encarcelados todos los directivos de partidos políticos, sociedades o sindicatos desafectos al movimiento, aplicándose castigos ejemplares a dichos individuos para estrangular los movimientos de rebeldía o huelga.
                                                                   General Mola

        En Negreira, al igual que en la mayoría de los pueblos y ciudades se formó de inmediato el Comité de Defensa de La República, siguiendo las indicaciones del Gobierno Civil, presidido por Alfredo Caamaño Pato y se incantauron las armas existentes en los domicilios particulares. Hubo manifestaciones de apoyo por parte de los trabajadores y se organizó una expedición para colaborar en la defensa de Santiago de Compostela.

Amancio Caamaño Cimadevila-Gobernador Civil de Pontevedra

Con la entrada de las tropas golpistas el día 26 comienza la represión, con la implicación de un grupo de vecinos, contra todas las personas consideradas desafectas y con especial saña contra los miembros de izquierda de la familia Caamaño. Alfredo, su hermano Manolo, sus primos Pepe y Chucho, tuvieron que refugiarse- al igual que el resto de las personas de ideología republicana o izquierdista- en domicilios amigos. A las detenciones siguieron las torturas, palizas y fusilamientos.

El 12 de noviembre es asesinado en Pontevedra Amancio Caamaño Cimadevila, médico cirujano que había sido Presidente de la Diputación y Gobernador Civil y sus propiedades incautadas. El 3 de diciembre, en Santiago, Fernando D. Caamaño que era funcionario del Ayuntamiento de dicha ciudad y en junio del año siguiente Carlos Reino Caamaño, médico y alcalde de Verín, hermano menor del diputado José Reino Caamaño que también fue represaliado por la encendida defensa de los republicanos de Santiago juzgados en el consejo de guerra celebrado en esa ciudad.

Carlos Reino Caamaño

        Alfredo, con su hermano Manuel, logran llegar a la zona republicana a través de Portugal y Francia pero en tanto se vengan con su esposa Elenita. Encarcelada en Negreira, con sus cinco hijos- Alfredo, Matilde, Sirio, Violeta e Iván el más pequeño, con tan solo 1 año- repartidos por las casas de su familia. Condenada a ocho de prisión fue recluída en la cárcel de A Coruña.

        La historiadora Aurora Marco en las memorias de María Teresa Alvajar que está preparando para su publicación, relata su estancia en esta cárcel y dice : ..me preguntaban entre esperanzadas y temerosas por sus maridos. Dio la casualidad que al marido de Elenita, esposa de un juez o magistrado, yo lo había tratado mucho en Barcelona ,así que pude hablarle de él .Elenita lloraba emocionada. Era una mujer muy guapa, con el pelo negro y muy ensortijado y unos hermosos ojos azules”…luego fue enviada a un penal. El penal femenino de Saturrarán (Guipúzcoa) adonde la enviaron, era un centro de reclusión franquista de los más duros; en él murieron 107 reclusas y 48 niños por los malos tratos, la inanición y las enfermedades e incluso se hizo desaparecer a un centenar de ellos, arrebatándolos a sus madres, según los testimonio y documentos aportados al juez Baltasar Garzón.

        Al terminar la Guerra Civil, Manuel se exilió a México y Alfredo a Venezuela, por Santo Domingo. En Caracas se reunió, por fin, con Elenita y sus hijos que lograron desplazarse a ese país después de tantos años de sufrimiento.

        En 1954 pudo el matrimonio hacer una breve visita a Negreira para abrazar a sus familiares y amigos y regresar a Venezuela de nuevo.

        A pesar de la masacre cometida contra esta familia, varios de sus miembros siguieron distinguiéndose por la defensa de sus ideales democráticos y de justicia social; durante la Dictadura los hermanos Jesús y José Caamaño colaboraron con la guerrilla antifranquista y el Socorro Rojo ayudando económicamente a las familias de los represaliados. En las revueltas universitarias de mayo de 1968, Blanca Caamaño y su hemano José fueron unos de los líderes estudiantiles más comprometidos.

       Hoy, muchos de los descendientes de esta familia nicrariense están desperdigados por diversos lugares de Galicia y en el extranjero, pero no están ausentes de la memoria de este pueblo.

   ALBUM

Alfredo Caamaño y Elena Suárez con su hijo Sirio

Amancio Caamaño con Castelao y Maquieira-1934

BIBLIOGRAFÍA :

-Alzamiento y Guerra Civil en Galicia –Carlos Fernández-Edicións do Castro- 2000
-El exilio español (1936-1978)-Juan Martín y Pedro Carvajal-Círculo de Lectores-
-Guerra Civil: Que pasou en Galicia e en España –Federico Cocho-E.Xerais-2011
-Historia de la Guerra Civil Española-Hugh Thomas-Círculo de Lectores-1977
-La política de la venganza-Paul Preston-Ediciones Península-1995
-Médicos Ourensanos represaliados en la Guerra Civil y en la Posguerra-David Simón Lorda-Fundación 10 de marzo-2010
-Mulleres na guerrilla antifranquista galega-Aurora Marco-Edicións Laiovento-2011
-Negreira na Guerra do 36-Amancio Liñares-Edicións do Castro- 1993
-O Val de Barcala : 1900-1936-Feiraco-Amancio Liñares -1986

DOCUMENTOS AUDIOVISUALES :

CAUSA 1021 - Consello de Guerra contra os defensores da República en Verín. Documental. Edición: Xosé Lois Santiago e Pablo Ces. CIG (Confederación Intersindical Galega)-2011

FUENTES ORALES:
José Caamaño Pose
Blanca Caamaño
Aurora Marco

FOTOGRAFÍAS:
Manolita Ruso
Familia Caamaño
Proxecto Nomes e Voces
Amancio Liñares

A CELSO EMILIO FERREIRO, NO CENTENARIO DO SEU NACEMENTO

2012-01-04T18:17:00.001+01:00

Ser dun tempo e dunha terra. Eis o segredo da poesía máis humán e verdadeira.

Salvatore Quasimodo

LONGA NOITE DE PEDRA

O teito é de pedra.

De pedra son os muros

i as tebras.

De pedras o chan

i as reixas.

As portas,

as cadeas,

o aire,

as fenestras,

as olladas,

son de pedra.

O corazón dos homes

que ao lonxe espreitan,

feitos están

tamén

de pedra.

I eu morrendo

nesta longa noite

de pedra.

O FUTURO VAISE

2011-12-20T19:25:00.005+01:00

Xosé Cobas-Centenario da Unión Barcalesa

Coa puntualidade de sempre, Manuel Rodríguez, Vicepresidente da Unión Barcalesa da Habana, remíteme as fotografías da última xuntanza da Xunta Directiva que tivo lugar o sábado 17 nos locais do Centro Galego da capital cubana. Como ó día seguinte se conmemoraba o Día do Emigrante houbo, segundo informa o noso amigo, unha lembranza moi especial para todos os galegos espallados polo mundo.

Xunta Directiva no Centro Galego

Na actualidade a tradición emigratoria segue, perto de 11.000 xóvenes de entre 18 e 35 anos abandonaron Galicia o pasado ano, un éxodo que se repite. Marchan buscando outros lugares que ofrezan posibilidades e saídas laborais que aquí non atopan. Na práctica totalidade son persoas con estudos universitarios, é decir, que a xeneración mellor formada da historia de Galicia ten que marchar por falta de oportunidades.

O futuro vaise e a situación empeora. Galicia é unha das comunidades españolas coa poboación máis envellecida sendo a media de idade de 44,8 anos, incluso superior en 3,6 máis ca media do Estado, presentando uns índices demográficos que poden calificarse de alarmantes.

O xornal El Correo Gallego destaca hoxe na súa portada o que define como “suicidio demográfico de Galicia”. Reflectindo as conclusións do libro publicado por Alejandro Macarrón Lumbé “El suicidio demográfico de España”, recolle a situación especialmente grave da nosa comunidade á que dedica apartado especial na publicación.

As provincias de Lugo e Ourense están lisa y llanamente en situación precatastrófica en demografía y forman junto con su vecina del sur, Zamora, el trío de cabeza de España en suicidio demográfico. A inmigración apenas repercute nesta dinámica pois estamos situados á cola en proporción de estranxeiros e de nacidos de nai foránea. Ademáis Galicia tampouco ten garantido o relevo xeneracional polo que se sitúa entre as sociedades sen futuro a medio e longo plazo.

A advertencia non é nova, xa hai anos que diversos expertos veñen dando conta destes datos negativos nos medios de comunicación. Este desastre non é unha prioridade para os galegos e a clase política está inmersa no día a día. Puro onanismo.

Membros da Directiva

PERO MIRA COMO BEBEN…

2011-12-17T13:32:00.008+01:00

Noemí chegou da Habana cando remataba o ano, por eso o frío a tiña acougada ó tempo que se sorprendía por todo o diferente que atopaba.¿Por que aquí todos los pueblos tienen el mismo nombre?, preguntaba cando víñamos do Aeroporto ó ler os letreiros luminosos de “Bon Nadal” que colgaban en Santiago, Bertamiráns e Negreira…”Tienen nombres distintos, Noemí, esto es una historia que se repite todas las navidades….”

Porque aínda que os pobos son distintos a rutina é a mesma ano tras ano:

Os peixes polo río que beben e beben e as as árbores de plástico saíndo das caixas coas súas luceciñas; os Papá Nöel ananos colgados das casas, as uvas, as badaladas, o sogro de Urdangarín coas teimas de sempre e Ben Hur na tele ano tras ano, coma se todo fora unha puñetera calcomanía.

De primeiras preguntábame, logo de tantos anos coas mesmas historias, se non seríamos un pouco parvos, pero non, está todo moi ben pensado, dende o neno que nace todos os anos para que logo se celebre que o mataron alá pola primavera, ata toda esta andrómena. A rutina é a asasina das ideas, do pensamento e da creatividade.É un procedemento que leva séculos poñéndose en práctica e que funciona. É decir, da resultado.

O ano pasado un grupo de mozos do meu pobo púxose a celebrar o fin de ano no mes de marzo cunha romería, porque querían rachar con tanta uniformidade, sen que a maioría da xente o entendera, a mesma que non se sorprende de que as televisións se farten de retransmitir o día 31 de Nadal o comenzo de ano dende China, Exipto ou Singapur. Todos sabemos que polo calendario chino e o musulmán celébrano neses lugares en datas distintas; pero que máis da, se ó final vivimos nun mundo virtual aboiando no medio dunhas historias que nos son alleas e do que se trata é de que todos bailemos as melodías que nos tocan.

Porque non é facil manterse á marxe de todo este merecumbé de agasallos, trineos atascados na neve das cartolinas, xantares, ceas, amor fraterno ata morrer, noites de paz e de farra, e veña a mercar agasallos… Se non nos apuntamos a un Plan Renove non quedará máis que seguir o resto dos nosos anos mirando como beben os peixes no río que beben e beben e volven a beber. Xa que agora se vai modificar todo o importante, digo eu que sería ben..…

No noso Instituto o profesor Horacio Medín, pranta cara e está gañando a súa batalliña; éste ano agasallounos xunto cos seus alumnos de 1º da ESO coa árbore que está na fotografía, transformando as follas das revistas tarabelas en cartuchiños de cores que logo formaron as bolas das ilusións e que están a flotar no mundo da esperanza. Todo adobado con esa luz que proxecta no teito a ledicia da solidariedade e o traballo en común. Horacio aproveita cada ocasión que se presenta ó longo do ano para sementar cores de ledicia tanto nas paredes coma no cerebro e na alma dos demáis.

A min ocórreseme que poderíamos empezar a apuntarnos ó Proxecto.

A FORZA E A CARRAXE DAS MULLERES GALEGAS

2011-12-11T22:19:00.013+01:00

          Cando remata unha ditadura, xorden sempre os enterradores da memoria e pola contra investigadores e investigadoras que desenterran esa parte do pasado e da nosa Historia que permaneciu oculta polos anos de esquecemento e polo medo.

Aurora Marco
       Aurora Marco López é catedrática de Didáctica da Lingua e Literatura Galega na Facultade de CC da Educación da Universidade de Santiago, membro dos consellos de redacción de diversas revistas especializadas e ten no seu haber máis de vinte libros publicados, moitos deles sobre o papel da muller en diversos ámbitos da sociedade como Mujer, Lengua y Literatura; Mulleres e Educación en Galiza. Vidas de Mestras; Diccionario de Mulleres Galegas e estes días acaba de sair do prelo MULLERES NA GUERRILLA ANTIFRANQUISTA GALEGA, que será presentado o vindeiro mércores día 14, ás 8 da noite, na Livraría Couceiro en Santiago de Compostela.

          Este traballo, que requeriu anos de investigación e viaxes, recolle o destacado papel-até o de agora oculto- da muller galega na guerrilla. Tomei contacto con Aurora Marco na súa visita a Negreira para coñecer por boca dos afectados os acontecementos vividos na parroquia de Zas no ano 1949, data na que tivo lugar un enfrontamento coa Garda Civil que causou a morte de dúas mulleres (Carmen Temprano Salorio e Manuela Teiga) guerrilleira e enlace respectivamente, así como doutros tres compañeiros e unha dura represión que levou á cadea a máis dunha ducia de persoas. A través dela coñecín a importancia e o valor das nosas mulleres na defensa da democracia e a liberdade

      A presentación deste interesante traballo coincide coa noticia da concesión do Premio “Memoria i Justícia Universal” no III Festival Internacional de Derechos Humanos de Santa Coloma de Gramenet á película realizada polo seu fillo, Pablo Ces, “ As Silenciadas” sobre a mesma temática e da que Aurora Marco é guionista e que será proxectada neste acto.

O mércores poderemos ter acceso a esas importantes testemuñas, que nos descubrirán páxinas importantes do pasado da comarca de Barcala e de Galicia, até o de agora decoñecidas, grazas ao esforzo investigador da profesora Aurora Marco que segue a ser un exemplo vivo do compromiso da muller galega coa súa terra e as súas xentes.

A PIZARRA DIXITAL

2011-11-29T18:48:00.008+01:00

Made in Germany

Seguro que están a pensar que son un nostálxico ou unha persoa ancorada no pasado que só sabe recrearse na vida que se foi, pero non. Trátase de que levo meses intentando mercar unha pizarra, daquelas que levaban os nenos á escola fai anos, para colgar na aula agora que xa temos instalado o proxector informático que nos permite utilizar as novas tecnoloxías na clase. Preguntei ás compañeiras e compañeiros onde podería conseguir unha e dixéronme que ó mellor en Santiago de Compostela, nun comercio da Praza de Vigo, pero non foi posible.

Quero que o alumnado coñeza o material que se utilizaba fai medio século e as condicións nas que estaba o ensino na época dos seus avós, que non fai tanto. Estes días viron unha presentación coas fotografías das Escuelas Nacionales de Negreira nos anos cincuenta e quedaron abraiados. Pensaban que as cousas foran sempre coma hoxe.

Esta mañá entrei co meu amigo Pepe Ruso nunha tenda de antigüidades ( e polo visto tamén de “modernidades”) da Carreira de S. Mauro e alí estaban as pizarras. Doce euros e ademáis un pizarriño de regalo. O dono, que é alemán, explicounos que as fan no seu país: tecnoloxía Made in Germany que a Sra. Merkel exporta aos de África.

Estoutra que está na foto tróuxoma meu irmán Ramón de Tánxer. É das que se empregan nas madrasas, escolas coránicas que son a base da educación en Marrocos e nos países musulmáns; son de madeira e escríbese nelas para logo rascar cunha pedra ata que quedan de novo utilizables. Alí os alumnos copian as xuras do Corán para memorizalas e repetilas durante cinco veces ó día per secula seculorum. O método machaca que tan bo resultado dou na España integrista.

Non cabe dúbida de que os alemáns son inxeniosos para aproveitarse da debilidade dos demáis, aí está o exemplo da Canciller que, aínda que ninguén nos explicou quen demo a nomeou para actuar de axente do Estado Paralelo, anda por toda Europa expropiando o diñeiro público, suprimindo dereitos e rapiñando as empresas estatais e de seguro que acabará exportándonos tamén as súas pizarras para implantar na Involución Educativa que nos trae.

O método sería similar ao do norte de África, que agora se está estendendo coa Revolución Otaniana que xa chaman “marea islamista”. Todo consistiría en copiar na pizarrita para logo repetir:“Crise, Mercado, Reforma Laboral, Privatización, Sacrificio, Austeridade”. Con tres veces ó día sería dabondo. As teles farán o resto.

E que Deus nos colla confesados. Amén

AS FEIRAS DO COTÓN

2011-11-26T10:15:00.010+01:00

Por José Manuel Ríos Rial

José Manuel Ríos e Blanca del Río deixaron Negreira hai tempo para irse a Granollers. Alí residen e de cando en vez temos a ledicia de que nos visiten ou nos agasallen cos seus recordos convertidos en relatos.

Blanca foi galardoada no ano 2006 co 1º Premio Nacional de Relatos da ONCE pola súa obra Silencioso Amor, e co 2º o ano anterior por Xan da Amaía y su hija Minia, ambientadas en Negreira e na súa infancia.

José Manuel déixanos a miúdo na rede retazos da súa xuventude que nos fan rememorar a vida nicrariense na segunda metade do século XX. Agora, con este relato oral, plasma de xeito maxistral o que eran as feiras do Cotón e toda a variedade de persoaxes curiosos que acudían a elas para intentar sobrevivir naqueles complicados anos.

Testigo de excepción do acontecer dominical, dende o establecemento do seu pai na Praza do Cotón, convertiuse en observador privilexiado desa gran romería comercial e do arte de sobrevivir que eran as feiras daquel tempo.

OS BARCALESES DA HABANA CELEBRAN O 104 ANIVERSARIO DA SOCIEDADE

2011-11-19T19:53:00.002+01:00

Os barcaleses residentes na capital cubana, coa asistencia de 220 asociados e familiares, celebraron o pasado luns o 104 Aniversario da Sociedade Unión Barcalesa de La Habana cun xantar amenizado con diversas actuacións que fixeron máis agradable a festa destes 104 anos de vida asociativa da que debemos sentirnos todos moi orgullosos.

O Presidente, Rolando Perez Palmero, presentou o acto no que se entregou un diploma a Rita María Vázquez Suárez por participar durante cincuenta anos na vida da Sociedade. Rita é neta de Jesús Suárez, emigrante da parroquia de Lueiro, no concello de Negreira, quen emigrou a Cuba a comezos do século XX, tamén avó da Secretaria, Conchita Suárez. Ademáis fíxoselle entrega doutro diploma a Aida Morera polos seus 25 anos de vida asociativa.

O Secretario da Sociedade, Manolo Rodríguez, cóntanos que a celebración foi todo un éxito. O amigo Manolo infórmanos a miúdo das distintas actividades que se veñen organizando durante o ano, ó igual que Rolando e Conchita, Presidente e Secretaria, que logo de tanto tempo seguen a manter xunguida á colonia barcalesa na Habana nas distintas actividades que a modesta economía da Sociedade lles está a permitir.

Asistentes ó xantar do 104 Aniversario

No ano 2007 unha expedición de 60 veciños da nosa Comarca acompañados polos alcaldes de Negreira, A Baña e Val do Dubra, amais dos directivos da Asociación para a Solidariedade Alén Mar, acudimos ós actos que no Centro Galego tiveron lugar para celebrar os primeiros cen anos da entidade. O Salón principal quedouse pequeno para acoller a toda a concurrencia e a solemnidade do acontecemento aínda segue na memoria de todos.

O Presidente, Rolando Pérez Palmero, a Secretaria Conchita Suárez e o Vicepresidente Manolo Rodríguez xunto cos demáis membros da Xunta Directiva envían unha aperta moi forte para todos os amigos e veciños de Barcala que moi especialmente nese día estiveron na memoria de todos os asistentes ó acto de aniversario.

O Presidente con asociados de Barcala

OS BAILES DO CASINO

2011-11-13T20:55:00.014+01:00

Primeira sede do Casino de Negreira

As catro badaladas do reloxo do Cárcere anuncian a entrada dos primeiros socios ó local, o saúdo do conserxe que vai colocando as capas e os gabáns no armario e as primeiras conversas sobre o tempo e as novidades locais. Pouco a pouco vaise enchendo a sá de xogos e configurándose os distintos grupos do tute, poker ou das partidas de dominó. A tarde comeza e o fume dos habanos e o tintineo das fichas sobre o mármore das mesas son o único signo externo que flota no silenzo.

Ás cinco chega D. Angel, o Presidente, sempre envolto na súa capa negra e as veces acompañado do seu sogro D. Victoriano. O saúdo respetuoso de todos acompáñao no seu paso cara a sá de lectura; repouso, noticias do ABC, que chega con días de retraso, e comentarios do último acontecer na Capital. As novas son sempre preocupantes: as leis dos Republicanos están a derrubar as vellas estruturas e os comentarios reproducen os titulares do diario capitalino. Ás veces, a música da gramola fai de soporte virtual ás tertulias da tarde.

O Casino de Negreira naceu no Pazo do Cotón por iniciativa de D.Victoriano e D. Angel Pardo de Vera, casado coa súa filla Teresita, Notario de profesión; logo apoiada polos máis destacados homes da Vila. Unha sociedade recreativa como as que están a proliferar nas cidades e pobos importantes; unha necesidade social para que os cabaleiros poidan pasar as súas horas de lecer e tamén dinamizar a morna vida do pobo.

1929-Primeira Xunta Directiva no Pazo do Cotón

No mes de setembro dese 1929, vintesete, dos principais e máis afíns, elixen a primeira Xunta Directiva: D.Angel, Presidente, Abelenda, Enrique Fernández, o telegrafista Luis Osuna, Salderini, Andrés Freire e Manuel Caamaño Ferreiro, que cede en aluguer o primeiro piso e un salón do baixo do edificio da Rúa do Carme-2, xusto no Cruce, para local da sociedade. Logo, as aportacións económicas en calidade de préstamo para acondicionalo e mercar o mobiliario. Tamén, por suposto, unha gramola e unha mesa de billar: Médicos, abogados, funcionarios e comerciantes van incrementando a sociedade.

O Casino foi o crisol no que se fraguou a vida social do pobo e se aglutinaban as familias nos bailes de sociedade, sobre todo os de Fin de Ano e os de disfraces de "Primavera" nos que a competencia chegou nalgúns casos a provocar auténticas controversias, coma naquel de 1933 en que a divisións de opinións entre o de Los Negritos, dos xóvenes Amelia e Gerardo Fernández Ferreiro e o de Charlestón de Rita González Otero tivo que zanxarse coa duplicidade de premios. Nese ano, tamén se resolveu o problema do tan discutido receptor de radio co adianto de fondos por parte dun grupo de socios, queixosos de que se mercaran discos para a gramola mentras se freaba pola Directiva a chegada de tan necesario aparello. Dende entón xa todos os días as informacións do boletín de noticias, que EAJ4-Radio Galicia en Santiago de Compostela emitía polas tardes en Onda Media, pasaron a formar parte das tertulias da Sá de Lectura.

Tra lo paréntese dos primeiros anos da Ditadura, no que se produciu un freo na vida da Sociedade, reactívase de novo co cambio en 1941 para o edificio da Calle Canalejas-hoxe Rúa da Cachurra- propiedade de D. Manuel Negreira. Logo dunha remodelación das instalacións, para a que tiveron que adiantar fondos os socios que votaron a favor da proposta do Presidente, foi a chegada da televisión, unha das primeiras da Vila, a que deu lugar a un importante aumento do número de socios : as series Patrulla de Caminos ou Perry Mason e por suposto os partidos de futbol provocaban longúisimas ocupacións das butacas das primeiras filas por parte dos máis madrugadores.

Hoxe, os maiores aínda recordan con agarimo os bailes e “asaltos”,coa asistencia das mulleres e fillas dos socios que, en ocasións, eran amenizados polas orquestas da parrilla de afamados hoteis coruñeses. Alí, baixo as atentas miradas das nais, xurdiron os máis imperecedeiros romances.

Co paso dos anos a Sociedade trasladouse ó edificio do Hotel Tamara e a súa decadencia foise producindo coa aparición de outras entidades máis acordes cos novos tempos que se estaban a vivir.

Baile Infantil de disfraces

DÚAS LETRAS

2011-10-26T21:51:00.027+02:00

Fina Casalderrey, co alumnado de Tonalá ,na Feira do Libro de Guadalajara

“En casa no había libros, ni tampoco biblioteca allá en mi pequeña aldea de Xeve, en Pontevedra….…

Explicaba Fina a centos de alumnas e alumnos na Escola Preparatoria de Tonalá, do estado mexicano de Jalisco, nun acto organizado pola Feira Internacional do Libro de Guadalajara ó que tiven a sorte de poder asistir:

….Aprendí a escribir de niña redactando las cartas que la señora Áurea, mi vecina, enviaba a sú hijo en la Argentina, transformando sus reproches en el cariño que sentía y en el dolor por la ausencia”

A escritora galega Fina Casalderrey, Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil, entre outros numerosos recoñecementos e galardóns, ten os seus libros traducidos a varios idiomas. Tamén é mestra, coma o seu home Mariano, agora xa disfrutando dun merecido descanso. Sobre todo é unha persoa entrañable, abonda con ler os seus libros para darse conta da dozura, bondade e solidariedade que a escritora leva dentro.

O pasado ano, nunha agradable tarde de outono, un grupo de amigos disfrutamos da estrea do seu primeiro audiovisual, Garuda. Agora chéganos o segundo: Dúas Letras, do que é guionista. Co seu home, a súa nai e outros membros da familia protagonizan esta emotiva curta que ven de ser premiada no Festival de Bueu. O guión rememora a aquela escritora infantil que levaba ó papel a tristura dunha nai que agardaba o retorno do fillo.

Dúas Letras é unha homenaxe a tantas nais e mulleres de Galicia para quen a vida foi un agardar de anos polos que nunca chegaron.

Dúas letras from evarela on Vimeo.

O DEREITO Á EDUCACIÓN : UN LONGO CAMIÑO

2011-10-24T21:02:00.019+02:00

Os estudiantes chilenos reivindican o ensino público-Foto EL PAIS

Os estudiantes chilenos están nun duro enfrontamento co seu goberno para reclamar unha educación pública e gratuita ante un sistema educativo privado, implantado pola ditadura do Xeneral Pinochet. O proceso inverso ó que se está a vivir en España, onde comeza o desmantelamento do actual sistema público educativo.

Na actualidade, a maioría dos países non teñen aínda un ensino básico obrigatorio que cubra as necesidades educativas dos nenos e as nenas. Os máis pequenos son empregados como man de obra das propias familias ou ben como asalariados. No Mundo hai 800 millóns de analfabetos e 121 millóns de nenos sen escolarizar. O ENSINO É O PRIVILEXIO DUNS POUCOS. Necesitaríanse 60.000 millóns de € en recursos adicionais para chegar á educación universal, algo menos da metade do que se leva gastado na guerra de Irak.

O ensino en España é un logro recente se o comparamos co resto dos países da Unión Europea e tivo que recorrer un longo e dificultoso camiño. O título do libro de Alicia Pascual sobre a escola nos pobos de Madrid no século XIX reflicte moi ben cal era a situación da mesma. No Regulamento de Escolas de 1825 non era obrigatorio que as mestras souberan ler e escribir pois debían ensinar ás alumnas os labores do fogar e a doctrina cristiana e A Lei Moyano (1857) só recollía a obrigatoriedade da escolarización dos 6 ós 9 anos e a existencia de 2 escolas (nenos e nenas) por cada 500 habitantes, pero esta Lei nunca se chegou a cumprir pois nos primeiros anos do século XX o 67,2% da poboación de Galicia aínda era analfabeta e en 1927 faltaban 1000 escolas para que se cumprira a lexislación.

A despreocupación do Estado pola Educación levou aos nosos emigrantes en América a ter que aportar parte do seu salario para a construcción de escolas en Galicia; só de Cuba, no ano 1933, levábanse construídos 75 colexios. Na nosa comarca de Barcala a sociedade Unión Barcalesa de La Habana creou tres(en Cobas, Aro e Seoane), e outras dúas (Liñaio e A Baña) foron obra de outras sociedades do alén mar, financiando tamén os salarios dos mestres e gastos de funcionamento dos centros.

Foi coa chegada da primeira etapa democrática coa proclamación da II Republica, cando a política educativa enche de ilusión ao Ensino: declarouse a Primaria gratuita e obrigatoria e en dous anos creáronse máis de 10.000 escolas. Tamén se reformou o Plan de Estudios de Maxisterio e saíron os mestres mellor formados de toda a Historia de España. Aprobáronse os Dereitos dos nenos, do home e da muller. Os intelectuais desprazábanse ós pobos nas Misións Pedagóxicas con teatro, cine e bibliotecas, porque unha xeneración buscaba transformar o país a través da educación. Pero pagaríano moi caro. Xa o triunfo dos conservadores, nas eleccións de 1933, puxo fin a todo o labor educativo dos dous primeiros anos da República

Cando a Fronte Popular de esquerdas gañou as eleccións do ano 1936, o resultado electoral derivou no golpe de estado dos conservadores: desmantelouse o sistema educativo erixido pola República: 500 mestres foron fusilados, 25.000 represaliados e o 10 % do Maxisterio inhabilitado, implantándose unha dictadura durante 40 anos coas conseguintes repercusións políticas, sociais e educativas. María Antonia Iglesias, no seu libro Maestros de la República. Los otros santos, los otros mártires, elabora un sobrecolledor relato sobre a saña, a crueldade e a vileza con que se levou a cabo a represión contra o colectivo dos mestres republicanos que só quería gañar a guerra contra a incultura que asfixiaba á xente maís pobre e desfavorecida. Tamén o noso Manolo Rivas en Que me queres amor?.

Escuela Nacional Mixta de Arzón -Negreira-1958

O Franquismo foi a etapa máis negra da historia da Educación en España. No período 1939-1953 (14 anos) creáronse 6.000 escolas, 4000 menos que nos dous primeiros anos da República. En 20 anos (1939-1959) 6 institutos.

Co desenvolvemento industrial dos anos 1970 e a necesidade de man de obra especializada e logo coa chegada da Democracia implantáronse o Ensino Primario Obrigatorio (EXB) e posteriormente a secundaria obligatoria (ESO) para todo o alumnado. A partires do 1988, en que por primeira vez en España estivo escolarizado o 100 % do alumnado, a construcción de colexios e institutos supuso o gran cambio do sistema educativo que por primeira vez facilitou o acceso ás universidades das clases tradicionalmente máis desfavorecidas e unha escolarización para todos.

Instituto Xulián Magariños-NEGREIRA

Na actualidade estase comezando a desmontar o entramado educativo tanto en Primaria como en Secundaria, coa supresión de milleiros de prazas de profesores (este ano en Galicia acadan xa as 5.800), tamén foi eliminada a gratuidade dos libros de texto, aumentaron un 38 % os recortes nos comedores escolares e moitos institutos víronse obrigados a suprimir as clases de reforzo, a atención ás bibliotecas e algúns profesores a ter que dar clases de materias alleas á súa especialidade.

A precariedade a que se está levando o sistema público de ensino responde máis a motivos ideolóxicos da dereita que a causas de tipo económico, como o demostra o feito dos incentivos que a administración pública está a aprobar para apoiar ao ensino privado concertado e as descalificacións que estes políticos están a manifestar contra o profesorado do ensino público. Trátase da recuperación duns privilexios de clase que a socialdemocracia extendeu a todos os cidadáns.

A educación constitúe un instrumento indispensable para que a Humanidade poida progresar cara os ideais de paz, liberdade e xustiza social; está nas mans dos propios interesado conservar este dereito ou aceptar a renuncia ó mesmo.

TAMÉN O RELOXO

2011-10-16T17:56:00.010+02:00

Ponte Maceira (Foto López Tuñas)

Un dos agasallos que nos trouxo este atípico outono é o de poder disfrutar dun tempo de verán desubicado. ¡Estarás contento! é o comentario que a diario escoito entre sorrisos da boca dos meus amigos, sabedores do aprecio que lle teño ó sol, á calor e á claridade. Tamén o de poder disfrutar en Ponte Maceira, sentado na terraza do Restaurante que agora ocupa a casa do que foi un antigo muíño, entre o ruxe-ruxe da auga da pequena fervenza que garante o suministro aos tradicionais trituradores de gran da outra banda do río e a pracenteira compaña de Luz, que acaba de voltar dunha das súas viaxes profesionais.

Ponte Maceira é un luxo, tamén o pasmo para os miles de camiñantes que dende Compostela chegan polo Camiño de Fisterra e alí se prantan, ollando durante non se sabe canto tempo un dos lugares máis fermosos da nosa Galicia. Aquí temos a sorte de que conflúen todos os elementos característicos da nosa paixase: O río, a ponte e os muíños; o pazo, a capela, o horreo e o pombal; todo adobado cunha mestura de verde e ceo que é unha borracheira para os sentidos.

Reloxo de Ponte Maceira

Como en todo lugar que se estime non pode faltar o reloxo, o fermoso reloxo de sol que dende a outra ribeira olla con tristura e ata xenreira o desprezo co que o ignoran os axentes da modernidade que flúen pola ponte, descoñecendo que el foi o rei, a vangarda da ciencia e o representante de Cronos que, sen pilas e outras andrómenas, durante séculos ven berrando as horas do día a todos os que por alí pasan sen que agora ninguén o escoite.

Sabe que foron eles os que ensarillaron todo cos fusos horarios, a hora GMT e co dalle que dalle de adiantar e atrasar cada ano as agullas desas perralleiras maquiniñas que tanto se poden vender nos mercadiños a prezo de saldo como se disfrazan de xoia para sacar milleiros de euros a aqueles que gozan de facer ostentación pública do seu diñeiro.

Hoxe decíamo: A súa estirpe remóntase dende uns 3500 anos, cando os exipcios fabricaron un destes reloxos solares e dividiron cada un dos 365 días do ano en 24 períodos chamados horas, logo a través dos babilonios chegaron a Grecia e posteriormente a Roma . Xa Plinio o Vello, no século I, relata na súa Historia Natural como era o funcionamento do que o Emperador Augusto mandou colocar no Campo de Marte para marcar as horas pola sombra que no chan proxectaba un obelisco de pedra.

Tamén se lle chama cadrantes solares e o gnomon ou triángulo metálico que proxecta a súa sombra na pedra debe ter o ángulo agudo inferior coa mesma amplitude que a latitude xeografica do lugar onde está ubicado e a hipotenusa debe mirar cara a Estrela Polar.

O insigne xeógrafo e profesor da Escola Universitaria de Formación do Profesorado de Santiago de Compostela F. Xavier Río Barxa, explicaba na súa clase de Didáctica da Xeografía como podemos calcular de xeito práctico a Latitude xeográfica de calquera punto ou lugar: “Cravando no chan un pao perfectamente vertical nos días dos equinoccios de primavera ou outono; ás 12 horas solares a amplitude do ángulo que forma co cordel, que dende o final da sombra se una coa parte superior do pau, é coincidente coa latitude do lugar. Tamén se pode facer nos solsticios (verán e inverno) sumando ou restando a ese ángulo 23º27´30” que é a distancia que se desplaza o Sol dende o equinoccio ó solsticio”.

Cando o uso dos reloxos persoais era aínda un privilexio dos máis favorecidos, nas sociedades modernas colocábanse nas torres e nos lugares máis outos para anunciar coas súas campanadas as horas a todos os veciños. Foi o indiano Manuel Negreira o que donou ó pobo o que hoxe coroa a Casa do Concello, daquela Cárcere do Partido Xudicial. Este benefactor que construiu un fermoso edificio na Rúa da Cachurra e fixo diversas donacións ó vecindario mereceu a honra dunha rúa, paralela á Praza do Cotón.

Seria de xustiza que o reloxo do Concello non fixera compaña na súa soedade ao noso vello amigo de Ponte Maceira e de novo volvera a formar parte da vida común de todos os que moramos nesta vila.

CILENA

2011-10-08T19:55:00.031+02:00

Alí onde o río Támara (Tambre) busca a saída cara o mar entre outeiros verdes e veigas feraces vivía Cilena. Dende o alto do monte as casas do poboado baixaban pola ladeira ata estenderse perto da ribeira, botándose fora dos muros que protexían o castro. Coa “pax romana” esa comunidade de agricultores e gandeiros acabou estendéndose ata a fértil veiga fluvial.

Cando era máis nova ó remate dos labores gustaba de sair pola ribeira a percorrer as carballeiras que no verán daban sombra ó longo de todo ese lado do río, sentarse nas pedras para ver decorrer as augas e refrescar os pés. Coñecía que a unha legua (4.443 m) augas abaixo, unha ponte cruzaba o cauce e por ela dende Brácara (Braga) pasaba unha calzada, a Vía XX ou Per Loca Marítima, transitaban viaxeiros a cabalo, soldados e carros que iban cara Grandimirum (Brandomil?), Brigantium ou a mesma Lucus, capital dun dos tres conventos xurídicos da provincia romana de Gallaecia.

Ara a Coso- Logrosa

Aínda hoxe a ambalas dúas beiras, desaparecida a ponte que logo chamaron Pías, algúns lugares como Viceso no concello de Brión ou Vilaserío no de Negreira conservan as súas raices toponímicas: Viae accessus (camiño da vía ) e Vilae accessus (camiño da granxa). Ao pé do lugar onde se atopaba a ponte na aldea de Pontevedra ( Pons Vetera ou ponte Vella), parroquia de Liñaio, existe na actualidade unha capela adicada á Virxe do Bó Suceso que parece ser unha cristianización dun lugar de culto aos deuses viales. Recentemente localizouse un tramo esquecido da calzada na parroquia de Xallas, a Costa da Brea, duns catrocentos metros de lonxitude que discurre polo medio dunha ladeira en dirección Norte - Sur cun trazado rectilíneo, dúas características das calzadas dese tempo.

O seu pai Atius púsolle o nome de Aebura Cilena porque a súa familia viña dos cilenos, pobo castreño do convento lucense situado entre os ríos Ulla e Lérez do que Ptolomeo, Idacio e Plinio sinalaron como capital a Aquae Celenae a actual Caldas de Reis onde tamén estaba situada unha das mansións da Vía XX.

A familia, o traballo e a relixión condicionaban a súa vida. Facía pouco que, cumprindo unha promesa adicara un ara a Coso, deidade celta da guerra sincretizada en Marte. Fora en agradecemento ós desexos cumpridos coa súa axuda e quería deixar constancia en pedra dos favores recibidos, porque os recordos pérdense salvo que os acontecementos volvan a pasar outra vez pola memoria. E así, máis de mil cincocentos anos depois, o seu recordo permanece ó atoparse a pedra que con tanto agradecemento pagou en honra de Coso.

Cóntanos o historiador Xosé Luis Armada Pita que no proceso de cristianización da Gallaecia os templos adicados a Santa Eulalia, martir emeritense, foron superpostos sobre complexos culturais e funerarios romanos, por eso no adro e no entorno da igrexa de Santa Baia (Eulalia) de Logrosa descubríronse dende 1876 dúas estatuas, dúas aras adicadas a Xúpiter e dúas estelas funeraria, expostas no claustro do Museo do Pobo Galego en Santiago de Compostela, xunto coa memoria pétrea de Aebura Cilena que di :

E. COSO DO/MINO AE/B (URA) ATI(FILIA) CIL(ENA)/EXS VO/TO P(OSUIT)

Ó deus Coso, noso señor, púxolle (esta ara) Aebura, filla de Atius, do pobo dos Cilenos, porque o tiña prometido.

RESTOS ARQUEOLÓXICOS ROMANOS DE LOGROSA-NEGREIRA

Ara a Xúpiter

A Xúpiter, O Mellor, O Supremo púxolle esta ara co seu diñeiro S.M.

(Consagrado) ós Deuses Manes (Aquí xaz) Aurelius Aurelianus de 36 anos.

CON BO PÉ….!!!!

2011-09-27T21:35:00.005+02:00

….e gran capacidade goleadora acaba de debutar no mundo do futbol Marcia Tuñas, neta do que foi estrela do deporte mexicano Juan Tuñas “Romperredes", xogador do América co que gañou varios campeonatos de Liga. A familia Tuñas é oriunda da parroquia de Aro, no Concello de Negreira, dende onde emigrou hai xa moitos anos o seu bisavó de quen herdaron esa xenética que axudou a prestixiar o futbol cubano e mexicano.

Cravar 6 goles nun partido de debut, co equipo do Instituto Cumbres, é todo unha proeza que de momento nen sequera Messí logrou. Parece xa que Marcia está chamada a facer historia no mundo do balompé.

Marcia e o seu pai Manolo en Tuñas-Negreira

Con motivo da final do Campeonato do Mundo de Futbol que España gañou, Marcia e o seu pai Manolo acompañáronnos en tan triunfal acontecemento aquí en Negreira. Non quixeron perderse esa efeméride na terra dos seus antergos e a xornada foi toda unha festa. Un día inesquecible no que coñecemos directamente, en boca de Manolo, a biografía do seu pai Juan Tuñas “Romperredes” chamado así polo seu potente chupinazo que tronzou varias veces as redes da portería contraria.

O seu debut no futbol cubano levouno a participar coa selección dese país no Campeonato do Mundo de Francia en 1938 onde foi semifinalista e os seus exitos continuaron en México como futbolista profesional. Esta gloria do fútbol que recibiu entre outras distincións a Medalla ó Mérito Deportivo de Cuba estaría hoxe moi feliz, se seguira entre nós, porque os éxitos futbolísticos da familia teñen xa continuidade na persoa de Marcia.

Juan Tuñas : De tal pau.....

CRÓNICAS TAURINAS

2011-09-15T14:56:00.014+02:00

¡ Que ven o toro!

Sin duda los acontecimientos más importantes en la vida de los pueblos son aquellos que por su impacto emocional quedan grabados para siempre en el imaginario colectivo y su testimonio oral se va trasmitiendo a través de generaciones ayudando a mitificar el recuerdo .

Negreira 1952

El tableteo de los martillazos subía lentamente por la Carrera de San Mauro como una enorme traca que anunciaba el inicio del gran acontecimiento. Mientras los carros trasladaban la madera del aserradero cercano, numerosos vecinos comprobaban como, poco a poco, comenzaba a elevarse a los pies de los centenarios muros del Pazo del Cotón toda la estructura. En ese punto, el Alcalde Abeijón había sido claro: “¡ E si non temos Plaza de Toros , faise!”

Difícil, desde luego, el año 1952. Con el auge de las de Santa Comba por la fiebre del wolframio, las ferias de Negreira, base del comercio local, parecía que se estancaban y eso no se podía permitir; Noya avanzaba y sus corridas de toros eran famosas en toda las comarcas limítrofes. Había que colocar a la Villa en el lugar que le correspondía como capital del Partido Judicial.

Era necesario un golpe de efecto, no había duda y como comienzo por San Juan se organizarían las fiestas más importantes que nunca hubo en Negreira. Comerciantes, profesionales, personas de valía que pueden aportar sus ideas y su trabajo, todos al unísono: ¿qué quieren toros?: ¡pues toros, pero de los de verdad! Y nada de discusiones sobre si las verbenas se celebran en la zona de arriba del pueblo o en la de abajo ¡en los dos lugares a la vez y con las mejores orquestas!.¡Vamos a reventar el pueblo…!

Una comisión de vecinos se desplaza a los páramos de Salamanca para comprar dos ejemplares, de los buenos, de los grandes. Los toreros sin problemas, en la Escuela de Tauromaquia de La Coruña se conseguirá una cuadrilla con los mejores. Lo de los permisos, todo solucionado, ya de eso se encarga el Alcalde que además es amigo personal del Gobernador Civil; todo el mundo en movimiento…¿los caballos?: los del Pazo del Cotón para los alguacilillos y los del carro de las gaseosas de Castiñeiras para arrastrar los toros. Incluso la FINSA prestará la madera de su aserradero para la construcción de la Plaza. El éxito está garantizado.

Durante días, cientos de vecinos desfilan admirando el “coliseum” nicrariense, la expectación es cada día mayor, se habla de parroquias enteras que bajarán a la Villa para el acontecimiento:¡ Esto va a ser un abarrote!

El día veintidós de junio, grupos de nicrarienses se desplazan a Santiago de Compostela para esperar a los toros que llegan de Salamanca en el camión “Saurer” de Antonio Fabeiro. Al lado de la Alameda compostelana se reúnen los curiosos para admirar, a través de la reja de las jaulas, los dos enormes morlacos.“Este aínda pasa , pero o outro, a ver quen é o chulo que se lle pon diante”, comenta ufano el chofer del camión. No habrá problema, primero saldrá el más flaco y luego ya se irá animando la cosa, sentencia uno de los organizadores. Por las principales rúas de Compostela, el coche con altavoces enviado al efecto, propagandea el evento :¡Toros en Negreira, el próximo días 24 de junio, dos hermosos toros, de la ganadería…

Alguacilillos

MORIR DE ÉXITO

La mañana de San Juan amaneció acribillada por las alegres notas de la Banda de Música “A Parrula“ que acompañada de intermitentes disparos de cohetes anunciaba a los vecinos un luminoso día de gloria. Las entradas estaban aseguradas pero había que apresurarse para ocupar los mejores lugares en las gradas.

A las tres de la tarde comienza la invasión: hileras de coches desembocan en las calles del pueblo por la carretera de Santiago mientras por el Puente Negreira cientos de vecinos del Concello, a pié y a caballo, invaden las calles como una auténtica riada humana.

En poco tiempo la Plaza está ya abarrotada y centenares de frustrados espectadores derriban la puerta para acceder a los tendidos, provocando que una pequeña parte de la grada Oeste se hunda, afortunadamente sin daños personales. En la tribuna, Secundino el Municipal se justifica ante el Alcalde : “¡ Don José, faría falta un batallón do Tercio para parar a toda esta tropa!”.

En la Capilla del Pazo los toreros, debidamente escoltados por la Guardia Civil, pues se habían negado a enfrentarse a esos toros, piden fervorosamente al Supremo un lugar confortable en el más allá por si éste fuera su ultimo día de gloria. Entretanto, desde el ruedo, los fotógrafos disparan sin cesar sus cámaras ante las numerosas solicitudes de los que pretenden inmortalizar su presencia en tan importante acontecimiento.

Las notas de un pasodoble torero interpretado por la Banda Municipal de Santiago dan inicio al paseíllo y todos los prolegómenos protocolarios de las grandes tardes taurinas. Con el primero de la tarde, ya se masca el plante de los toreros; sólo el grito de ¡cobardes! cantado al unísono por toda la plaza anima al más parecido a Manolete a lidiar a trancas y barrancas y dar muerte al astado.

El primero de la tarde

La salida del segundo sí que hace enmudecer al respetable y las exclamaciones de asombro ante el tamaño del cornúpeta acrecientan el pavor de los torerillos, esta vez parapetados en los burladeros y dispuestos a vender cara su vida antes de volver a pisar el ruedo. Insultos, sombrillazos desde los tendidos, gritos…ni los más alegres pasodobles animan a los lidiadores a encararse con su enemigo que trota alrededor de la arena mirando desafiante al tendido.

Los minutos imponen el silencio y la sensación de que algo tiene que pasar para romper el incómodo “impasse”.....¡y vaya si pasa!: aburrido el monstruo por falta de contrincantes, de una cornada cuelga en el éter las tablas de la barrera y se va por el hueco de las gradas derribadas. Sólo unos segundos bastan para pasar de la calma al terror: ¡el pánico y el espanto se apoderan de toda la plaza!, la desbandada es general, los espectadores encaramados en las ramas de los “carballos” circundantes se tiran al suelo para huir despavoridos: gritos, golpes, atropellos, empujones, el sálvese quien pueda impone su ley.

Las calles vuelven a inundarse con el gentío, pero esta vez en desbandada y buscando refugio en el techo de los coches, en los portales de las casas, en el Pazo del Cotón que abre sus puertas para acoger a los despavoridos que huyen ante los gritos ¡que ven o toro!...La marea humana fluctúa una y otra vez en distinta dirección según las informaciones de que al astado se le ha visto en un lugar o en el otro.

El segundo de la tarde

A las seis de la tarde, las autoridades locales reciben la noticia de que el enorme morlaco, el transgresor aguafiestas, mientras pastaba apaciblemente en la cantera de Vilachán, cayó fulminado afectado por hemorragia interna, ante el piquete de la Guardia Civil que lo había localizado.

Pero durante el resto de la jornada el miedo impone su ley. Negreira es ya un hormiguero en desbandada. Ni las orquestas de la verbena logran calmar al respetable que entre pasodobles y anuncios de prendas extraviadas se dispara como un resorte ante el grito ¡que ven o toro!.

La vuelta a la calma de los días siguientes transforma el miedo en risa, las innumerables anécdotas ocupan las barberías, los lavaderos, las tiendas y las sobremesas. Cada persona, una historia. Los más importantes periódicos de Galicia se hacen eco del acontecimiento, ¡hasta saiu no ABC ¡ es el comentario general.

Y no hay duda, en el Casino las fuerzas vivas anuncian el consenso : ¡Tenemos que formar una comisión para construir una plaza de toros!.

(FOTOGRAFÍAS : Archivo personal de Mª Lourdes Abeijón Caamaño )

DON VICTORIANO

2011-09-06T22:35:00.028+02:00

Os impactos do bastón na porta de madeira resoaron entre a choiva e o vento na Carreira de San Mauro. De seguido foi o vozarrón do médico Fabeiro o que cortou , coa luz do mencer, as últimas tebras : ¡Isolino, xa eres avó, alá deixei na casa do teu fillo un novo soldado!

Ao contrario do seu compañeiro de promoción, Castelao, a Medicina era a súa vida. Desprazábase a cabalo até as máis lonxanas aldeas para atender os partos complicados, as febres malignas ou a tise que tantas víctimas producía. O seu estipendio era nada, por eso o señor do Pazo gozaba do aprecio dos veciños.

O médico Fabeiro, Don Victoriano Fabeiro García (1879-1951), fixera bo aquelo de que o amor está por enriba das ideoloxías. Membro da máis importante familia dos conservadores de Negreira casou con dona Teresa Caamaño Ferreiro, dona do Pazo do Cotón e a máis importante vinculeira da familia liberal dos Caamaño. Aquelo foi un estoupido social que ninguén entendiu, porque esnaquizou o esquema político das forzas vivas desfacendo a dicotomía liberal-conservadora que foi o eixo da estructura de poder da Restauración.

Camiñou na política da man do seu sobriño, o Deputado en Cortes Don José Reino Caamaño. Segundo recolle Amancio Liñares no seu libro O Val de Barcala 1900-1936, foi alcalde de Negreira por primeira vez en 1922 e logo en 1930 e polo Partido Republicano Conservador dende 1931 cando a súa candidatura acadou nas eleccións a totalidade de concelleiros da Corporación. Repetidas as votacións, por consideralas técnicamente imposible o Comité Electoral de Compostela, o resultado foi o mesmo. En 1934, despois da victoria dos partidos conservadores nas Eleccións Xerais e a disolución das deputacións provinciais de esquerdas, como a de Pontevedra, ocupa a presidencia da de A Coruña durante uns meses.

Na etapa republicana, acometeuse a construcción da estrada de Negreira ó Marco do Cornado, na Vila mudouse o Concello para a nova Casa Consistorial adquirida ao efecto na Carreira de S. Mauro e colocouse o primeiro surtidor de gasolina na Calle Canalejas, actual Rúa da Cachurra.

Tamén viviu dende o Concello as duras folgas dos canteiros que estaban a traballar na estrada en construcción, na de Muxía e na Ponte de Ons, onde houbo importantes conflictos polo recorte de dereitos que os traballadores sufriron dende o acceso dos conservadores ao goberno republicano, sucesos que levaron á Alcaldía a enfrontamentos coa Sociedade de Oficios Varios de Negreira, A Baña e a súa comarca. Os locais de dita asociación, no lugar da Chancela, foron clausurados dúas veces e a súa xunta directiva detida no cárcere por orde guvernativa.

Deixou Victoriano Fabeiro o cargo no mes de outubro de 1936 co nomeamento do novo alcalde franquista.

Logo da súa morte, unha comisión veciñal erixiu un busto por suscrición pupular na entrada do Colexio Público, obra do escultor nicrariense Andrés Barbazán, e hoxe un enxamio de meniños xogan arredor nun dos parques infantiles que o Concello construíu na súa contorna.

D. Victoriano na homenaxe ó deputado Reino Caamaño-1932

BIBLIOGRAFÍA:

O Val de Barcala 1900-1936-X.Amancio Liñares Giraut-FEIRACO-1986

Negreira na Guerra do 36-X.Amancio Liñares G. -Edicións do Castro- 1993

Política e Provincia. A Deputación da Coruña na II República-Emilio Grandío

Arquivo Municipal do Concello de Negreira.

AMIGOS PARA SEMPRE

2011-09-03T11:41:00.013+02:00

1983

O povo está empapelado e Gildo Capeáns e Luis Pazos están en buliga. Chegan o día dez os amigos de SERZEDO acompañados polos de Marinha Grande. Pero non é un partido de futbol ocasional e ordinario, non. É a embaixada deportiva do povo portugués que está irmanado-geminado- con Negreira.

Hai 30 anos que o equipo de futbol Veteranos de Negreira comezou a relación con Serzedo, que se foi consolidadando e agrandando nun exemplo de amizade, respeto e convivencia cultural, porque somos todos da familia, irmáns. Cada ano, alternando ambolos dous concellos, retómase a pugna de quen trata mellor a quen. Abrazos, futbol, actos protocolarios, intercambio de agasallos, xantares familiares. A amizade entre os povos en estado puro.

Veteranos de Negreira en Serzedo

Os actos de irmanamento non deben quedar en acordos institucionais, por iso se oficializou o que xa era un feito e ese é un mérito que lle debemos as persoas que iniciaron esta convivencia e que ao longo do tempo seguen a mantela. Unha aportación ao que debería ser a construcción da Europa dos povos e das persoas.

En Serzedo, o 25 de agosto de 1990, o Concello de Negreira asinou o protocolo de irmanamento acompañado de case 300 barcaleses; aquelo foi unha festa na que cada un fixo as mellores aportacións da súa música , da súa cultura e do seu futbol.

No ano seguinte o acto repetiuse en Negreira e aínda hoxe, nas noitiñas de verán, parece escoitarse as voces do Grupo de Fados de Coimbra na Praza do Cotón. Aqueles días actuaron os grupos folklóricos e musicais daquí e dacolá , as bandas de música e as pandereiteras, e a convivencia foi todo un derroche de celebracións e amizade. Tamén exposicións na Casa da Cultura na que os nosos irmáns serzedenses amosaron o mellor da súa terra. Logo, durante anos continuaron os intercambios e as visitas familiares en determinadas datas.

O Sr. Martíns, O Dr. Rocha, Aurelio Morais, Xaquín…tantos amigos da outra banda da raia e as súas familias xa están para sempre na memoria de todos nós e seguramente dentro de poucos días algúns deles alegrarannos coa súa presenza. O deporte non é só un agarimo para o corpo e a mente, tamén como neste caso un exemplo de convivencia, respeto e amizade, os mellores lazos para xunguir as persoas e aos povos.

En Negreira diversas asociacións veciñais están a realizar un importante labor no campo deportivo e a súa incidencia social e educativa entre os nosos xóvenes é innegable. Tamén o fútbol veterano, despois de tantos anos, segue ahí presente . Sería bo que se retomara de novo ese compromiso municipal asinado hai tanto tempo entre Negreira e Serzedo e a relación se extendera tamén a outros campos pois as dúas comunidades teñen moito que aportar. Resultaría sen dúbida beneficioso para todos.

Estamos seguros que o encontro cos amigos portugueses do día 10 vai ser toda unha festa. Vaia tamén a nosa felicitación para os promotores.

ALBUM


Visita as adegas de O Porto

Recepción no Concello de Negreira

Sinatura do Irmanamento en Negreira-1991

Mulleres de Serzedo tecendo o escudo de Negreira que preside o Salón de Plenos

Gildo Capeáns cos amigos de Serzedo

O Dr.Rocha, Alcalde de Serzedo, con Miriam e Conchita

Chegando a Serzedo

HOXE FOTOS

2011-08-27T20:05:00.022+02:00

Utilizo parte das vacacións para poñer en orden o arquivo fotográfico. A tarefa non é doada, é necesario analizar, ordear e pararse de vagar en cada unha das imaxes. O tempo conxelado actúa coma un dispositivo que fai disparar as lembranzas, as sensacións, emocións e afectos que foron quedando polo camiño e que xa teñen existencia tan só na memoria e nas imaxes.

A medida que se clasifican vaise recompoñendo a Historia da nosa sociedade e das nosas vidas. Tamén explican como o compromiso social de algunhas persoas foi determinante para acadar o grao de desenvolvemento do que hoxe disfrutamos .

Na fotografía superior apréciase ao vecindario dunha aldea de Barcala facendo a pavimentación do seu lugar. Extensión Agraria e o Clero foron os principais promotores do desenvolvemento desta comarca na segunda metade do século XX.

Na década dos 50 do pasado século, a sociedade barcalesa era eminentemente agrícola, cunha economía de subsistencia e coa emigración como soporte básico para a maioría das familias.

SERVICIO DE EXTENSIÓN AGRARIA

Entrega das primeiras vacas frisonas polo SEA o 21 de maio de 1959

En 1955 e como consecuencia do Convenio de Cooperación entre os governos de España e dos Estados Unidos, pola sinatura dos acordos de creación das bases militares en España, naceu o SERVICIO DE EXTENSIÓN AGRARIA, asesorado por técnicos dese país. A Axencia nº1 de España foi a de Negreira, como consecuencia de ser a Comarca de Barcala onde se iniciou a primeira Concentración Parcelaria de Galicia, en S.Xoan e Ordoeste.

O organismo recén creado e os técnicos e persoal que formaron parte da oficina foron os principais impulsores da modernización e da promoción técnica e social da nosa bisbarra. As innumerables melloras introducidas polos técnicos de Extensión deron lugar a un cambio sustancial nas estruturas agrarias: A formación dos labregos e labregas, a introducción do millo híbrido, o control de plagas, introducción do ensilado, a repoboación forestal e o fomento do cooperativismo e das concentracións parcelarias foron fundamentais , xunto con outras melloras, para o desenvolvemento do campo.

Amador Rodríguez Troncoso impartindo un cursiño

Os axentes do Servico de Extensión pasaron a ser uns elementos dinamizadores da vida sociocultural e política e influíron moi positivamente na transición á Democracia: Antonio Campos, Joaquín Buergo, Maria Rosa Silva, Mita Álvarez, Juan José Cruz, entre outros, participaron activamente na creación da vida asociativa e política de Negreira.

As primeiras iniciativas a título individual xa foran promovidas polo farmacéutico local Antonio Fabeiro García.

Antonio Fabeiro co primeiro tractor chegado á comarca

A familia Fabeiro era o fiel exemplo da burguesía emprendedora fronte á fidalguía rentista, que tan ben recolle Gonzalo Torrente Ballester na súa novela Los Gozos y las Sombras. De ahí a confrontación política cos señores do Pazo do Cotón resolto logo co parentesco entrambas familias. Promoveron na localidade a Electra de Negreira que abastecía de enerxía á Vila, un banco, unha ferretería e outros negocios. Antonio Fabeiro creou a primeira industria láctea de Negreira –ILNE- para a fabricación de queixos, experiencia que non fructificou debido a escasa producción de leite na Comarca, precisábanse 500 litros diarios para sostela. Ademáis, crearon o primeiro Supermercado e unha importante explotación gandeira no monte Corzán, onde levaron a cabo un programa de roturación da terra e repoboación forestal, así como outras empresas. A dedicación de Antonio Fabeiro á promoción do campo mantívose logo coa colaboración co Servicio de Extensión nas demáis iniciativas que se tomaron na Comarca.

AQUELES CREGOS

D.Bernardino, cura de Monte, con Antonio Campos no SEA

O Concilio Vaticano II deu lugar a un cambio de mentalidade en parte do clero; en Barcala confluíron unha serie de curas comprometidos co desenvolvemento da sociedade dese momento: Francisco Graña de Ordoeste, Bernardino de Monte, José Montes e Batolomé Sánchez en Negreira, Basilio en Landeira, Jesús en Lueiro, Pastoriza en Agrón e Toxo en Cabanas entre outros. A súa colaboración coa Axencia axudou a involucrar aos seus feligreses, maioritarimente dedicados ao campo, nas actividades da mesma, transformando os teleclubs das parroquias en centros culturais nos que se organizaban xuntanzas, debates e conferencias.

O labor realizado entre os máis novos foi encomiable, coa implantación da XARC na que centos de mozos e mozas participamos activamente nas actividades que este movemento organizaba aplicando unha pedagoxía activa baixo o lema de Ver-Xulgar-Actuar. A organización da comarca foi punteira en Galicia coa axuda de Xaquín Gómez Barros, consiliario deste movemento.

Pero a acción fundamental sen dúbida foi a creación do Consello Interparroquial de Cáritas que promoveu a constitución da gran cooperativa intercomarcal e o edificio que a albergou.

FEIRACO

Jesús García Calvo preside unha das primeira asembleas de FEIRACO

Constitúe sen dúbida a matriz do desenvolvemento de Negreira e a súa comarca. Dende os primeiros momentos, Jesús García Calvo, rexistrador da propiedade, ocupou a presidencia da Cooperativa e foi a locomotora que levou aquel ilusionante proxecto a convertilo no que hoxe é. Creada no ano 1968 con 400 socios, aglutina a 3650 e xera máis de 200 empregos directos. Pioneira en sistemas de producción industriais, ademáis de industria láctea ofrece unha ampla gama de servicios ós seus asociados.

Suso de Toro,Aurora Plata,Tere, Santy e Cristóbal Ramírez profesores do CFR

E dentro das importantes institucións que contribuíron á promoción sociocultural de Barcala temos que resaltar tamén ó COLEXIO FAMILIAR RURAL que en réxime de internado e dirixido polos pais e profesorado contribuiu a formar un bo número de mozos e mozas do campo. O importante elenco de profesores e profesoras que formaban parte do Claustro foi todo un exemplo de compromiso e dedicación e contribuíu tamén dun xeito moi positivo á formación e cambio de mentalidade da xente máis nova.

A fotografía ten pois un forte carácter histórico que nos pode axudar a coñecer a realidade dunha época que xa se diluiu na néboa do tempo.

Millo híbrido do Coto Escolar

CAAMAÑINES E O TIRATACOS

2011-08-14T15:45:00.004+02:00

A miña compañeira de docencia Zeltia Labraña é membro da Asociación Galega do Xogo Popular e Tradicional e tivo a amabilidade de invitarme a través de Facebook a participar no V CAMPIONATO DE TIRAPEDRAS DA GALIZA CENTRAL que se celebrará en Melide o 18 de agosto. Dese tradicional lanzador que na nosa comarca sempre se lle chamou o tiratacos.

Sen pecar de modesto teño que confesar que as miñas habilidades no tiro mecanizado de pedra nunca pasaron de escorrentar as bandadas de paxaros que acudían á roubacha a unha enorme cerdeira na horta de meu avó. O día que un despistado merlo se cruzou na traxectoria dun dos proxectís entráronme os remorsos e fíxenme obxector, paseime á escopeta de balíns e adiqueime a furar latas de pementos.

Non foi este o caso do meu compañeiro de estudos Caamañines. Dende moi noviño converteuse na preocupación das troitas e dos rapazolos que ousaban turrarlle polo xenio. Como tiña a posibilidade de aprovisionarse dos mellores recortes de gomas e coiros na zapatería do seu veciño Arturo, foi experimentando ata que logrou un dos aparellos de precisión máis envexados en toda a comarca. O seu campo de tiro era a Praza do Cotón onde cada día ía anunciando a todos os nenos de Negreira cos peniques nas campás da Capela os seus progresos en tiro curvo.

Co paso do tempo a protagonista xa foi sendo a campá pequena, a ademiración polo noso John Wayne ía a máis e un bo día convocouse á rapazada da Vila para a meirande exhibición que se recorda: Alí, todos xuntos, poidemos comprobar como de vinte e cinco tiros dende o fondo da praza bateron 23 na campá pequena. O evento foi comentado durante moito tempo e nin os máis chulos poideron sequera achegarse a este record.

Así que, amiga Zeltia, falarei con Caamañines- agora Xesús- e si se anima a recuperar as habilidades infantís nesta practica de seguro que deixará abraiados a todos os participantes no Campionato.

AQUÍ NO MEDIO

2011-08-07T19:59:00.005+02:00

Getaria

Exactamente na Musika Plaza disfrutando dunha apacible mañá de domingo. Á esquerda, na fachada dun edificio, un gran letreiro que di- en inglés- que estamos en Euskadi e que non é nin España nin Francia. E á dereita unha oficina da Banca Cívica. Para coñecer un lugar nada mellor que situarse no medio e mirar para os lados.

Zarauz é o sitio ideal para pasar unhas vacacións apacibles porque ten todos os ingredentes para disfrutar dun grato verán, lugar de contrastes tanto estás a 29 graos de temperatura como sopra unha galerna e en poucas horas recomponse todo de novo. Enclave tradicional de vacacións da burguesía vasca reflicte en moitos dos seus edificios que iso de que somos iguais por vivir nun mesmo país, falar a mesma lingua e ter a mesma cultura, tararítarará.

Zarauz

Onte poidemos percorrer o longo paseo que pola beiramar leva ata Getaria, berce de Juan Sebastián de Elcano, o primeriño en dar a volta ao Mundo- Primus circundediste me- e percébese o moito que o aprecian neste antigo porto baleeiro pois son abondosas as estatuas dos máis diferentes estilos e non é para menos. Nunha soa mañá disfrutamos dun casamento en euskaro, o aurresku diante do Concello, un concerto da Banda, que por certo interpretou uns marabillosos pasodobles, chistu e txakolí. Estaban en festas e pasear polas súas rúas era como andar por unha romaría.

Getaria

Por iso hoxe toca descanso e navegar polas diferentes páxinas dos xornais. Público fala do próximo aterraxe do B-16 en Madrid e segundo di asesorado por Rouco para atacar ás leis de España. Xa é a terceira vez que este Xefe dun estado confesional viaxa subvencionado polas institucións públicas para atacar as leis que aproba o Parlamento Español. Se do que se trata é de dar unha patada nos estamentos inferiores de Blancanieves y los siete enanitos, paréceme que non era preciso tanta impedimenta, aínda así rememórame aqueles congresos eucarísticos da época dourada do fascismo.

Pero estamos de vacacións e ímonos para o Kulixka, que nada mellor que un peixe fresco degustado ollando cara a Gran Bretaña – mar en medio- e logo despois xa se verá.

HISTORIAS DE LOCOS

2011-07-24T15:40:00.014+02:00

En Noruega acaban de asesinar, al menos, a 85 de los futuros líderes del Partido Socialdemócrata y además casi destruyen la sede de la Presidencia del Gobierno. La policía de ese país si se descuida , publicita al criminal con todo su curriculum antes de cometidos los crímenes, con muchísima más celeridad sin duda que la de personarse en el lugar de la matanza, hora y media después del aviso. Resulta que al Inspector Caldas-A Praia dos Afogados de Domingo Villar- le ha ocupado 502 páginas detener al asesino de Xusto Castelo, pero claro se trataba de un “mariñeiro” de Panxón y en este caso es “un loco” noruego. Mal lo tendrían estos nórdicos si tuvieran que vivir de la Literatura.

Noruega es uno de los países escandinavos que ha alcanzado un alto nivel de vida gracias a las políticas socialdemócratas. Ahora, con el proyecto de extinción de las democracias europeas, uno de los pocos países en que su estado de bienestar permanece incólume, es decir un mal ejemplo.

En 1932 el Director del Banco Nacional de Alemania, Dr. Hjalmar Schach, promovió la carta que, firmada por los más importantes industriales de ese país - Albert Voegler (Industria del Acero), Gustav Krupp y Alfred Krupp, Ortiz Thyssen, Emile Kirdoff, Carl Behctein, Hugo Brukckmann y otros miembros de la Asociación de Industriales de Alemania- se dirigió al Presidente Himdenburg instándolo a que nombrara a Adolf Hitler Canciller. Posteriormente aportaron un fondo con 3 millones de marcos para apoyar la candidatura del Partido Nazionalsocialista en las elecciones, continuando así la liquidación del sistema democrático en Alemania y en otros estados europeos. En consecuencia, Hitler era un loco.

También Augusto Pinochet era un loco y Videla, Franco y todos los demás exterminadores del progresismo mundial lo eran.

Un loco asesinó al presidente John F. Kennedy y otro al lider del Movimiento por los derechos civiles y Premio Nóbel de la Paz Martín Luther King. También otro loco al fundador de los Beatles y dirigente pacifista contra la guerra del Vietnam John Lenon y a Olof Palme…Es decir que todos los asesinatos y grandes genocidios de la política contemporánea están generados por un problema clínico.

La Historia contemporánea queda reducida a una anécdota: Érase una vez unos locos. Y por supuesto un enorme ejército de idiotas.

FIXÁDEVOS NOS DETALLES

2011-07-20T21:24:00.008+02:00

Cando paseedes por Negreira fíxádevos nas pequenas cousas. Igual que as persoas acaban apreciándose a través dos seus rasgos de cortesía, de amabilidade ou do afecto, tamén nos pobos hai que valorar os pequenos detalles que lle confiren a súa persoalidade.

Mirade senón, cando pasedes por debaixo dos Arcos do Pazo do Cotón, eses blasóns que destacan nos seus muros. É o escudo nobiliario dos Mariño de Lobeira, antigos donos do Pazo.

“ En campo de plata tres fajas ondeadas de azur, de los Mariño. En el de la derecha en campo de sinople dos lobos andantes de sable y una estrella de oro a la diestra del jefe, de los Lobeira”.

O Pazo do Cotón, que lle dou nome ó primeiro núcleo urbano que xurdiu ao redor del e que despois foi cambiado polo de Negreira, ampliouse no século XVIII coa Capela que veu sustituir a outra máis antiga e o Salón dos Arcos, por eso leva o escudo da familia que naquel momento ostentaba a súa propiedade e das terras que o circundaban.

Foi o mestre canteiro Domingo de Fontenla quen en 1737-38 construiu esta ampliación, por encargo de D.Gregorio Agustín de Luaces Saavedra e Mariño de Lobeira, dono do pazo e Diputado General do Reino de Galicia, fruto do excedente agrícola que en mans da fidalguía e o clero se invertiu en obras de carácter suntuario nos pazos, igrexas e mosteiros. Débese tamén a este mestre canteiro a construcción da fachada principal e os lenzos da igrexa de Santa María de Cobas (1739), según o historiador barcalés García Cardeso.

A linaxe dos Mariño de Lobeira iniciouse no século XIV con D. Payo Mariño de Lobeira que recibiu do seu pai o cabaleiro Ruy Soga e da súa tía María Pérez o castelo de Peñafiel, a casa forte de Vimianzo e o castelo de Broño en terras de Barcala, que foi derrubado na Guerra Irmandiña pero que conserva aínda o foso e os parapetos situados perto da aldea de San Martiño.

Noutras partes do edificio figuran tamén os de outras familias fidalgas - os Luaces, Saavedra, Trastámara, Bermúdez de Castro ou Figueroa- que con anterioridade disfrutaron da súa propiedade.

(Foto Jesús Mariño)

ANTONIO O MUNICIPAL

2011-07-17T18:57:00.015+02:00

Deixounos Antonio González o Garda, o Municipal. Así era como o coñecíamos todos. Esta era só unha das características que o definían porque sobre todo Antonio era un home íntegro, a conciencia. Estes anos cando xa xubilado paseaba polo pobo na compaña de Fina a súa dona, ao encontrármonos, o recibimento era sempre un enorme sorriso, expresión que resumía moitas cousas, tantas vivencias e anos de traballar xuntos.

Antonio entrara no Concello de Negreira de Cobrador. Logo, por ter presentada unha alegación ao Plan de Ordenación Urbana que afectaba á súa vivenda, que el mesmo construíra, foi relegado a “pico y pala”, ás máis duras tarefas na Brigada de Obras.

Cando era novo estivera na Lexión e lucía unha tatuaxe co emblema deste corpo no brazo esquerdo; recordaba sempre a camaradería e o compañeirismo que alí atopara; para el era un orgullo do que sempre fixo gala e por eso cando contemplaba na televisión o desfile dos seus antigos compañeiros facíao de pé. A seriedade, a honestidade e a bondade eran as características máis sobresaíntes da súa persoalidade.

A primeira vez que houbo que acometer a regulación do tráfego en Negreira, pasou a ocupar o posto de Auxiliar de Garda Municipal, e nunhas semanas e só coa palabra, fixo cumprir todas as normas que as novas sinais impoñían. Sempre co “por favor “como arma.

Antonio controlaba o tráfego, repartía citacións, organizaba a feira os domingos e percorría coa súa propia moto os algo máis de 115 km2 do termo municipal; non había un veciño dos 92 núcleos de poboación que non o saudara. Durante anos foi o único axente da autoridade do Concello. O día da estrea do primeiro vehículo municipal foi un dos máis felices da súa vida: “Agora si que parezo un Policía” comentaba. Sempre se negou a ser fotografado para a Revista Municipal, decía que co seu traballo chegaba. Logo viñeron os novos compañeiros, todos Policías, porque cos cambios lexislativos as mesmas cousas pasaron a chamarse doutro xeito pero el seguiu sendo o Municipal e integrouse sen ningunha dificultade na actividade conxunta.

Nestes anos, decíame que os domingos ía á feira de visita, que non podía mercar porque os postos que estaban de vello non querían cobrarlle.

O seu sentido da prudencia, a seriedade e o seu amor ao traballo fixéronlle gañar o respeto de todos. Cando había que adoptar decisións difíciles todo o resolvía coa amabilidade. Nunha ocasión houbo que proceder ao derribo duns galpóns na Vila, porque un funcionario lle cambiara o fecho e impedía que a Brigada de Obras accedera a eles, decindo que el era o propietario. Esa persoa ameazou a Antonio con pegarlle catro tiros si ía cos obreiros a executar o acordo de derribo. A resposta foi fulminante: Pois cóidese ben de furarme o traxe que despois vai ter que pagalo por novo. Finalmente todo se resolveu pacíficamente.

Onte estaban todos os seus familiares, veciños e amigos, tamén Gustavo, aquel neto pequeno que en moitísimas ocasións o acompañaba e que decía que de maior quería ser Garda Municipal; agora xa un mozo, economista de profesión.

A TODA MÁQUINA

2011-07-15T17:07:00.007+02:00

A botadura dun barco é unha cerimonia de moito protocolo, emoción e solemnidade. Onte tiven a sorte de asistir por primeira vez a un bautizo de mar, o do OMVAC DIEZ na factoría de NODOSA en Marín. Alí traballa o meu fillo Javier e non me son alleas as historias e problemas que ten que superar para evitar os accidentes e percances laborales que conleva a difícil tarefa de transformar toneladas de planchas metálicas en novos navíos.

NODOSA é unha moderna factoría que comeza a construir os seus barcos en Bueu, logo vai trasladando as distintas partes en camións ó estaleiro do peirao de Marín onde se ensamblan, se pintan e se dotan de todo o necesario para facer vida no mar.

O barco que onte se bautizou é unha flamante mole de máis de 70 m de longo, unha moderna draga de dobre casco que se abre en dous no medio do mar para depositar os materias que aspira do fondo e colocalos no lugar que se precise. Toda unha modernidade para este tipo de traballos que foi encargado por CANLEMAR, empresa de dragados marítimos de A Coruña e que é a máis importante de España na súa especialidade. O Omvac Diez parece que vai desempeñar o seu traballo en Senegal de onde acudiu unha delegación institucional ó acto de botadura.

Á chegada á entrada do estaleiro sorprende a flamante alfombra bermella que nos leva ó longo de todo o barco ata a tribuna na que as distintas autoridades e representantes da casa armadora e de NODOSA pronuncian os discursos. Sen dúbida o momento máis emocionante é cando a madriña escacha a botella de cava contra a proa do buque e comeza a esvarar entre o son das gaitas, os aplausos e o bramido das sereas do barco e dos tres remolcadores que, construídos no mesmo estaleiro, na saída do baradeiro agardan cos brazos abertos a entrada na ría do novo compañeiro.

Abrindo o casco

Este costume de derramar viño nas botaduras, que logo foi sustituído por cava, procede do tempo dos gregos que para aplacar a ira de Poseidón, deus do mar, facían libacións para conseguir así a protección do temido rei das augas. Logo a tavés dos romanos foi chegando ata hoxe esta tradición .

Destacaba dentro da celebración a ollada triste das despedidas do grupo de traballadores que coas súas fundas e os seus cascos presenciaban o acto; era máis dun ano de traballo, esforzos e problemas que ían alonxándose pouco a pouco nun sonoro e estrepitoso adeus.

Javi e Xabi

No peirao, á beira das carpas do festexo atracou o buque para a visita a bordo, e logo o xefe de baradeiro polo pinganillo, dun lado para outro, deu as oportunas ordes : ¡¡Arriba as estachas de popa!!, para comezar a exhibición e ó remate da mesma embocar a saída da ría a toda máquina en busca de novos portos


XABIER CAPITÁN

OS REMOLCADORES PARTICIPARON DA FESTA

XOGUETES DE LATA

2011-07-10T15:53:00.008+02:00

Onte regaláronme unha fermosa reproducción dun antigo catálogo de xoguetes artesáns. Os xoguetes da postguerra eran de lata pintada de cores, sinxeliños e pequenos. Tamén eran cousa do Nadal, igual que o turrón, por eso viñan xuntos na mesma época e do mesmo Alicante. O turrón e os xoguetes eran xemeos ou mellor dito siameses.

En Negreira aparecían sempre nos mesmos lugares: en Freire Bazar e na Ferretería Fabeiro; os dos nenos nun escaparate e os das nenas noutro. Estaba prohibido que se mezclaran as pistolas, os sables, os coches e os barcos coas monecas, as cociñiñas e as máquinas de coser, igualiño que nas escolas, na misa ou no Casino. Cada ún onde lle correspondía, porque vivíamos nunha sociedade con moita orde, coma nun desfile.

A comezos de decembro a expectación era enorme, tratábase de ver as novidades que chegaban cada ano. No de Freire Bazar resplandecían sempre no medio dun gran tren eléctrico que arrodeaba e daba voltas sen parar polo escaparate. Todos os anos era o mesmo tren, suponse que ós Reis Magos resultáballe moi incordiante levalo e quedaba dun ano para o outro. Porque os Reis eran os encargados de administralos.

Os nenos botaban semanas discutindo o que pedía cada quen e, sabedores de que as SSMM eran moi clasistas, ían arrimándose ó currucho do escaparate onde intuían o que podía corresponderlle. Pouco antes do día de Reis todo iba quedando baleiro por iso entendían moitos rapaces que non chegaran para todos. En Negreira tiñamos a desgracia de que había máis nenos e nenas que xoguetes nos escaparates.

Aquel ano a Chucho de Melilla puxéronlle un balón Yes, algo así como un sucedaneo dos de coiro pero de plástico pesado e que había que inflar cravándolle unha agulla de inxección na válvula e logo soprar. A estrea foi no partido Arriba – Abaixo, os eternos rivais da parte alta e baixa do pobo que competíamos - coma agora pola celebración das festas - na Praza do Cotón. Pero o balón comezou a desinflarse. Foi Chucho o que sacando a agulla dunha caixiña de lata pinchouna na válvula e soplou, soplou ata que na última inspiración colouse pola farinxe do noso capitán.¡¡¡Meu Deus , tragou a agulla!!! Os berros corrían pola praza , ¡Chucho tragou a agulla!.

O diagnóstico do Dr.Vidal foi tumbativo: Que coma abundante e que procure botala , porque se non a expulsa hai que operar.

Dous días botou andando ergueito coma un buxo, sen dobrarse e controlando polo aparello de raios X o desfile trunfal da traidora. Foron días de anguria para todos. De peocupación e concentracións solidarias diante da súa casa en Vilachán agardando novidades. Só de pensar o que debía doer ó cravarse nunha tripa facíanos suar frío.

O gran acontecemento foi o domingo no Catecismo, cando Tono entrou correndo dando berros: “ ¡Cagouna, Chucho cagouna!!... e o equipo saiu de estampida para correr a abrazar ó amigo.

O xoguete é un elemento máis de identidade da vida social de calquera época ou etapa histórica, na actualidade ábrironse museos en distintas localidades de España e o seu coleccionismo vai a máis. Por iso o visionar un destes antigos catálogos é como facer unha viaxe no tempo e disfrutar dunha estética e unha técnica artesanal propia de cando os nenos só podían xogar nas rúas.

FUME

2011-07-01T00:02:00.011+02:00

Hoxe amaneceu o noso Val cuberto de fume, só a insistencia do Sol conseguiu frealo e traernos un día luminoso e cálido de verán. Pero non logrou eliminar ese bafo permanente como as penas imborrables que sempre están ahí nos momentos de ledicia. Nen o arrecendo característico dos incendios. Porque onde hai fume houbo chamas e algo que se queimou.

Ardeu en Bergando, mellor dito queimárono de novo. Ese vello monte da contorna de Negreira polo nacente e que como eterno petrucio mira a Vila sempre de reollo. Cando chega o verán toda Galicia se acende, os incendiarios atacan os nosos montes e ademais de botarse a perder unha parte importante do patrimonio natural a Natureza resíntese.

En Galicia os incendios non se prevén, combátense, é unha guerra permanente que non ten solución porque só se pretende sofocar os síntomas e non se atalla o mal.

Hai unhas semanas o meu compañeiro Juan Alves tróuxome unha estupenda publicación da Asociación Forestal de Galicia. A AFG está formada por case 2000 socios e agrupa máis de 100.000 Ha de monte particular e veciñal en man común. A revista trae unha foto conmemorativa da viaxe a Francia do ano 1988 na que fomos invitados, ademáis de numerosos asociados, os alcaldes que daquela formábamos parte do Plan de Explotación Forestal Mahía-Barcala. Foi unha experiencia inesquecible.

AFG 1988-Viaxe de Formación a Francia

Na rexión das Landas, os propietarios dos montes forman cooperativas, explotan a súa riqueza racionalmente e elaboran plans técnicos para as plantacións, trazan cortalumes de 12 metros de ancho perfectamente señalizados, teñen parques de bombeiros financiados polo Estado, son propietarios de importantes parques de maquinaria porque o proceso de explotación da madeira, dende a plantación ata a súa entrega á industria, está totalmente mecanizadado e tamén negocian coas empresas o precio de venta da mesma. O monte é o seu medio de vida.

Da man de Francisco Dans, o sociólogo Vilariño, Joaquín Buergo e os técnicos franceses entendemos cal era o camiño que había que seguir cara o futuro. A Xunta de Galicia estaba detrás da viaxe. Logo viñeron outros e todo se aparcou. Os intereses eran distintos. En Galicia, cando algo está abandonado dise que “ está a monte”, porque esa é a consideración que o medio natural ten para moitos. O negocio está noutras cousas.

Agora, de novo co verán, volve a agonía de sempre, os avións e os helicópteros rachando o aire, os fumes e as chamas, os debates e as críticas, tamén a indiferencia por algo que se considera inevitable, e non o é.

O Forestal é un sector abandoado á súa sorte, como todo o sector primario da nosa Comunidade. O Plan Forestal aprobado polo Parlamento de Galicia dorme o soño dos xustos, a Lei de Montes de Galicia, despois de tantos anos de Autonomía, aínda non veu a luz. Os incendiarios son case tan destrutivos como a perda de valor da madeira, os desastres naturais ou as ameazas climáticas ou patolóxicas que atacan a algunhas das especies produtivas. O monte é unha riqueza que non está posta en valor.

Alfonso Rodríguez Castelao decía na súa obra Sempre en Galiza : “O día que saibamos o que val unha arbore, aquel día non teremos necesidade de emigrar”. Van alá 76 anos deso pero en Galicia parece que predicar é como tirar semente no mar.


Estratexias municipais para a protección e mellora dos recursos forestais		-1989

SAN SIMÓN : A ILLA DO DÍA DESPOIS

2011-06-12T19:32:00.009+02:00

Foto : J.M. López Tuñas

Sedia-m´eu na ermida de San Simón

E cercaron-mi as ondas que grandes son.

………

E cercaron-mi as ondas do alto mar

Non ei i barqueiro nen sei remar.

Mendinho
Jogral galego

Na súa travesía perpetua cara a entrada da ría de Vigo, da man da pequena San Antón, leva nas súas entrañas todo o amor, valentía, dor e sufrimento que ó longo dos séculos foi depositando nela a Historia de Galicia, e parece querer fuxir do seu pasado para facer valer toda a beleza que o arquitecto César Portela moldeou para convertila nun dos lugares máis emblemáticos das nosas rías.

Ermida de S.Simón

Antigo centro monástico durante a Idade Media, agocha nas augas que a rodean os restos dos navíos que na Batalla de Rande en 1702 se enfrentaron ós galeóns de Holanda e Inglaterra que penetraron na ría para apoderarse do ouro e a prata que a flota das américas gardaba nas súas adegas. Logo, xa no século XIX, construíronse os edificios para adicalos a leprosería e lazareto. En 1936 con motivo da sublevación militar contra a República transformouse nun dos campos de concentración máis temibles do franquismo pois se decía que poucos dos que alí entraban saían vivos. Foi escenario da película O lapis do Carpinteiro e dende 1999 está declarada ben de interés cultural e centro de recuperación da memoria histórica.

Cada vez que a visito gusto de sentarme no mirador de cristal na beira da ría e sentir como a memoria vai pintando na soedade do Paseo dos Buxos os trobeiros, monxes e enfermos que por alí paseaban ou os condenados sen causa que agardaban o que a vontade dos seus verdugos podía dispor para o día seguinte. Porque San Simón non é máis que memoria nun mundo de beleza.

Será por iso que Edición Xerais a elixe para a entrega dos seus premios anuais de novela e literatura infantil. Onte, de novo, deuse cita unha variada representación de Galicia: escritores e poetas, editores e libreiros, políticos e xente da cultura, música transgresora e folklórica, empanada de vieiras e viño albariño, buxos e serpíns, reivindicacións lingüísticas e aplausos.

No Auditorio, María Xosé Queizán cunha trobadoresca intervención rememorounos as trobairitz, donas occitanas que no século XII compuxeron cantigas na lírica medieval, xoias literarias que tiveron moita repercusión nas cantigas de amor galegas. Xavier Queipo - pola súa obra Extramundi - e Anxo Fariña - polo libro A chave da Atlántida - recibiron os preciados galardóns. Héctor Carré foi o gañador do Premio Caixa Galicia.

Música e saúdos, conversas cos amigos- Xosé Cobas e a súa dona Ánxeles, membro do xurado do Merlín, entre outros - ata o regreso na cuberta do barco entre as infinitas luces que rodean a ría e a brisa do mar, para atracar de novo no porto da realidade

RÍOS CON VIDA

2011-06-06T21:07:00.004+02:00

Desembocadura do Xallas no Ézaro Foto: J.M. López Tuñas

No río Xallas foron construidas catro grandes presas hidroeléctricas cun réxime de explotación que constitúe unha auténtica agresión ecolóxica.

A presa de Santa Uxía mantivo seco durante anos os 1,4 quilómetros finais comprendidos entre o muro e a fervenza do Ézaro, onde desemboca no mar. De cando en vez liberaban un pequeno caudal abrindo a fervenza para contentar aos turistas algúns días do ano.

Foron as denuncias interpostas por RÍOS CON VIDA as que obrigaron a Ferrolatlántica a liberar un caudal mínimo de 2,23 m3 /sg, que é só un 10 % do caudal medio do río e que aínda non é suficiente para un bo estado ecolóxico.

A empresa propietaria do embalse foi denunciada por presunta comisión dun delito contra os recursos naturais pola captación abusiva das augas públicas.Tamén o foron os responsables da Xunta de Galicia que naquel momento o permitiron. Esta mesma empresa é obxecto doutro proceso penal por desecar un embalse no mesmo río en novembro de 2007, provocando unha gran mortandade de troitas.

RÍOS CON VIDA é unha ONG estatal adicada á conservación e restauración de ríos, defendendo unha ética recreativa na pesca fluvial. Está formada por 4.000 persoas de distintos lugares de España coordinadas por unha Xunta Directiva elexida en asamblea cada dous anos. Fundada en 1979 adícase tamén á protección, estudo e coidado dos ecosistemas acuáticos. É decir ven a desempeñar unha función que por Lei corresponde a distintos organismos da administración autonómica, que nalgúns casos actúan como cómplices das empresas enerxéticas que están a destruir numerosos ríos e montes de Galicia ante a indiferencia da nosa cidadanía.

Hoxe podemos disfrutar dun marabilloso espectáculo no Ézaro contemplando a fervenza e un entorno recuperado dun xeito exemplar polo Concello de Dumbría.

MONTE PINDO: EL OLIMPO GALLEGO

2011-05-26T16:25:00.018+02:00

Foto: J.M. López Tuñas

..........

Eu soñei ver na cume do Pindo

adornados de mirto e loureiros,

escritores, poetas, guerreiros.

que sorrindo se daban a man.

..........

Francisco Añón Paz

A Galicia

El monte Pindo es el Olimpo gallego. Eleva su majestuosidad a orillas del Atlántico que con sus vientos y lluvias va esculpiendo las formaciones graníticas y le confiere ese aire mitológico que desde siempre se le ha atribuido.

Otea desde lo alto uno de los paisajes más espectaculares de nuestro litoral, tanto es así que hasta el río Xallas excavó su lecho rocoso para abrirse camino y lanzarse desde las alturas a los brazos del mar.

Desembocadura del Xallas

Desde los albores de la Historia el hombre ha atribuido a los montes un carácter sagrado. En las religiones más antiguas constituyen el nexo con Dios y en las primeras culturas urbanas, desde Mesopotamia a Centroamérica, los templos se alzaban escalonadamente hacias los cielos para coronarse con el santuario.

Francisco Añón Paz, al igual que otros escritores e intelectuales que han contribuido a la construcción del imaginario social de los gallegos, compara este monte con el Olimpo griego y lo hace morada de los genios de nuestra cultura y de los más gloriosos antepasados.

En marcha...

Ascender al monte Pindo desde la iglesia de este pueblo, por la ruta pedregosa que conduce hasta la cumbre de Pena Moa, es todo un reto para el tesón y las piernas.Y si vas precedido de medio centenar de adolescentes se transforma ya en una proeza. Las profesoras de nuestro Instituto Carmen Vales, Luisa Nieto y Mercedes Rey nos conducen por esta ruta de senderismo tan espectacular como difícil. Las formaciones rocosas, los enormes pedregales y las maravillosas vistas que van surgiendo a medida que ascendemos hasta la cumbre resarcen, junto a la alegre compañía del alumnado, todo el esfuerzo que la empresa requiere. Tres horas de camino, de roca en roca y de picacho en picacho.

La ovación al llegar a Pena Moa compensa el esfuerzo y aunque no pudimos localizar a la pléyade de escritores, poetas y “guerreiros” a los que canta Añón, la panorámica que desde allí se contempla, desde el Cabo Finisterre hasta el extremo Sur de la Playa de Carnota, es todo un regalo para el espíritu.

Luego, la comida y la bajada con mucha precaución porque las piernas flojean y los resbalones se producen a cada paso. Apoyo a los rezagados y ánimos compartidos. Y sobre todo la alegría de haber alcanzado la cumbre de nuestro Olimpo.

Playa de Carnota desde A Moa

17 de maio – DÍA DAS LETRAS GALEGAS

2011-05-16T17:45:00.005+02:00

O recanto profundo dos piñeiros
fálanos da túa nova moradía,
vivindo cos silencios compañeiros
letargo noutra vida fuxidía.

Levando calma a onde a dor vivía,
sementache-la paz polos outeiros,
polas chairas da terra penedía,
na busca de horizontes verdadeiros.

Respirando nos teus beizos a canción,
quedouno-la ledicia de quererte
sabendo da túa obra a devoción.

E tendo nós a sorte de aprenderte,
e na morte levar ti a resurrección,
non ficará nin tempo de esquecerte.

Xosé M. López Ardeiro
(Un xardín no tempo)

TERREMOTOS

2011-05-15T17:04:00.007+02:00

A traxedia de Lorca lémbrame a fotografía de Paul Hausen en Haití, desvastada por un terremoto hai pouco máis dun ano. A rapaza de 15 anos, Fabianne Cherisma, asasinada pola policía e os reporteiros facendo o seu traballo.

O mundo de plasma no que nos toca vivir sitúanos do lado deles, o de espectadores da traxedia que os reporteiros nos están a representar cada día. Cumpren co seu traballo, logo serán as axencias de noticias e os medios de comunicación que dependen das grandes corporacións os que informarán, marcarán a axenda e decidirán o que toca.

En Haití, un ano despois do tremor, a epidemia de cólera deixa xa máis de 5.000 mortos e 300.000 afectados; sen sistema sanitario e aínda sen reconstruir as cidades e os pobos; a miseria segue a corroer a mulleres, homes e nenos, pero a axenda xa cambiou. Tamén en Xapón, onde se segue a sulfatar enerxía radioactiva.

En Lorca, localidade situada perto dunha falla xeolóxica moi activa, informan os xornáis de que a poboación foise a outros lugares, para as casas dos familiares e só quedan os inmigrantes, que foron os grandes perxudicados dos derrumbes; por qué será que as casas dos pobres son sempre as que maiormente sufren as afeccións? Os problemas humanos xerados por este terremoto viviranse a marxe da nosa memoria porque a información baséase na renovación total e continua. Novas realidades e outros centros de interese.

E as imaxes seguirán pasando nunha película sen argumento porque xa temos asumido o papel de simples espectadores nesta sociedade virtual que todos estamos axudando a construír e na que o porvir, o mesmo que os fenómenos naturais, sempre é inevitable.

OFRENDA ÁS NAIS BARCALESAS

2011-05-11T16:36:00.010+02:00

Cementerio de Colón - La Habana ( Foto Guije)

A Unión Barcalesa da Habana celebrou o pasado día 8 o Día da Nai, cunha ofrenda no panteón da Sociedade a todas as nais barcalesas que non poideron voltar e descansan alí, no mausoleo que a Sociedade ten no Cemiterio de Colón. A Xunta Directiva e socios depositaron a ofrenda floral como cada ano.

Repousan no panteón da Barcalesa 180 asociados e familiares que a miudo reciben a visita dos seus , de aquí e de alá. Son os que optaron por quedarse ou non tiveron a sorte de reunirse de novo en Barcala coa súa xente. Alí seguen a ter o recordo e o agarimo dos familiares e amigos.

Un paseo por esta necrópole habanera amósanos panteóns e nomes de concellos, comarcas e parroquias de todos os lugares de Galicia. Aproximadamente uns sesenta mausoleos: Sociedade de Ortigueira,Sociedade de Beneficencia, Naturales de Galicia...contribúen coa súa maxestuosidade a darlle relevancia a este cemiterio, o máis fermoso e importante da Habana que está declarado Monumento Nacional.

Foi o arquitecto ferrolá Calixto Loira Cardoso o autor do mesmo en 1871 e o nome de Cristóbal Colón débese a que estaba previsto que alí repousaran os restos do descubridor que se atopaban na Catedral da Habana, aínda que logo foron trasladados á catedral de Sevilla en 1898.

Presidente e Vicepresidente da U.B.

Nun principio decidiuse erguerlle un monumento por suscripción popular, según conta Xosé Neira Vilas, a proposta do gobernador colonial da Illa o marqués de Pezuela, pero a gran mortandade causada polo cólera naqueles anos derivou a iniciativa cara o cemiterio " xa que no vello non cabía tanto morto".

Cando algún barcalés se achega á Habana e visita aos directivos da Unión Barcalesa, o Panteón no Cemiterio de Colón é visita obrigada. Os actos máis importantes da Sociedade contan sempre cunha ofrenda aos asociados desaparecidos e esta homenaxe ás nais, que o é tamén a todas as mulleres emigradas da nosa comarca, ven sendo tradicional na Habana dende hai moitos anos.

QUE COSA ES FE

2011-05-03T21:36:00.002+02:00

De verdad que nos ha tocado vivir en un tiempo realmente difícil. En mi infancia todo resultaba más fácil, te lo daban masticado. Lo fundamental era tener fe porque luego ya venía todo rodado. Ahora, con esto de la lógica y el razonamiento acaban formándote un barullo que ya no sabes a que apelar, si a Aristóteles o al Catecismo del Padre Astete.

Estos días el gallinero mediático está alborotado porque los norteamericanos de USA acaban de informar que han matado a Bin Laden. Y para que no cupiera duda se ha distribuido a los medios una foto trucada del cadáver del finado. La imagen ha sido retirada inmediatamente luego de que unos espabilados descubrieran el engaño.

Me cuenta el filial del New York Times ( El País ) en su edición de hoy que su cadáver ha sido “enterrado en el mar según la tradición musulmana” y La Voz de Galicia dice que de tradición musulmana nada, que enterrar para los musulmanes es sepultar bajo tierra y que lo hecho va a enconar aún más porque lo pueden considerar un ultraje. Además, que al contrario de lo dicho por los yankis, las tumbas de los creyentes nunca se convierten en lugar de culto porque se considera idolatría y hasta los altos dignatarios se entierran en lugar secreto para no fomentar ese pecado.

A todo esto sus antiguos compañeros de la CIA manifiestan que tienen pruebas, ya que han comparado el ADN del fallecido con el de su familia y pueden demostrar a quien lo solicite que en un 90 % es positivo.

Con todo este barullo no entiendo como no se les ha ocurrido hacerle una fotografía, al fin y al cabo los musulmanes no tienen Papa ni santos por lo que no habría peligro de que en cualquier momento se les hubiera ocurrido beatificarlo. Resulta increíble que con tanto soldado suelto por el mundo enviando crónicas de todas las andanzas bélicas y carcelarias no podamos disponer de una triste imagen para que los fervorosos estadounidenses pudieran completar el orgasmo mediático que están viviendo.

Mi mujer, que está relacionada con el ámbito de la comunicación, me explica con mucha sorna que le parece que todo esto es un nuevo test para comprobar hasta dónde puede llegar el grado de idiotez de la ciudadanía. Y yo creo que no va descaminada.

En fin, que no queda más remedio que volver a echar mano del Catecismo y recordar aquello de que fe es creer lo que no vimos.

PROTAGONISTAS

2011-05-02T18:21:00.010+02:00

Desta vez non se trata de Luis Tosar ou Javier Bardem, é nada menos que Anxo Lesta compartindo cartel con Marcos Quintáns .

Descoñecía esta nova faceta de Angelito, así lle chamamos os que o coñecemos dende hai tempo. A comezos da década dos 90 rematábamos as xuntanzas que mantíñamos no soto da súa vivenda cunhas deliciosas melodías que interpretaba para nós co seu acordeón vermello. Agora é alumno da Escola Municipal de Teatro de Negreira e debutou nun papel estelar con Marcos e tamén como guionista, cunha obra da súa autoría. Onte, na segunda xornada de estrea o Auditorio estaba cheo e os aplausos repetíronse insistentemente ó longo de toda a representación. É decir, todo un éxito como o podemos corroborar os máis de catrocentos espectadores que nos dous días asistimos ó evento .

Baixo a dirección de Sandra Lesta trinta e oito persoas levan un ano a traballar nesta escola de teatro que voltou de novo ó escenario do Auditorio do Centro Sociocultural. O número de alumnos increméntase cada ano e tamén as dotes interpretativas deste elenco de actores aficionados de todas as idades que ademáis de cultivar a súa afición están a proporcionarnos a posibilidade de disfrutar en Negreira desta noble arte.

A obra encádrase dentro do programa do II Ciclo de Teatro que o Concello está a levar a cabo ata o 14 deste mes de maio cun total de sete representacións. Noraboa ó Concello por esta iniciativa e por fomentar actividades culturais estables; á directora Sandra Lesta e sobre todo aos actores e actrices, polo seu bo facer e porque nos fan pasar momentos tan agradables.

Ó remate da obra de onte Tono Pensado, que interpretou de xeito maxistral o papel de crego, manifestaba “ estar baldado”. E non era para menos: os nervos, a concentración que a obra esixía e a responsabilidade de comparecer de novo ante o seu público ó final pasou factura, pero a satisfacción e o recoñecemento recibido compensouno todo.

Ánimo e noraboa .

OUTRO 25 DE ABRIL - 1974

2011-04-25T13:18:00.018+02:00

A noite do 25 de abril de 1974 Radio Renascença emitiu esta canción, Grándola Vila Morena, de José "Zeca" Afonso. Foi o sinal que daba comenzo ó movemento revolucionario que derrubou a dictadura de Salazar e levaba a democracia e a liberdade a Portugal, co apoio do pobo que saiu ás rúas para colocar caraveis vermellos nos canóns dos tanques e dos fusis.

GALEGOS

2011-04-19T16:15:00.011+02:00

Ruth Matilda Anderson-Feira-Porco no carro-Betanzos 1926

Hoxe no mostrador da librería había unha morea de libros de Paul Preston. Cando lía a contraportada dun deles, Manola, unha das persoas que amablemente atende aos que alí imos, díxome que en España a Historia sempre a tiñan que contar os de fóra. É verdade, que seríamos sen a memoria que nos trasmiten Malraux, Heminway, Hugh Thomas ou o mesmo Preston, pois simplemente persoas cun pasado que, salvo excepcións, nos venden permanentemente os que se aproveitaron del.

Estes intelectuais e investigadores pertencen a outras linguas e outras culturas e gracias ao seu traballo podemos reconstruir dun xeito claro o noso historial colectivo.

A Historia dos galegos é dura e correosa, difícil de agradar ós sensibles padais, por iso os nosos intelectuais nola presentan a miudo envolta en poesía, humor ou mesmo musicada

Foto Ruth Matilda Anderson

Ruth Matilda Anderson foi unha desas persoas ás que debemos unha imaxe nidia do noso pasado. Entre 1924 e 1926 viaxou por Galicia facendo fotografías de gran calidade para a Hispanic Society of América de Nueva York, que xunto cunha ampla documentación recollida, conseguiu plasmar unha imaxe moi realista da sociedade galega desa época: O mar e o campo, as vilas e as cidades, os nenos e os adultos…As fotografías desta viaxe expóñense na Sede da Fundación Caixa Galicia, en Santiago, ata a primeira semana de xuño.

A mostra ofrécenos a posibilidade de viaxar a un pasado non tan lonxano e coñecer a vida cotiá das nosas xentes que ollada dende a modernidade non nos é tan allea como pensamos.

UMIKO, A FILLA DO MAR

2011-04-13T23:07:00.003+02:00

A gran ola Katsushika Hokusai

Na Mitoloxía xaponesa Umiko é a deusa do mar. A súa nai era unha serea que pasaba as noites danzando sobre as ondas mentres cobizaba a luz que iluminaba unha cidade nipona porque os seus habitantes acendían velas e antorchas que se podían ver no mar dende moi lonxe. Enchíase de tristura por non poder vivir nela.

Cando naceu a súa primeira filla decidiu abandonala na cidade para que a nena poidera disfrutar da luz que ela tanto botaba de menos nas profundidades do mar. A rapaciña foi atopada por un matrimonio de pescadores que se adicaban a facer velas que despois vendían no mercado. Voltaron á casa cheos de ledicia por adoptar unha meniña tan fermosa coa súa extraordinaria cola de peixe.

Chamáronlle Umiko, que significa filla do mar.

O tempo pasou e a pequena serea foi medrando ata converterse na rapaza máis fermosa de toda a cidade. Cando axudaba ós seus pais adoptivos a vender as velas no mercado todos se xuntaban arredor dela para ademirar o seu cabelo dourado, os ollos verdes coma a auga do mar nos días craros e a súa pel limpa e tersa coma as algas máis sedosas.

Tanto a ademiraban que decidiu pecharse na súa casa e dende entón era ela a que se adicaba a fabricar as velas, as máis fermosas da cidade, adornadas con peixes, cunchas, algas e froles do fondo do mar. Eran as que máis se vendían, ata que un rico mercader ofreceu tantos bens ós pais de Umiko que con tristura acabaron por entregala ó comerciante. Ela chorou e suplicou para que non a venderan pero non foi quen de evitar que a levara no seu barco.

Esa noite unha tremenda tempestade afundiu o navio mentras Umiko voltaba de novo a vivir no mar e unha tremenda ola arrasaba a cidade inesperadamente.

Dende entón os pescadores xaponeses acenden velas na honra de Umiko denantes de sair ó mar para aplacar o seu enoxo e pedir calma ás augas.

JUAN TUÑAS “ROMPERREDES”: IN MEMORIAM

2011-04-05T23:11:00.013+02:00

Homenaje en el Estadio Azteca de México

Ayer lunes Juan Tuñas Bejeneta , “Romperredes”, abandonó las canchas terrenales a la edad de 93 años para unirse al equipo de los Ángeles de la liga Celestial. Así nos lo comunica desde México su hijo y amigo Manolo Tuñas .

Gran futbolista y excelente persona, Juan Tuñas “Romperredes” fue distinguido en el año 2005 como Gloria del Deporte Cubano, con cuya selección había participado en los Campeonatos del Mundo de Francia del año 1938 llegando a los cuartos de final después de eliminar a Rumanía.

Su padre, Manuel Tuñas Carballo, era de la parroquia de Aro en el Ayuntamiento de Negreira, desde donde emigró a Cuba.

Juan Tuñas “Romperredes", conocido por ese sobrenombre por haber roto las mallas de las porterías con alguno de sus potentes cañonazos, desarrolló parte de su vida deportiva en México como futbolista profesional, en donde residía en la actualidad y era muy apreciado, quedando campeón de Liga dos veces con el Real Club España .

En los últimos tiempos su familia había recuperado el contacto con Negreira y su hijo Manolo se desplazó el pasado año en compañía de su hija Marcia para presenciar aquí el triunfo de España en la final del Campeonato del Mundo de Futbol, dejando muchos amigos.

Un cariñoso recuerdo para este gran deportista y nuestro pésame a su familia que tanto lo están echando de menos.

Con la camiseta del España de México


Tuñas, Lángara y Moreno

MI COLEGA CAYETANO

2011-04-04T19:41:00.014+02:00

Es tarde de domingo y al placer de haber disfrutado de la compañía de mi familia se une, como es habitual, la lectura de los artículos de El Pais Semanal, lo que hace que me detenga en el de Javier Cercas sobre la tradición de la intolerancia en España.

Las acertadas consideraciones del articulista y escritor, traen a mi memoria la historia de Cayetano y el devenir que ha dejado como herencia el tipo de sociedad en la que hoy nos toca vivir.

Cayetano Ripoll era Maestro en Ruzafa, un pueblo de Valencia. Se había enfrentado a los franceses cuando invadieron España y prisionero pasó varios años en el país vecino. Allí conoció las ideas de la Ilustración, la libertad de pensamiento y los libros de los más ilustres pensadores como Voltaire, Rousseau o Montesquieu. En su trabajo diario educaba a los alumnos conjugando la fe y la razón. Por eso fue denunciado ante el Tribunal de la Inquisición por liberal.

En el proceso, al que no se le permitió asistir, fue objeto de varias acusaciones como las de no ir a misa, no enseñar el catecismo, rezar a Dios y no a la Virgen María y fue condenado a muerte. La Junta de Fe llevó a Ripoll al patíbulo en la primavera de 1826 con el respaldo del Ministro de Justicia Francisco Tadeo Calomarde. Dado los tiempos que corrían se ejecutó la sentencia en la horca y no en la hoguera como era tradicional, siendo representada ésta por un barril con unas llamas pintadas en el que se introdujo su cuerpo para ser luego incinerado en el edificio de la Inquisición.

Cayetano Ripoll fue la última víctima del Santo Oficio y su muerte causó un gran impacto en Europa ayudando a engrandecer la Leyenda Negra.

La Inquisición: Diego Rivera

La Inquisición Española es tan antigua como el estado, siendo creada por los Reyes Católicos en 1478. Durante casi 400 años, salvo cortos periodos propiciados por los gobiernos liberales, instauró un régimen de terror y control del pensamiento con miles de víctimas quemadas en las plazas públicas en los solemnes Autos de Fe en los que participaban los ciudadanos escupiendo, insultando y arrojando toda clase de objetos a los reos que disfrazados con el sambenito y el capirote eran luego sacrificados en la hoguera. Sus chillidos traladaban los cerebros de los asistentes que quedaban así inmunizados ante cualquier veleidad renovadora.

El Santo Oficio ha sido una medida muy eficiente para el control del pensamiento. Ya en 1502 mediante una Pragmática los Reyes Católicos establecen un control sobre la entrada de libros y las publicaciones quedan supeditadas a la concesión de licencias. A partir del primer Índice de Libros Prohibidos en España (1551) los más insignes escritores quedan excluidos: Bocaccio, Dante, Lui Vives, Voltaire, Rousseau … y condenados a muerte todos aquellos que osaran leerlos.

Aunque la Inquisición fue abolida el 15 de julio de 1835, de nuevo la unión de la Cruz y la espada hace setenta y cinco años (La Cruzada), además de miles de intelectuales exiliados, ha poblado de tumbas las carreteras y los bosques de España y los cuerpos enterrados a lo largo y ancho del país siguen sin ser localizados por sus familias y perseguidos los que se atreven a investigar este holocausto.

La intransigencia en España se transmite geneticamente y está presente hoy en día en nuestra sociedad y por tanto en muchas instituciones.

Como muy bien dice Javier Cercas nuestra fastuosa tradición de intolerancia sigue vigente y sin tolerancia no hay civilización, ni libertad ni democracia, porque la democracia es sólo la manifestación política de la tolerancia. La libertad y la civilización no se aprenden en 30 años.

PATERAS

2011-04-01T16:19:00.007+02:00

Pablo Mourelo

Fue hacia media tarde cuando Addam y yo nos encontramos para charlar. Addam es un joven de 25 años, alto, negro, bastante atlético y licenciado en Biología. Vino de Senegal. Antes de llegar a A Coruña pasó por Marsella, donde desembarcó, Alemania e incluso Dinamarca. En la actualidad vive aquí en casa de su cuñada española y su hermano,que era catedrático de universidad y también se dedica a la venta. Aquí viven los cuatro: Addam, el matrimonio y su sobrino.

“ Intentar mejorar mi situación de vida ha sido lo que me llevó a la emigración. La pobreza enorme, la ausencia absoluta de futuro, la falta de trabajo, la miseria de los sueldos… No sabía lo que habría aquí, simplemente pensaba que, por fuerza, “había de ser mejor”. Oía que la gente africana que había venido a Europa decía que aquí era fantástico, que había trabajo para todos, bien pagado, que mucho mejor… ¡mentira!

Claro que echo mucho de menos a mi país. Hay días que te encuentras solo en medio de una calle con las mercancías que llevas para intentar vender, llueve, en los bares ni te miran y te preguntas qué haces tú tan lejos y que quién te mandaba a ti meterte en estas historias… A veces, algunos incluso hasta lloran…pero con los 30 € que puedo sacar en un día vive la familia entera una semana en Senegal.

       Algunos, al verme entrar en los locales con las pulseras o las mercancías, me dicen que no nos quieren ver más por aquí, por el país, que somos muchos. Que la crisis es culpa nuestra. Que hay crisis desde que nos dejan entrar…

       Pero es muy difícil integrarse. Depende sólo de si consigues casarte con una española…Por la vía del trabajo es casi imposible. Trabajo apenas hay; y menos como para 3 años seguidos para regularizar a un inmigrante.

       Mi hermano lo ha conseguido al casarse, pero tengo un amigo al que la familia de la mujer no le ha aceptado (y eso que hasta han tenido un niño)
Por ahora yo no pienso en eso. Tengo 25 años y demasiada vida por vivir para preocuparme aún por eso.

Ahora que estoy aquí voy a hacer todo lo posible por integrarme. No puedo volver así sin más, sin nada. Sería una vergüenza. Casarme quizás sería demasiado. Quiero envejecer para decidirme.

Mi situación es mucho mejor que la de muchos otros que no tienen el apoyo que yo tengo de mi hermano y mi cuñada y están en la calle sin nada.

¿Qué entiendo yo por integración?.Para mi la integración son papeles, dominar el idioma, aceptar la cultura y que me acepten la mía.”

Esto es muy duro......

EN PONTE MACEIRA

2011-03-26T22:26:00.025+01:00

Hoxe xuntámonos en Ponte Maceira cerca de cuarenta persoas que estivemos en Negreira na primeira liña durante a transición política para empurrar, para que todo saíra cara adiante. Foi un día con xantar incluído, recordos, sorrisos e moitas apertas cos que facía anos que non nos víamos. Tamén de recordos para os ausentes, Ardeiro, María, Bartolo, Isabel, Cruz , Joaquín, Amancio e outros.

O audiovisual de Santy Carballido, soberbio; tamén o discurso de Che Turnes e un orixinal grabado, agasallo de Xosé Cobas e tamén o libro do xornalista Cristóbal Ramírez; unha xornada inolvidable nun lugar con encanto. Entre os asistentes o coñecido médico Pablo Vaamonde e o escritor Suso de Toro.

No encontro O enclave dos soñadores falamos da importancia de que as persoas interveñan nos asuntos públicos, na vida social e cultural das comunidades e, sobre todo, o autorecoñecemento dos integrantes como protagonistas de moitas das transformacións. O traballo realizado pola axencia de Extensión Agraria de Negreira e dos seus funcionarios ao frente dos cales estaba Antonio Campos Beiro e, posteriormente J. Buergo, con Mita, Cruz e Mary Rosa, o Colexio Rural co seu elenco de profesores e profesoras, xunto ás asociación de veciños de Negreira e de varias parroquias da bisbarra como Logrosa, Lañas e Cabanas( A Baña), as asociacións sindicais agrarias, así como a Asociación Cultural Afonso Eanes, constituiron un engranaxe de dinamización único e irrepetible. Os colectivos actuaron no eido da transformación e modernización profesional, social e cultural impulsando unha nova xeira para que os protagonistas do cambio democrático fosen os propios cidadadáns.

(Máis Información : Cristóbal Ramírez ----------- Pablo Vaamonde)

GALERÍA

Turnes,Pancho e Pastoriza

Santy Films, presenta: Los Chicos de la Transición

Turnes e Pablo en amena conversa


Suso de Toro, Aurora, Tere, Santy, Cristóbal e Cobas

PAROUSE A LÚA

2011-03-26T11:27:00.009+01:00

Foto: Jesús Manuel Rodríguez Casabiell

NEGREIRA : PAZO DO COTÓN

Parouse a Lúa en Negreira para ver.....

MAR E LIBERDADE

2011-03-24T18:26:00.004+01:00

¡Sempre!, ¡Sempre! traballando,

dende a mañá hastra á noite…

¡e sempre probes ficamos!

Antón Zapata

Agrada asistir á presentación dun novo libro sobre a nosa Historia recente, sobre a historia oculta. Dionisio Pereira, economista e historiador, é un dos máis importantes especialistas nos movementos sociais na Galicia contemporánea.

Acompañado do editor Manuel Bragado e do historiador e profesor da U.S.C. Lourenzo Fernández Prieto presentou na Librería Couceiro de Santiago Loita de clases e represión franquista no mar ( 1864-1939). Esta obra, froito de moitos anos de traballo, permítenos coñecer o movemento asociativo mariñeiro dende finais do pasado século ata o remate da Guerra Civil; a conflictiva vida social dos homes e mulleres do mar e a represión dirixida contra eles trás o golpe militar do 18 de xullo de 1936.

“ O mar, como espello da mudanza do país.

O mar, como escenario do antagonismo social.

O mar, como inmensa fosa común.

Velaí.”

Dionisio Pereira, tamén director do proxecto Nomes e voces, leva publicado numerosas obras sobre o movemento obreiro e a represión franquista en Galicia. No ano 2007 foi denunciado por familiares do exalcalde de Cerdedo que fora xefe local de Falange, polos contidos do seu libro A II República e a represión franquista no Concello de Cerdedo, sendo absolto polo Tribunal pois recoñeceu que as manifestacións recollidas na súa obra contaban con fontes sólidas que apoiaban o seu estudio,o que supuso un importante precedente para os historiadores que están a investigar o noso pasado recente.

Unha árbore máis, no inmenso bosque da nosa Memoria que xa é preciso escribir cun carácter xeral, precisou no acto o profesor Lourenzo Fernández, referíndose á obra presentada.

Mentres o Xuiz Garzón segue pendente de proceso polas súas investigacións sobre o xenocidio franquista, Dionisio recolle na introducción do seu libro a frase de Walter Benjamín:

“ … Nin siquera os mortos están seguros diante do inimigo vencedor que nunca deixou de vencer.”

MAMBRÚ SE FUE A LA GUERRA

2011-03-19T19:52:00.006+01:00

El Capitán Trueno

Así como suena y resumido en tres palabras: ¡ estamos en guerra ¡… y no como los caguetas de los alemanes, que se quedan en casa y luego vendrán a reclamar su parte.

Decía mi padre que el ejército español, desde los tiempos de Felipe II, la única guerra que había ganado había sido contra los propios españoles, pero con la ayuda de los alemanes, claro. Esta vez es distinto porque además de ir con los mandamás llevamos también 4 aviones y unos barcos para que la cosa esté garantizada. Y con la ONU concediendo indulgencia plenaria, la Cruzada cumple todos los requisitos.

Las guerras ahora, si estás de parte de los buenos, son un chollo, porque mueren casi todos del mismo bando y algún efecto colateral que te pueda tocar de refilón, con echar la culpa a la ETA, pués ya. Y también irreprochables porque son en ayuda de la Democracia y de los Derechos Humanos, sobre todo en este caso en que todos los que vamos a matar son moros.

Pero mira que es terco este Gadafi, pudiendo optar por unas vacaciones doradas acompañando al sátrapa de Egipto, allá por las playas del Índico, quiere prolongar la vida laboral más de lo permitido arriesgándose a un suicidio asistido.

Esto de la guerra de Libia tiene un aquel de intrigante. Resulta que el dictador en cuestión no lo era hace meses, la revuelta ciudadana es guerra civil, los dirigentes son generales y la ciudadanía soldados que manejan los antiaéreos como si se formaran en un curso del INEM. A los periodistas no hay quien los entienda, además se les cuelan hoy dos informaciones: que se va a modificar el decreto de habitabilidad para que todos los edificios nuevos tengan tomas de recarga para coches eléctricos y que la Xunta de Galicia ultima un decreto que obliga a reservar suelo para electrolineras. O sea que el petróleo se agota y hay que acaparar todo el que se pueda.

En fin, que o están ebrios o nos toman por imbéciles.

¿Y si realmente lo somos?

A FONTE DO CARME

2011-03-11T21:37:00.013+01:00

Na Fonte do Carme

Hoxe souben que perdeches a memoria. Así, de repente. Que non sabes ben quen es nin onde vas. Que seguramente te sintes moi só, porque non podes recoñecer nin aos que che rodean e te queren, porque a falta de memoria no é máis que a soedade.

A miña rememorou entón o xantar que nos ofrecéchedes alá, en Río, á familia que facía tantos anos que non vías. Os recordos revividos e como intentamos entre todos facer agradable a tristura.

En realidade, non somos mais que memoria, só iso. O presente non é nin un segundo, é esa mestura de sensacións que quedan xa formando parte de nós.

As persoas e a sociedade non podemos anulala, porque é como eliminarnos. Ás veces a memoria transfórmase en emocións que se activan ante calquera estímulo ou en algo que sempre nos acompañou e que forma parte da nosa vida.

Entendino ben cando demoleron a Fonte do Carme, porque dende sempre foi parte da vida da maioría da xente de Negreira, porque alí se xuntaban todos a buscar auga para as casas, bebían os camiñantes e naufragaban os barquiños de papel cos que xogábamos ou as rás que tiranizábamos no seu pilón. Agora é o nome dunha rúa e un remedo sen auga chantado na beirarrúa.

Foi aproveitando uns meses que gobernaron os que non tiñan memoria porque non a coñeceran, persoas pendentes só do seu interese, a voz da piqueta para todo o antigo que eles confunden co vello, porque o pasado se lles representa como as calamidades que queren esquecer; carentes tamén de memoria colectiva porque xamáis llela transmitiu alguén.

Foi daquela cando lle perdoei á nosa fonte, a Fonte do Carme, as bágoas infantiles da mañá de Reises na que lle fun amosar, moi cediño, o meu cabalo de cartón e deille de beber no seu pilón. A tristura de voltar chorando á casa co xoguete decapitado.

A CHEGADA DO ENTROIDO

2011-03-03T22:10:00.012+01:00

ENTROIDO DE NEGREIRA (Foto López Tuñas)

Cada ano en diferentes lugares do mundo e como preludio da chegada da primavera, prodúcese unha eclosión popular e festeira que enche de cores e ledicia as rúas de pobos e cidades.

Esta antiquísima celebración ten a súa orixe nas chamadas festas de ciclo anual que nas primitivas comunidades agrarias conmemoraban os cambios estacionais que se experimentaban ao longo do ano. As celebracións máis antigas desta festa en honra da Nai Natureza e da estación primaveral, porque a luz e a primavera cada vez están más perto, atopámolas en Babilonia hai uns 4000 anos, tamén en Exipto en honor do Boi Apis, símbolo da virilidade que contiña o espíritu do señor da creación Ptaht .

Posteriormente os ritos da chegada da estación das flores e o amor estendéronse por todo o Mediterráneo.

En todo o seu percorrido ao longo da Historia, o Entroido foise impregnando dos ritos e tradicións correspondentes a cada época e cultura. Así é clara a influencia de Grecia e Roma e os etnólogos relacionano coas festas na honra de Dionisio, deus do viño ( Baco en Roma), fillo de Zeus e de Sémele, filla do rei de Tebas, que se criou coma unha nena e é o antecedente dos travestis actuais ou dos homes que se disfrazan de mulleres no noso Entroido. Nas festas celebradas na súa honra, cun marcado carácter transgresor, bebíase viño ata perder a conciencia e as Bacantes entregábanse a todo tipo de excesos.

Pero sen dúbida o compoñente máis destacable do noso Entroido procede da Idade Media que o impregnou tamén do seu compoñente gastronómico. Para a sociedad rural fortemente estructurada polo Cristianismo, o tempo de carnestolendas ofrecía unhas características moi acusadas de raiz pagana e un tempo de permisividade que se opoñía ó posterior rigor da Cuaresma, periodo de penitencia e xaxún, como moi ben recolle o Arcipreste de Hita en El Libro del Buén Amor :

De mi, doña Cuaresma, justicia de la mar,

alguacil de las almas que se habrán de salvar,

a ti, Carnal goloso, que nunca te has de hartar

el Ayuno en mi nombre, te va a desafiar.

FILLOAS DA PEDRA (Foto: Flora Grille)

É de agradecer ó Entroido as tradicións gastronómicas de Galicia que dende o medievo chegaron a nós, tanto as “filloas”, esas finas tortas de fariña de trigo e ovo cociñadas sobre unha lousa de pedra ou unha plancha metálica candentes coma o cocido de porco, elaborado no caldo, plato tradicional dos campesiños europeos durante o medievo, hoxe aderezado tamén con distintas variedades de carnes que regados con un bó viño da Terra constitúen un elemento imprescindible do Entroido galego.

Esta celebración milenaria conserva en cada lugar as características propias do seu longo camiñar; así en Venecia o luxo e boato propio dos burgueses renacentistas; en Brasil a música, o erotismo e as cores das comunidades de orixe afro; en Oruro (Bolivia) elementos precolombinos e dos escravos levados de África pola colonización.

Recluído en España pola recente Dictadura en casinos e outras organizacións de carácter privado o compoñente popular só se mantivo, con contadas excepcions, no aspecto grastronómico reservado á conmemoración familiar. Coa chegada da Democracia, o estoupido popular revive o satírico e festivo Entroido, sempre atento a modas e costumes, volve a encher as nosas rúas de festa e ledicia, contando desta vez coa axuda das institucións municipais e escolares (garderías, colexios e institutos) que contribúen a espallar na conciencia popular a semente desta tradición milenaria.

Museo do Pobo Galego

NOVA DIRECTIVA DA UNIÓN BARCALESA

2011-03-01T23:38:00.012+01:00

CENTRO GALEGO DA HABANA ( Foto López Tuñas)

A Unión Barcalesa de La Habana renovou a Xunta Directiva o pasado 19 de febreiro no Centro Galego da capital cubana.

A decana das asociacións da nosa comarca segue lozana e vigorosa logo de cumplir os 103 anos de existencia. Como xa é habitual infórmannos da xuntanza do pasado día 15 na que estiveron presentes 120 asociados e baixo a atenta mirada de Castelao, que preside a antiga cafetería do Pazo hoxe convertido en Salón de Xuntas, procedeuse á renovación de parte dos directivos que desempeñarán os seus cargos ata dentro de tres anos.

Presidente: Rolando Perez Palmero

Xunta Directiva

Vicepresidente: Manuel de Jesus Rodriguez Barreiro

Tesorera: Mercedes Castellanos Cartaya

Vice tesorero: Julio Germán Barreiro Perez

Secretaria: Concepción Suarez Morilla.

Vicesecretaria: Sandra Lllano Bolaños

Vocales: Gerardo Fernandez Bonetti

Sonia García Rosario

Eduardo Mijares Suarez

Mabel Legón Morgado

Exiquio Campo Amigo

Aldo Nilo Pla Martinez

Janet Pagés Hernandez

Asemblea

Rolando Pérez é o Presidente electo dende 1969 e xunto coa súa esposa Conchita Suárez , a Secretaria, viñeron sendo o motor da entidade que conta con máis de 300 socios.

O pasado ano estivo aquí en Negreira o Vicepresidente Manuel Rodríguez Barreiro, que foi recibido no Concello nun acto no que ademáis do Sr. Alcalde e representantes da Corporación Municipal estiveron presentes o Cónsul de Cuba e representantes da Asociación para a Solidariedade Alén Mar .

A laboura que no pasado realizou na Comarca de Barcala esta sociedade foi encomiable xa que a ela se debe a construcción das escolas de Aro, Covas, e Seoane. Ademáis doutras moitas aportacións e da formación e axuda que levou a cabo cos emigrantes da nosa comarca en Cuba.

Como sabemos que siguen habitualmente estas publicacións, enviámoslle unha aperta moi forte para todos.

¡QUIETOS TODO EL MUNDO!

2011-02-22T21:24:00.016+01:00

O 23 de febreiro de 1981 tivo lugar un golpe de estado en España, algo habitual na nosa Historia plagada de acontecementos semellantes; entre 1814 e 1981 producíronse en España máis de cincuenta pronunciamentos ou golpes de estado militares, o último deles co custo dunha guerra e a represión conseguinte que causou arredor dun millón de mortos, 40 anos de ditadura e unhas secuelas que aínda hoxe estamos a padecer.

Este tipo de episodios, gran parte deles cruentos, son consecuencia dun estado xurdido da forza das armas e da intransixencia, que comezou a súa andadura coa expulsión de centos de milleiros dos seus súbditos por ter unha lingua, unha relixión e unha cultura diferentes.

A nosa Historia navega pola censura e a Inquisición ata a represión do século XIX contra os propagadores da Liberté-Egalité- Fraternité, xurdida da Revolución dos burgueses en Francia. E dicir, o mantemento dos privilexios pola forza e polo medo.

Por iso, o asalto ó Congreso dos Deputados por un grupo de gardas civís ao mando dun Tenente Coronel causou medo e estupor na maioría da xente, que aínda conservaba as feridas dos tráxicos acontecementos de 1936. A esperanza que a transición política provocou na cidadanía da nacente democracia víase frustada esa tarde.

Javier, o meu fillo, tiña seis anos e camiñábamos pola rúa cheos de ledicia porque íamos mercar o seu primeiro método de lectura. Na Carreira de San Mauro parounos moi preocupado José Barreiro, diante da súa carnicería, e introducíndonos no seu auto púxonos a radio para que escoitaramos a música militar que saía do receptor: ¡Pavía, Pavía acaba de entrar no Congreso!, decía facendo referencia ó militar golpista que rematara coa curta vida da I República Española.

Tanques en Valencia

De volta á casa a situación confirmábase. Un cámara da TVE, Pedro Francisco Martín, que estaba retransmitíndo a sesión do Congreso, a pesar das ameazas recibidas, deixou a cámara acesa co fin de que fose retransmitido en directo ao mundo aquela nova vergoña; logo, cando informaron que en Valencia os tanques saían á rúa e o Xeral Miláns del Boch declarara o estado de guerra subiume un escalofrío polo corpo. Coñecera a este militar na División Acorazada Brunete onde dende o coronel ata o último soldado soubemos ben da tiranía e do mal talante deste vello franquista.

A tarde fóiseme na clase de adultos do Colexio Público onde a miña mente voaba alternativamente dende o volume do cilindro á miña familia e xamais sentín tanto noxo de ter nacido neste país.

Mentres, xa chegaban as primeiras ameazas; no Bar O Bodegón preocupados miraban os acontecementos na tele Pepe Ardeiro e Tono Louro, que recibían os primeiros avisos: Si esto vai adiante, a ti e a ti ¡ Zass…! porque non se trataba só dun acontecemento televisivo, sóubose despois que en Santiago, no soto dunha tenda de mobles de bimbio xuntábase un grupos de civís armados para empezar a caza.

No Casino, xogábase a partida e o Rexistrador da Propiedade tapaba a boca e os sorrisos dos demáis compoñentes da mesa chamando ós golpistas fascistas decimonónicos que querían volver a levar a España ó século XIX.

Á chegada á casa xa estaba un grupo de amigos esperando e a preocupación era grande pois non se sabía se as outras capitanías xerais apoiaban ós golpistas; informaban que o xornal El Pais, o único, sacaba unha tirada especial apoiando a Democracia e á Constitución, e iso proporcionou unha pequena esperanza. E o Rei?... que vai facer…? E nós, que facemos? …o teléfono non paraba …

Xa cerca da media noite a televisión emitiu unha mensaxe do Rei que supuxo un respiro de alivio. Xa pudemos deitarnos para, polo menos, agardar un novo día.

Anos despois, tamén un 23 de febreiro, o meu amigo Fernando Coduras chamoume por teléfono para desexarme un feliz cumpleanos. Rinme do seu despiste pero recomendoume mercar La Voz de Galicia, decía que alí me felicitaban. Sí, aquel día publicaban a relación dos primeiros fusilables facilitada polo militar e historiador Carlos Fernández Santander.

Pero os anos pasaron e aínda que con dificultade foise chegando ó que xa é o máis longo período democrático. Entre todos temos que protexelo. E melloralo, e deixar unha sociedade máis xusta para os que veñan. Porque a Xustiza é a base da paz e da convivencia.

- LISTA PUBLICADA POR LA VOZ DE GALICIA-

A
Abad, José.- de las Juventudes Comunistas Revolucionarias.
Abalo Costa, Francisco.- militante nacionalista de Moaña.
Abalo Costa, Mariano.- militante nacionalista de Cangas.
Abuín de Tembra, Avelino.- galleguista de Santiago. Colaborador de Prensa.
Adrio Barreiro, Gonzalo.- socialista de Pontevedra.
Agrelo, Trigo.- dirigente de CC.OO. de Lugo.
Aguirre Rivas, José.- comunista orensano.
Allegue Aguete, Pilar.- comunista. Profesora de la UNED.
Alonso Campelle, Rogelio.- dirigente de CC.OO de Ferrol.
Alonso Montero, Jesús.- comunista radical. Profesor de Instituto en Vigo.
Alonso Pérez, Francisco.- militante del Bloque de Pontevedra.
Alonso Quintas.- comunista radical coruñés.
Alonso Vázquez, Carmen.- comunista orensana.
Álvarez López, Francisco.- izquierdista de Carral.
Álvarez Blázquez, Darío.- escritor vigués, izquierdista y galleguista.
Álvarez Domínguez, Bautista.- nacionalista radical, vive en Vigo, posee armas.
Álvarez Gándara, Alfonso.- Abogado vigués, procede del PSG.
Álvarez Gómez, Santiago.- veterano líder comunista, secretario general del PCG, aunque afincado en Madrid suele venir por Galicia y es una de las personas de confianza de Carrillo.
Álvarez Gundín, Rosario.- nacionalista radical orensana.
Álvarez Pousa, Luis.- periodista de La Voz de Galicia.
Álvarez Rodríguez, Antonio.- trabajador de la Fábrica de Tabacos.
Amor Carro, Luis.- funcionario de la JOP de La Coruña. Socialista veterano, fue secretario de la Federación Socialista.
Amor Deus, Manuel.- muy peligroso, dirigente sindical ferrolano, de CCOO, despedido por los sucesos revolucionarios de mayo del 72. Posee armas y ha participado en varios sabotajes.
Aneiros, Jesús.- dirigente comunista coruñés.
Aneiros, Julio Germán.- dirigente de CCOO de Ferrol.
Aranguena Berea, Luis.- abogado socialista coruñés.
Arias Curto, Antonio.- metalúrgico de Monforte, nacionalista radical.
Arias Rodríguez, Ángeles.- profesora de historia, vive en La Coruña, izquierdista.
Arias Veira, Pedro.- profesor no numerario de la Universidad de Santiago, militante comunista, posee armas.
Arroyo Ortega, Eulogio.- militante comunista de Lugo.

B.-
Bahamonde, Josefa.- maestra comunista de Ribadeo.
Bahillo Fernández, Jesús.- maestro industrial, dirigente socialista vigués.
Baliñas Fernández, Carlos.- profesor de la U de Santiago, ideología izquierdista.
Ballesteros, Rubén.- marino y maestro coruñés, dirigente socialista.
Bar Boo, José.- arquitecto, dirigente del Colegio profesional, socialista.
Barbeira, Benigno.- empleado de Telefónica, del comité nacional de CC.OO.
Barcia Villar, María.- dirigente comunista ferrolana.
Bárez Vázquez, Rafael.- comunista radical coruñés, abogado laboralista, posee armas.
Barreiro, Ángel.- dirigente de CC.OO. de Ferrol.
Barreiro Fernández, José R.- profesor de la U de Santiago, galleguista radical.
Barreiro Gil, Jaime.- economista, profesor de la U de Santiago, nacionalista radical.
Barros Guimeráns, Carlos.- perito industrial, comunista vigués, posee armas.
Barros Fernández, José.- comunista, del comité regional del PCG.
Barros Puente, Miguel.- dirigente socialista vigués.
Beiras Torrado, José Manuel.- profesor de la U de Santiago, nacionalista radical, posee armas, ha ayudado a terroristas del Grapo, de gran predicamento entre la masa estudiantil.
Bellet Celard, Pedro.- militante comunista orensano.
Blanco Aneiros, Fernando.- dirigente comunista ferrolano
Bernárdez Cancelas, Daniel.- fue presidente de “O Eixo”, nacionalista radical.
Blanco Varela, Carlos.- joven comunista ferrolano.
Blanco Gómez, Ramón.- dirigente socialista orensano, ugetista.
Brañas Pérez, José María.- dirigente de la UPG, detenido con varios terroristas de Eta, peligroso.
Bravo Frieiro, José.- militante socialista de Boiro.
Bustabad Suárez, Francisco.- obrero de Bazán-Ferrol, socialista.

C.-
Camaño Suárez, Manuel.- aparejador de La Coruña, presidente de “O Facho”, socialista (importante fichero socios agrupación).
Cabado Martínez, José María.- militante comunista de Ferrol.
Caballero Álvarez, Abel.- Profesor de la U de Santiago, dirigente socialista.
Cabanela, Victoria.- comunista coruñesa.
Cachaza, Andrés.- joven comunista ferrolano.
Cacheiro, Celestino.- arquitecto coruñés de Hacienda, socialista radical aunque alejado de la organización.
Cagiao, José.- militante comunista ferrolano.
Calle, Lino.- ugetista lucense.
Calvo, Luis.- nacionalista radical, empleado Bazán-Ferrol.
Calvo López, Jacinto.- viejo militante del PSOE de Lugo, ex -senador.
Calvo Gorgán, María.- maestra comunista de Santiago.
Campoamor Rodríguez, Joaquín.- ingeniero de Astano, ugetista.
Campos Álvarez, Jesús.- comunista lucense.
Campos Romay, Antonio.- dirigente socialista de La Coruña.
Cancio, Miguel.- comunista, profesor de la U de Santiago, tiene depósito de armas.
Cancela Vecino, José.- izquierdista de Malpica.
Caramés, María Teresa.- profesora de Instituto de Vigo, nacionalista radical.
Caramés Bouzán, José.- profesora de historia, pontevedresa, militante izquierda radical.
Carballal López, Juan.- secretario de CC.OO. de Astano.
Carballeira, Aquilino.- comunista ferrolano.
Carballo Carballo, Francisco.- profesor de historia, ex -sacerdote, nacionalista radical.
Carral Martín, Ricardo.- comunista coruñés.
Carreras, Francisco.- empleado de Bazán-Ferrol, dirigente de CC.OO, posee armas.
Carro Fernández-Valmayor, Antonio.- senador socialista abogado de Santiago.
Casal Rosende, José.- trabajador de Citroën-Vigo, nacionalista radical.
Casal Vila, Benjamín.- militante socialista de Lugo, ingeniero de Agricultura.
Casares Mouriño, Carlos.- profesor de Instituto de Vigo, socialista galleguista.
Castelo Fernández, Enrique.- comunista y funcionario de Lugo.
Castro, Javier.- licenciado en historia, nacionalista radical.
Castro Barros, Santos.- dirigente de CC.OO de Lugo.
Castro Navarro, Manuel.- dirigente de CC.OO de Ferrol.
Castro Paz, José María.- obrero metalúrgico de La Coruña, dirigente importante de CC.OO, posee armas y coordina pisos francos.
Canedo, Juan.- médico comunista de Santiago.
Cebral López, Manuel.- obrero de Astano, comunista radical.
Comesaña, Francisco.- veterano militante comunista, tiene armas.
Conde Cid, Alfredo.- escritor y profesor, militante socialista.
Conde, María Rosa.- socialista viguesa.
Carral Martínez, Manuel.- militante nacionalista radical de La Coruña.
Cortizas Fernández, José Ernesto.- militante comunista de Mugardos.
Cortizo, Eladio.- trabajador de Telefónica. Dirigente de CC.OO.
Costa, Antonio.- maestro, nacionalista radical.
Costa Barreiro, Santos.- obrero de la construcción lucense, militante de CC.OO.
Cotovad, Carlos.- empleado de la Telefónica, dirigente de CC.OO.
Couce Pereiro, Manuel.- dirigente socialista ferrolano.
Cruz Ferreiro, Juan.- técnico de la construcción de La Coruña, militante de CC.OO.
Cuña Novás, Manuel.- periodista pontevedrés, militante socialista.
Cunqueiro González, César.- izquierda radical de Vigo, hijo del escritor.

D.-
Dafonte Díaz, Carlos.- director de “Arco da Vella”, de Lugo, militante comunista.
Dalda Escudero, Juan Luis.- arquitecto coruñés, comunista radical.
Dapena García, Manuel.- socialista pontevedrés.
De la Fuente Esperante, Federico.- dirigente socialista coruñés.
Delgado, Rosa.- empleada de Banca de La Coruña, militante de CC.OO.
Díaz, Suso.- trabajador de Astano, de CC.OO.
Díaz Cabanela, Daniel.- dirigente comunista de La Coruña.
Díaz Díaz, Ceferino.- economista socialista de Santiago.
Díaz García, José María.- trabajador metalúrgico de Lugo, nacionalista radical.
Díaz López, José.- comunista indultado de la pena de muerte.
Díaz Núñez, Luis.- socialista orensano.
Díaz Pardo, Isaac.- director de Cerámicas del Castro y Sargadelos, galleguista radical, ha dado albergue a muchos perseguidos.
Diéguez Celayeta, José.- nacionalista radical orensano.
Diéguez Vázquez, Luis.- escritor y topógrafo monfortino, nacionalista radical.
Docampo Soto, Augusto.- dirigente comunista, de CC.OO de Vigo.
Doldán Conchado, José.- abogado socialista de Carballo.
Domínguez, Begoña.- comunista santiaguesa.
Domínguez Filgueira, Marisa.- mariscadora de El Grove, militante ugetista.
Domínguez Santos, Guillermo.- dirigente socialista de Santiago.
Dopazo Fernández, Víctor.- comerciante socialista de Carballo.
Dopico Vázquez, Leonardo.- dirigente comunista ferrolano.

E.-
Eguíbar Rivas, Andrés.- agente comercial de Santiago, ex -diputado socialista, ahora moderado.
Encinar Fernández, Gonzalo.- socialista coruñés, profesor de Física.
Encinas Diéguez, Carmen.- socialista orensana.
Entienza González, Carmen.- profesora de Filología de Santiago, nacionalista radical.
Espárrago, Manuel.- socialista y ugetista de Pontevedra.
Esteban Gracia, Alberto.- licenciado en Historia, militante de la UPG coruñesa.
Estévez, Luis.- dirigente comunista vigués.
Estévez Fernández, Gerardo.- dirigente socialista de Santiago.
Estévez Vila, Elena.- socialista coruñesa.
Etchevarría Vázquez, Carlos.- abogado coruñés de los socialistas de Tierno, muy respetado.
Expósito García, Manuel.- militante socialista de Lugo.

F.-
Fandiño, Alfonso.- veterano anarquista coruñés.
Fariña Doval, Manuel.- dirigente comunista de Mugardos.
Fajardo Suárez, Felipe.- comunista de Villagarcía.
Fernández Eduardo.- comunista y dirigente de CC.OO de Vigo.
Fernández, Guillermo.- militante comunista de Santiago.
Fernández, Juan.- mecánico, socialista coruñés.
Fernández, José Manuel.- dirigente gallego de CC.OO.
Fernández, José Ramón.- fue del comité ejecutivo del PCG.
Fernández Castillo, Javier.- ugetista ferrolano.
Fernández Docampo, Augusto.- militante comunista vigués.
Fernández Docobo, Manuel.- militante de CC.OO de La Coruña.
Fernández Iglesias, Avelino.- militante de CC.OO de Ferrol.
Fernández Montero, Encarnación.- socialista viguesa.
Fernández Moreda, Salvador.- abogado coruñés, de la comisión ejecutiva del PSOE, posee armas
Fernández Palas, Fernando.- abogado de Lugo, socialista radical.
Fernández Pérez, José M.- metalúrgico de Vigo, militante de CC.OO.
Fernández Rodríguez, Manuel.- empleado de comercio de La Coruña, nacionalista radical.
Fernández Rodríguez, Yolanda.- juventudes socialistas de Galicia.
Fernández Saavedra, Antonio.- socialista coruñés, antiguo capitán médico de la República, tiene ferretería cerca de la plaza España en donde se sospecha haya armas.
Fernández Teijeiro, Manuel María.- escritor y poeta nacionalista radical, de Monforte. Fernández Vicente, Manuel.- electricista ferrolano, marxista radical, participó en sabotajes.
Ferreiro, José.- maestro socialista coruñés.
Ferreira Pernas, Rubén.- trabajador de Bazán-Ferrol, comunista.
Fontecha, José Luis.- trabajador del metal coruñés, comunista radical.
Fontecha Rodríguez, José Luis.- abogado socialista pontevedrés.
Fortes Bouzán, José.- ex -capitán de la UMD, profesor en Pontevedra, comunista peligroso, posee armas en varios depósitos.
Fraguela Seoane, Manuela.- profesora de la U de Santiago, nacionalista tradical.
Franco Grande, José Luis.- profesor de la U de Santiago, socialista.
Freire Núñez, Alfredo.- obrero Bazán-Ferrol, militante de CC.OO.
Freire Piñeiro, José María.- trabajador de Astano, socialista.

G.-
Gabino Torre, José.- militante socialista coruñés.
Gaciño Barral, José Antonio.- periodista de El Ideal Gallego, izquierdista, antiguo enlace del Grapo, posee armas.
García, Francisco.- concejal vigués, nacionalista radical.
García, Eugenio.- militante socialista coruñés.
García, José.- socialista veterano coruñés, conocido por “el de la legía”.
García Agudín, Fernando.- abogado del Estado de La Coruña, antifranquista antiguo.
García Barros, Abelardo.- empleado de Astano, militante izquierdista radical.
García Bodaño, Salvador.- escritor santiagués, militante socialista.
García Crego, José Manuel.- perito industrial de Santiago, nacionalista radical.
García Dorgambide, Benito.- dirigente socialista pontevedrés.
García González, Avelino.- economista vigués, comunista revolucionario.
García López, Juan.- militante nacionalista radical orensano.
García Méndez, José Ángel.- nacionalista radical vigués.
García Negro, Pilar.- profesora de economía, nacionalista radical.
García Otero, Leopoldo.- militante socialista coruñés.
García Vázquez, Manuel.- escultor orensano conocido por “Buciños”, militante socialista.
García Yáñez, Manuel.- obrero de Lugo, nacionalista radical.
Gato Soengas, Antonio.- dirigente socialista de Lugo.
Giménez Aleixandre.- dirigente comunista radical.
Giráldez Maneiro, José.- izquierdista de Villagarcía.
Gómez, Guillermina.- conocida por “Minucha”, empleada de Banca, dirigente de CC.OO.
Gómez Castro, José Manuel.- ugetista coruñés.
Gómez Pousa, Rogelio.- revolucionario comunista vigués.
Gómez Rodríguez, Jesús.- trabajador de Astano, comunista radical.
Gondar Rey, Fernando.- izquierdista radical orensano.
González, Blanca.- profesora de Instituto de Orense, galleguista revolucionaria.
González Amadiós, Francisco.- dirigente socialista vigués y actual senador por la provincia, conocido por “Panchulo”, posee armas.
González Cambeiro, Alfonso.- peligroso miembro del Grapo.
González Costoya, Jaime.- capataz agrícola, dirigente de un sindicato comunista.
González Lage, Fernando.- profesor de Economía, militante socialista coruñés, candidato al Senado (cuñado del ex -alcalde Liaño).
González Mallo, Manuel.- dirigente de CC.OO. de Vigo.
González Martínez, José.- empleado administrativo de Santiago, militante comunista.
González Pérez, Ángel.- trabajador de Barreras, dirigente de CC.OO.
González Pérez, Manuel.- ugetista de Lugo.
González Príncipe, Carlos.- profesor de idiomas, militante izquierdista de Vigo.
González Tutor, Jesús.- socialista de Valdoviño.
González Teijeira, Carmen.- profesora, nacionalista radical.
González Ventosinos, Miguel.- militante nacionalista radical de Lugo.
Goma González, Paz.- psiquiatra comunista.
Grecia Plaza, Isidoro.- diputado socialista por Pontevedra.
Guerrero Carreira, Ángel.- profesor, del comité ejecutivo de los comunistas gallegos, muy proselitista, posee armas.

H.-
Heredero del Campo, Jesús.- joven comunista orensano.
Hermo Insua, Josefa.- militante de CC.OO. de La Coruña, muy radical.

I.-
Iglesias, Rosa María.- ugetista coruñesa.
Iglesias Martínez, José Manuel.- trabajador del metal de Mugardos, dirigente de CC.OO.
Iglesias Prieto, José Antonio.- agente de Extensión Agraria de Orense, galleguista radical.
Iglesias Rivera, Juan Manuel.- abogado laboralista, dirigente socialista orensano, posee armas.
Iglesias Sueiro, Gonzalo.- maestro comunista.

L.-
Liñeira Graña, Roberto.- empleado de Genosa, militante de CC.OO.
Liste, Marcelino.- dirigente de las Asociaciones de Vecinos de La Coruña, sacerdote comunista.
Liaño Cotrofe, Celestino.- dirigente socialista ferrolano.
Lobato Alonso, Marcelino.- abogado coruñés, de los socialistas de Tierno.
López, José Miguel.- empleado de Astano, militante comunista.
López, Jesús.- dirigente gallego de CC.OO.
López Facal, Juan.- economista, líder e ideólogo nacionalista, posee armas.
López Facal, Ramón.- profesor del Instituto de Vigo, militante comunista.
López Facal, Joaquín.- ingeniero industrial, próximo al nacionalismo radical.
López Garrido, Claudio.- economista, nacionalista y socialista radical.
López de Guereño, Luis.- administrativo, militante socialista de Pontevedra.
López Lorenzo, Siro.- empleado de Bazán, dibujante humorista, próximo al nacionalismo radical.
López Morais, Anselmo.- socialista orensano.
López Pardo, José M.- de CC.OO de La Coruña.
López Peña, Francisco.- militante socialista.
López Pérez, José Miguel.- trabajador de Astano, comunista radical.
López Rego, Hilario.- cura y abogado, militante del nacionalismo radical.
López Rico, Mario.- arquitecto de Lugo, militante socialista.
López Rivas, Antón.- ilusionista, simpatizante del nacionalismo radical.
López Suevos, Ramón.- profesor de Economía de la U de Santiago, nacionalista radical.
López de la Torre, Rafael.- socialista orensano.
López Taboada, José Antonio.- profesor de la U de Santiago, nacionalista.
López Tuñas, José.- izquierdista de Negreira.
López Villaverde, Consuelo.- militante de CC.OO de La Coruña.
Lorenzo, Ramón.- profesor de la U de Santiago, nacionalista extremista.
Lores Santacecilia, Francisco.- izquierda radical de Pontevedra.

M.-
Macías, Enrique.- nacionalista radical de Pontevedra.
Máiz, Bernardo.- comunista de Mugardos.
Maneiro Castañeda, Javier.- trabajador de la construcción de La Coruña, dirigente de CC.OO.
Manteiga Pedrares, José.- profesor de Instituto de Santiago, socialista radical.
Manzano, Acisclo.- escultor coruñés, simpatizante comunista.
Marín, Joaquín.- dibujante de Astano, humorista, nacionalista radical.
Martínez, José Luis.- arquitecto, alcalde marxista de Oleiros.
Martínez González, Fernando.- economista, dirigente socialista coruñés.
Martínez Marzoa, Felipe.- filósofo nacionalista.
Martínez Aneiros, Antonio.- militante nacionalista de Narón.
Martínez Naya, Francisco.- trabajador de Mafriesa, sindicalista de izquierdas.
Martínez Pérez, Rosario.- comunista radical de La Coruña.
Martínez Quintas, María del Carmen.- trabajadora de Intelsa, activista de CC.OO.
Martínez Rey, Esther.- trabajadora de Tabacalera en La Coruña, sindicalista.
Martul, Luis.- dirigente de CC.OO de Telefónica de Galicia.
Maseda Paz, Teresa.- militante comunista de Lugo.
Meira, Julio.- de las juventudes comunistas de La Coruña.
Mella Márquez, José María.- economista, dirigente comunista.
Méndez Ferrín, José Luis.- profesor y escritor de Vigo, partidario de la lucha armada, ideólogo del Grapo y de laUPG, de gran predicamento entre la juventud, posee armas. Muy peligroso.
Merino Mejuto, Domingo.- ex –alcalde nacionalista de La Coruña, peligroso.
Miguélez Ramos, Rosa.- militante socialista de Ares.
Míguez González, José Antonio.- profesor de Instituto de Betanzos, socialista.
Miramontes Vázquez, Fernando.- dirigente comunista ferrolano, muy peligroso, posee armas.
Moa Rodríguez, Pío.- periodista vigués, dirigente de los Grapo.
Molina Vázquez, Juan José.- militante del Bloque en Lugo.
Molist Rodríguez, Enrique.- librero comunista coruñés, utiliza su establecimiento como centro de proselitismo.
Monge González, Manuel.- maestro radical, fue secretario de la ORT, tiene armas.
Montero Couce, Dolores.- de CC.OO de Ferrol, muy radical.
Monterroso Devesa, José.- funcionario de Hacienda de La Coruña, nacionalista.
Montoto, Vicente.- comunista radical.
Montero Rodríguez, Celso.- sacerdote, senador orensano, militante socialista.
Morán Santamaría, Fernando.- socialista coruñés.
Moras, Luis Miguel.- empleado de Tabacalera en La Coruña, sindicalista de izquierdas.
Mouzo Lago, Rafael.- alcalde nacionalista de Corcubión.
Mosteiro Costa, José Manuel.- del ramo de la pesca de CC.OO de La Coruña.
Movilla Álvarez, Claudio.- magistrado comunista de La Coruña.
Mújico Guerra, Evaristo.- industrial santiagués comunista.
Murillo Carrasco, Manuel.- tránsfuga de la Guardia de Franco, abogado coruñés, actual secretario de los socialistas históricos.
Muruzábal Arlegui, José.- trabajador de la construcción, miembros de CC.OO de La Coruña.

N.-
Noceda Caamaño, Ramón.- dirigente del Bloque de Carnota.
Nogueira Román, Camilo.- ingeniero, profesor de Universidad, nacionalista radical.
Nogueira Calvo, José Ramón.- militante nacionalista de Orense.
Nogueira, José.- socialista coruñés.
Núñez Rodríguez, Carlos.- comunista vigués, peligroso

O.-
Ocampo, María Luisa.- comunista coruñesa.
Orjales Pita, Mario.- abogado socialista de Pontevedra.
Orúe, María Eugenia.- licenciada en Farmacia, comunista radical.
Osorno, Francisco.- obrero metalúrgico, militante socialista de Pontevedra.
Otero Calvo, Jesús.- dirigente socialista gallego.
Otero, Ramiro.- de CC.OO de Ferrol.
Otero Soto, Alejandro.- abogado santiagués, militante socialista.
Otero, Juan José.- dirigente de CC.OO.

P.-
Padín, Isidoro.- militante del Grapo.
Pardo, Celestino.- cenetista ferrolano.
Pardo Yáñez, Pablo.- maestro lucense, diputado socialista y dirigente ugetista.
Pabón González, José M.- obrero de la construcción de Lugo, nacionalista radical.
Patiño del Valle, Ramón.- comunista vigués.
Paz Andrade, Valentín.- abogado vigués, veterano galleguista, tiene armas en su despacho.
Paz Vázquez, José.- militante socialista de Lugo.
Pazos Iglesias, Santiago.- carballés, militante socialista.
Pedrosa, Eduardo.- militante socialista coruñés.
Pena, Hipólito.- de CC.OO de Ferrol.
Pena García, Berta.- de CC.OO de La Coruña.
Pena Vieites, Luis.- socialista de Cangas.
Peña Rey, Manuel.- médico orensano, dirigente comunista.
Pereira, Lisardo.- ferroviario de Orense, militante socilaista.
Pereiro Couce, Eugenio.- trabajador de Astano, de CC.OO.
Pérez Cousil, José.- dirigente del sindicato de labriegos de Santo Tomé.
Pérez López, Fernando.- profesor de Instituto de Orense, nacionalista radical.
Pérez Méndez, Manuel.- dirigente obrero de Tabacalera (La Coruña).
Pérez Doporto, Tomás.- dirigente socialista de Betanzos.
Pérez Rego, Enrique.- comunista radical.
Perillé, Andrés.- comerciante orensano, militante socialista.
Pillado, Rafael.- trabajador metalúrgico ferrolano, comunista obrerista revolucionario, muy peligroso.
Pino Vicente, Daniel.- licenciado economista, nacionalista.
Pintos Barbeito, César.- dirigente nacionalista en La Coruña. Tiene armas.
Pintos, Fernando.- dirigente de CC.OO de Telefónica.
Piñeiro, José Luis.
Piñeiro Arnoso, José.- comunista ferrolano.
Piñón Rey, Santiago.- comunista vigués.
Pita Parapar, Luis.- periodista coruñés, izquierdista.
Ponte Mittelburn, Jaime.- dirigente de CC.OO.
Pousa Antelo, Avelino.- militante galleguista radical.
Poza Domínguez, Celestino.- izquierdista de Culleredo.
Prol Cid, Constantino.- profesor socialista vigués.
Puga Rodríguez, Eustaquio.- médico socialista orensano.

Q.-
Queizán, María José.- feminista comunista revolucionaria viguesa, estuvo casada con Ferrín.
Quesada, Jaime.- pintor comunista orensano.
Quintanilla Ulla, Jaime.- alcalde socialista del Ferrol.
Quintanilla Peña.- comunista ferrolano.
Quirós Ibusquiz.- dirigente de CC.OO de Vigo.

R.-
Ramos Castro, Epifanio.- catedrático, militante socialista.
Randulfe, Teresa.- socialista coruñesa.
Reboiras, Manuel.- nacionalista radical de Vigo, hermano del terrorista muerto por la policía en Ferrol en el verano del 75. Tiene armas.
Redondo Abuín, Jesús.- comunista orensano, dirigente de CC.OO.
Rego Nieto, Manuel.- abogado orensano, dirigente comunista.
Rey Barreño.- militante socialista de Redondela.
Rey Freire, Josefa.- de CC.OO de Ferrol.
Rey Grande, José.- socialista de Carballo.
Rey Rodríguez, Salvador.- médico, militante socialista.
Rioboo Millán, José María.- antiguo trabajador de Bazán, dirigente de CC.OO., organizador de la revolución del 72, muy peligroso. Tiene armas.
Ríos Paredes, José Luis.- trabajador de Astano, nacionalista.
Rivas Barrós, Manuel.- periodista, militante del nacionalismo radical.
Rivera Rodríguez, José.- socialista orensano.
Rivera Arnoso, José María.- dirigente nacionalista radical de Fene, tiene armas.
Roa López, Ramón.- dirigente de CC.OO de Galicia
Roel Rivas, Melchor.- dirigente comunista de Lugo.
Rodríguez, Antonio.- diputado socialista orensano, secretario del PSOE gallego.
Rodríguez Rodríguez, José Javier.- militante del Bloque en Lugo.
Rodríguez, Julio.- maestro nacionalista radical.
Rodríguez Amigo, Alfredo.- militante comunista de Lugo.
Rodríguez Calvo, Emilio.- trabajador de Oxigalicia, dirigente de CC.OO.
Rodríguez Carballeira, Manuel.- trabajador de Astano, comunista radical.
Rodríguez Castillo, Javier.- ugetista coruñés.
Rodríguez Conde, Jesús.- abogado de Carballo, militante socialista.
Rodríguez Fer, Claudio.- profesor y escritor, nacionalista radical.
Rodríguez González, Antonio.- comunista orensano.
Rodríguez Martínez, José Manuel.- comerciante, nacionalista radical.
Rodríguez Pazos, Ramón.- comunista coruñés.
Rodríguez Pardo, José Luis.- abogado coruñés, diputado socialista, peligroso.
Rodríguez Pisos, Julio.- dirigente de CC.OO de Ferrol.
Rodríguez Sánchez, Francisco.- catedrático de Instituto en Cangas, nacionalista radical.
Rodríguez Seco, Manuel.- dirigente socialista de La Cabana.
Rodríguez Vidal, María Dolores.- del comercio coruñés, militante de CC.OO.
Rodríguez Zapatero, Rafael.- comunista coruñés.
Roel, Manuel.- comerciante coruñés.
Román Costas, Francisco.- nacionalista radical de Chantada.
Romero López, Ramiro.- dirigente de CC.OO de Pontevedra.
Romero Morales, José María.- trabajador de Telefónica de Vigo, comunista radical.
Royo Vicente, Félix.- dirigente de CC.OO de La Coruña, empleado Telefónica.
Rozas Caeiro.- maestro, militante socialista.

S.-
Santomé Otero, Francisco.- socialista vigués.
Sánchez Agrelo, José.- trabajador del metal, de CC.OO de La Coruña.
Sánchez Díaz, Jesús.- militante de izquierdas ferrolano.
Sánchez Presedo, Antolín.- abogado, dirigente socialista de Betanzos.
Sánchez Rivero, Antonio.- empleado del comercio, nacionalista radical.
Santos Castarejo, Carmen.- profesora comunista de Vigo.
Santos Ramos, Juan Bautista.- socialista de Camariñas.
Sanjuán Formoso, José.- abogado, militante del nacionalismo radical
Sanz Orriol, Chucho.- abogado comunista de Ribadavia.
Segade, Javier.- sindicalista de CC.OO de La Coruña.
Seoane, Ángel.- de CC.OO de Telefónica.
Seoane Encinas, Marta.- comunista orensana
Silva, Antonio.- dirigente comunista de Santiago.
Sobrado, Luis.- dirigente del partido galleguista.
Solla Fernández, Fernando.- dirigente comunista radical.
Soto Ferreiro, Manuel.- alcalde socialista de Vigo, ha organizado un verdadero soviet en el Ayuntamiento, tienen depósito de armas explosivos.

Sousa, Alfredo.- militante comunista coruñés.
Souto Morales, Manuel.- socialista coruñés.
Souto Presedo, María Elvira.- coruñesa nacionalista radical, reside en Vigo.
Suárez Cambón, José Antonio.- dirigente socialista coruñés.
Suárez Monelos, Jorge.- vocal de CC.OO de La Coruña.
Suárez Santalla, José Antonio.- de CC.OO de La Coruña.

T.-
Tabares Feijóo, Norberto.- dirigente del Bloque en Orense.
Taboada, Gonzalo.- dirigente comunista.
Taboada Zúñiga, Gonzalo.- comunista de Lugo.
Tajes, Francisco.- autor de cine y teatro, militante de CC.OO.
Tellado Sande, Alfredo.- obrero de Bazán, militante de CC.OO.
Tenreiro Pena, Ramiro.- trabajador del comercio ferrolano, militante de CC.OO.
Tesouro Rodríguez, Inmaculada.- maestra orensana, comunista radical.
Teijeiro Fraga, Ángel.- dirigente socialista ferrolano, presidente del Ateneo, lugar en donde se sospecha hay un importante depósito de armas y explosivos.
Tizón Covelo, Indalecio.- militante socialista de Pontevedra.
Tojeiro, Germán.- socialista coruñés.
Torre, Juan de la.- metalúrgico de Lugo, militante comunista.
Torrente López, Santiago.- comunista ferrolano.
Torres Santomé, Jorge.- pedagogo nacionalista.
Trasancos Fernández, Enrique.- trabajador coruñés, militante de CC.OO.
Trasbach, Gonzalo.- estudiante de Santiago, militante de izquierda radical.
Trigales Neira, Isaac.- médico socialista.
Turnes Santos, Juan José.- militante santiagués del Grapo.

U.-
Ulloa Pérez.- militante socialista.

V.-
Vaello, Jaime.- socialista coruñés.
Val Martínez, Eduardo del.- ugetista coruñés.
Val Martínez, Ricardo del.- trabajador de Mafriesa, sindicalista.
Valcárcel Vega, Ramón.- sacerdote agitador campesino (se hizo famoso en Sésamo), partidario de la lucha armanda, muy peligroso, utiliza las iglesias como depósito de armas y explosivos.
Valiño Pérez, Pilar.- ugetista coruñesa, trabajadora de Pebsa, de gran predicamento entre la masa obrera.
Valle Inclán, Joaquín.- comunista radical.
Vaquero, Pablo.- dirigente de CC.OO, trabajador de Telefónica.
Varela, Antonio.- del sindicato de la construcción coruñesa de CC.OO
Varela, Diego.- comunista radical orensano.
Varela, Dolores.- estudiante comunista radical.
Varela, Rosario.- estudiante comunista radical.
Varela, Teresa.- estudiante comunista radical.
Varela Becerra, Anselmo.- ceramista de Carballo, militante socialista.
Varela, Jesús.- socialista coruñés.
Varela Gracia, César.- profesor Instituto de Cangas, nacionalista radical.
Varela Martínez, Waldino.- obrero metalúrgico de Vigo, dirigente de CC.OO.
Varela Menéndez, Alfredo.- joven ferrolano, militante comunista.
Varela Veiga, Carlos.- profesor en Lugo, nacionalista radical.
Vasco Pardavila, Pedro.- militante socialista coruñés.
Vázquez, Carlos.- obrero comunista santiagués.
Vázquez Barqueiro, María Luisa.- maestra, administrativa en Santiago, nacionalista radical.
Vázquez Calvo, Miguel.- profesor de Lugo, militante socialista.
Vázquez Fernández, Julio.- médico socialista.
Vázquez Pozo, Gonzalo.- concejal nacionalista coruñés.
Vázquez Vázquez, Francisco.- diputado socialista por La Coruña.
Vázquez Veiras, Ana.- empleada de Fenosa, nacionalista radical.
Vega Buján, Jesús.- profesor de la U de Santiago, comunista.
Vega González, José Antonio.- trabajador ferrolano de la constrtucción, sindicalista.
Veiga Garrido, José.- trabajador de Intelsa, dirigente de CC.OO.
Veiguela, Elena.- profesora de la Laboral coruñesa, simpatizante comunista.
Veira Pino, Enrique.- dirigente de CC.OO de La Coruña.
Velasco Garrido, Gonzalo.- abogado socialista pontevedrés.
Velasco Garrido, Wenceslao.- empleado de banca pontevedrés, socialista.
Vergara Rey, José Luis.- obrero de la construcción ferrolano, sindicalista.
Varela Saavedra, Antonio.- militante socialista.
Vidal Laíño, José Luis.- trabajador de Bazán, militante socialista.
Veiga Pombo, Manuel.- militante socialista orensano.
Ventoso Mariño, José Antonio.- izquierdista de Riveira.
Vidal Rodríguez, Ramiro.- obrero socialista ferrolano.
Varela Flores, Manuel.- socialista de Lugo.
Vigil Pumpido, Antonio.- militante socialista histórico.
Vilas Nogueira, José.- profesor de la U de Santiago, nacionalista radical.
Vilela, Andrés.- militante ferrolano de CC.OO.
Vilela García, Jesús.- profesor de Lugo, nacionalista radical.
Vilela López, José Antonio.- militante socialista de Lugo.
Villanueva González, Francisco.- nacionalista radical de Lugo.
Villar Fernández, Manuel.- empleado de Banca de Orense, militante socialista.
Villar Rodríguez, Francisco.- obrero de Astano, comunista radical.
Villar Trillo, Javier.- profesor de la U de Santiago, nacionalista radical.
Villares Creo, Manuel.- tornero de oxigalicia, dirigente comunista de CC.OO
Villares, Ramón.- profesor de Historia, nacionalista radical.
Villarino, Lola.- comunista de Santiago.
Villarino Lamela, Francisco.- izquierdista de Foz.
Villena Pérez, Abilio.- comunista de Vigo.
Viñar Cortegoso, Luis.- inspector de Enseñanza, militante socialista.
Viqueira Sande, Encarnación.- empleada, militante terrorista.
Viqueira Sande, Fernando.- escayolista, militante terrorista.

Y.-
Yuste Grijalba, Javier.- funcionario de Sanidad de Pontevedra, militante socialista.

( Xosé Manuel Pereiro)